QĐND - Quan hệ Trung-Nhật đã trở nên căng thẳng sau khi Thị trưởng thành phố Na-gôi-y-a của Nhật Bản công khai phủ nhận cái chết của hàng nghìn người dân Trung Quốc do phát-xít Nhật gây ra trong cuộc thảm sát Nam Kinh năm 1937. Thành phố Nam Kinh sau đó đã tuyên bố “đoạn tuyệt” quan hệ kết nghĩa, vốn có từ năm 1978, với thành phố Na-gôi-y-a.

Hồi cuối tháng 2, báo chí chính thống cũng như cộng đồng mạng của Trung Quốc đã đồng loạt lên tiếng phản đối hành động của Thị trưởng thành phố Na-gôi-y-a Ta-ka-si Ka-oa-mư-ra (Takashi Kawamura). Trong buổi đón tiếp đoàn đại biểu của thành phố kết nghĩa Nam Kinh tới thăm, ông Ka-oa-mư-ra bày tỏ những nghi ngờ của ông về các vụ thảm sát dân thường diễn ra tại  Nam Kinh  khi thành phố này rơi vào tay phát-xít Nhật năm 1937. Ông Ka-oa-mư-ra cho rằng "có vẻ như vụ thảm sát chưa từng xảy ra và quân đội Nhật Bản chỉ giới hạn ở các hành động chiến tranh thông thường". "Từ khi được bầu làm nghị sĩ, tôi từng nhiều lần nhắc lại quan điểm rằng vụ thảm sát hàng ngàn người chưa từng tồn tại. Chúng ta nên công khai đề cập đến vấn đề này, không do dự, thay vì cứ giữ im lặng", ông Ka-oa-mư-ra đã nói trong cuộc họp báo hôm 22-2. Thị trưởng Na-gôi-y-a thậm chí còn nhắc đến chuyến thăm của cha ông tới Nam Kinh năm 1938. "Ông ấy được người dân địa phương đón tiếp nhiệt tình. Nếu các vụ thảm sát diễn ra, chắc chắn người dân Trung Quốc không có được thịnh tình đó", ông Ka-oa-mư-ra nói.

Tượng kỷ niệm nạn nhân vụ thảm sát tại Nam Kinh. Ảnh: AFP

Các phát biểu của ông Ka-oa-mư-ra ngay lập tức vấp phải làn sóng giận dữ  phản đối tại Trung Quốc. Chính quyền Nam Kinh cho rằng, ý kiến này của Thị trưởng Na-gôi-y-a là xuyên tạc sự thật lịch sử và làm tổn thương tình cảm của người dân Nam Kinh. Nam Kinh đã đề nghị tạm ngừng quan hệ kết nghĩa với thành phố Na-gôi-y-a, vốn được thiết lập từ năm 1978,  hủy giải đấu Judo dự kiến được tổ chức kỷ niệm hai năm xây dựng sân thi đấu Judo hữu nghị Nhật - Trung ở thành phố này. Chính phủ Trung Quốc cũng ra thông báo cho biết ủng hộ quyết định này và chính thức gửi thư kiến nghị tới chính phủ Nhật Bản. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hồng Lỗi khuyến nghị một số đại diện chính quyền Nhật Bản hiểu rõ và đánh giá đúng giai đoạn này của lịch sử và rút các bài học từ nó.

Báo chí  Trung Quốc cũng như cộng đồng mạng nước này phản ứng dữ dội trước sự việc trên. Không ít người dân Nam Kinh cảm thấy "xấu hổ" vì sự kết nghĩa này trong khi một số khác cho rằng cần cắt đứt ngay lập tức quan hệ ngoại giao và chỉ tái thiết lập khi ông Ka-oa-mư-ra từ chức. Ông Ka-oa-mư-ra cũng trở thành tâm điểm của hàng chục ngàn chỉ trích thậm tệ, bài diễn văn của ông bị coi là "sự sỉ nhục quá đáng" đối với người dân Trung Quốc. Một cư dân mạng của Weibo đề nghị ông Ka-oa-mư-ra nên có chuyến thăm tới đài tưởng niệm các vụ thảm sát ở Nam Kinh.

"Vụ  thảm sát Nam Kinh" cho đến ngày nay vẫn là một trong những đề tài đau đớn nhất trong mối quan hệ với Nhật Bản. Từ lâu, Bắc Kinh luôn yêu cầu Tô-ki-ô thừa nhận hoàn toàn các sự kiện này, trong khi phía Nhật Bản nhiều lần đưa ra các xin lỗi chính thức, song cho rằng vụ thảm sát diễn ra với quy mô nhỏ dù Trung Quốc và đại đa số sử gia quốc tế coi đây là vụ thảm sát dân thường "chưa từng có", với 300.000 nạn nhân đã bỏ mạng trong vòng 6 tuần.

Giới chức Nhật Bản đang tìm cách giải quyết sự cố do ông Ka-oa-mư-ra gây ra. Đích thân Thủ tướng Nhật Bản Y. Nô-đa (Y. Noda) đã “ra mặt” làm lành. Hôm 1-3, ông Nô-đa đã thẳng thắn bày tỏ mong muốn về một sự hòa giải giữa Na-gôi-y-a và Nam Kinh và hai thành phố sẽ sớm giải quyết tranh cãi. Chính phủ Nhật Bản cũng tuyên bố không phủ nhận sự thực phát-xít Nhật đã tiến hành vụ thảm sát ở Nam Kinh năm xưa. Chính quyền Na-gôi-y-a đã bày tỏ quan điểm, dù có chuyện gì xảy ra thì Na-gôi-y-a vẫn muốn tiếp tục được làm bạn với Nam Kinh.

Dưới áp lực của các bên, ông Ka-oa-mư-ra dường như đang tìm cách sửa lại lời bình luận trước đó như một nỗ lực bao biện cho bản thân. Trên tờ  Asahi Shimbun, ông Ka-oa-mư-ra phân trần, có thể do ông nói “hớ” mà thôi. Ý của ông khi bình luận là con số 300.000 người bị hại trong thảm sát Nam Kinh liệu có chính xác hay không chứ không phải phủ định sự tồn tại của cuộc thảm sát Nam Kinh. Ông Ka-oa-mư-ra tin rằng, những lời bình luận của mình đã bị người khác bóp méo, đồng thời bày tỏ hy vọng người dân thành phố Nam Kinh có thể nhận ra mình đã hiểu sai ý của ông. “Rõ ràng ông Ka-oa-mư-ra đang ngụy biện cho những lỗi lầm của mình và cố bẻ cong bình luận của chính mình trước đó”, tờ Thời báo Hoàn Cầu bình luận.

Thu Trang