QĐND - Trong khi kinh tế thế giới mang một gam màu xám, ngoại trừ một số “điểm sáng” ở khu vực châu Á, kinh tế Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) năm 2012 đã trải qua rất nhiều “nốt trầm”. Chưa bao giờ sự thống nhất nội khối của Liên minh châu Âu (EU) bị đe dọa nhiều như trong năm qua và sự tồn tại của đồng ơ-rô bị đặt nhiều dấu hỏi ngờ vực đến vậy.

Châu Âu rơi vào khủng hoảng được gần 4 năm thì trong 3/4 thời gian, các quốc gia dính vào cái vòng luẩn quẩn: Nợ công nhiều-cắt giảm chi tiêu-thắt lưng buộc bụng-thất nghiệp tăng cao… Ở những nước như Hy Lạp và Tây Ban Nha, tỷ lệ thất nghiệp là trên 25%, riêng lao động trẻ là 50%. Ngay cả ở Pháp, tỷ lệ thất nghiệp cũng đã ở mức 2 con số, trên 10%. Tính chung của EU, tỷ lệ thất nghiệp cách đây 2 tháng là 11,7%. Thất nghiệp đồng nghĩa với khủng hoảng xã hội. Tại nhiều nước, người dân không chỉ xuống đường phản đối các chính sách khắc khổ, mà còn bày tỏ chính kiến qua những lá phiếu “trừng phạt” như tại các cuộc bầu cử tổng thống ở Pháp, tổng tuyển cử ở Hy Lạp, các cuộc bầu cử địa phương tại Đức và I-ta-li-a. Đã có lúc châu Âu bị nghẹt thở khi Hy Lạp bày tỏ ý định từ bỏ đồng ơ-rô để quay về với đồng nội tệ… Nhìn một cách tổng thể, tình hình Eurozone trong năm 2012 có thể gói gọn trong ba từ: “dễ đổ vỡ”.

Khủng hoảng nợ công châu Âu khiến thế giới đặt ra hàng loạt các câu hỏi: Sự ra đời của đồng ơ-rô có phải là một thành tựu hội nhập và nhất thể hóa kinh tế châu Âu hay không? Trước đây, với những tiêu chí chặt chẽ để được tham gia khu vực Eurozone (như thâm hụt ngân sách quốc gia dưới 3% GDP, nợ công dưới 60% GDP, minh bạch về ngân sách...), đồng ơ-rô đã tạo sự tin cậy khá cao trong giới tài chính quốc tế kể từ khi ra đời năm 1992. Kể từ khi Hy Lạp, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha rơi vào cuộc khủng hoảng nợ công, cùng với tình trạng nợ công ngày càng xấu đi ở các nước thành viên khác thì giá trị và sức mạnh của đồng ơ-rô đã bị suy giảm theo. Tuy nhiên, vấn đề thực sự của châu Âu hiện nay nằm ở chỗ, mặc dù sử dụng đồng tiền chung, các chính sách kinh tế của mỗi nước vẫn còn có quá nhiều khác biệt, lợi ích của mỗi nước cũng khác nhau.

Nhận thức rõ vấn đề nên dù có muộn, EU đã làm hết sức mình để cứu Hy Lạp. Bởi lẽ, mặc dù chỉ chiếm 2% GDP của EU, song cuộc khủng hoảng tại Hy Lạp đã tạo ra “hiệu ứng đô-mi-nô”, gây xáo động cả Eurozone, vì thế việc chế ngự được hiệu ứng này đồng nghĩa với việc cứu “lục địa già” khỏi vòng xoáy khủng hoảng.  Tuy nhiên, những cuộc họp thượng đỉnh diễn ra thường xuyên không mang lại kết quả khiến dư luận hoài nghi về khả năng giải quyết khủng hoảng của EU. Thậm chí, người ta còn nhìn thấy sự chia rẽ trong EU khi liên minh này bị chia thành hai mặt trận, giữa một bên tán thành mục tiêu lấy tăng trưởng để chống khủng hoảng với một bên ủng hộ các kế hoạch thắt lưng buộc bụng của Hy Lạp…

Rất may là đến thời điểm cuối năm 2012, các nhà lãnh đạo EU đã nhận ra vấn đề rằng thắt lưng buộc bụng không phải là cách tốt nhất để chống chọi khủng hoảng. Các chính sách khắc khổ vẫn được thực thi, một số loại thuế vẫn tăng nhưng mục tiêu chính không còn là giảm nợ công mà là tạo công ăn việc làm và tăng trưởng.

Vượt lên trên những bất đồng, các nhà lãnh đạo EU đã làm mọi cách có thể để bảo vệ những thành tựu hội nhập của họ trong nhiều thập kỷ qua. Tại Hội nghị thượng đỉnh EU cuối cùng trong năm 2012, việc EU đạt được thỏa thuận trao cho Ngân hàng trung ương châu Âu (ECB) quyền giám sát chung các ngân hàng trong Eurozone và nhất trí giải ngân khoản cho vay cứu trợ tổng cộng 49,1 tỷ ơ-rô, giúp Hy Lạp ở lại trong Eurozone được xem như hai món quà Giáng sinh có ý nghĩa cho tương lai toàn châu Âu.

Nói một cách lạc quan như Bộ trưởng phụ trách các vấn đề châu Âu của Phần Lan A-lếch Xtớp (Alex Stubb), dù còn quá nhiều "nốt trầm" nhưng năm 2012 là năm tốt đẹp nhất đối với EU kể từ 4 năm qua, bởi liên minh đã đạt được những “thắng lợi nhỏ” trong việc đối phó với khủng hoảng toàn diện. Các nhà lãnh đạo EU hy vọng năm 2013 sẽ là giai đoạn để châu Âu xóa bỏ được những mâu thuẫn giữa các quốc gia thành viên, cùng nhau xây dựng một Liên minh ngân hàng giúp củng cố sức mạnh cho khu vực Eurozone. Dù chặng đường phía trước còn dài và lắm chông gai, song theo ông A-lếch Xtớp, “nếu phải bước 100 bước để vượt qua khủng hoảng, đến nay chúng ta đã đi được 50 bước. Chúng ta đã làm mọi thứ có thể ở cấp châu Âu, và thực sự đã đến lúc để mỗi thành viên tự nhìn nhận và tập trung nỗ lực phát triển kinh tế cho riêng quốc gia mình"./. 

LINH OANH