Thái độ giận dữ đang có chiều hướng lan rộng khắp châu Âu, do kinh tế ngày càng xấu đi và thất nghiệp mỗi lúc một tăng. Các cuộc biểu tình bạo động liên tiếp nổ ra, đặc biệt ở Pháp. Tình trạng sôi sục, được ví như những cơn “sóng thần” xuất phát từ những tấm séc tiền thưởng hàng triệu đô-la dành cho lãnh đạo các tập đoàn, trong khi hãng của họ vừa phải sống nhờ các khoản cứu trợ hàng tỉ ơ-rô từ chính phủ, vừa phải sa thải nhân công.

“Nóng mắt” vì tiền thưởng của CEO

Hôm đầu tuần, ông Luých Ru-sơ-lê, giám đốc nhà máy của 3M – một tập đoàn Mỹ có trụ sở ở miền Nam Pa-ri (Pháp) đã bị 110 công nhân mất việc nhốt trong văn phòng hai ngày trời. Những công nhân này đòi ông giám đốc phải trả cho họ gói bồi thường thất nghiệp tốt hơn-không thể chấp nhận được việc ông ta được hưởng những món tiền thưởng kếch xù, trong khi những người trực tiếp làm việc vất vả như chúng tôi lại buộc phải nghỉ việc với một khoản bồi thường “còm”, một công nhân bức xúc nói. Ông Luých Ru-sơ-lê sau đó đã phải đồng ý ký vào bản thỏa thuận tăng tiền bồi thường thất nghiệp lên nhiều lần với những cam kết có lợi cho các công nhân để đổi lại sự tự do cho mình.

Công nhân thuộc một nhà máy ở Pháp của hãng lốp xe Đức Continental biểu tình phản đối kế hoạch đóng cửa nhà máy của hãng này ở vùng . Ảnh: ROI-TƠ

Cùng lúc đó, khoản tiền thưởng 3,2 triệu ơ-rô để cựu giám đốc hãng chế tạo phụ tùng ô tô Valeo SA "hạ cánh an toàn" cũng đã châm ngòi lửa cuồng nộ ở Pháp. Hãng này vừa nhận cứu trợ của chính phủ. Tranh cãi cũng dâng cao quanh các khoản thưởng ở công ty môi giới Cheuvreux - chi nhánh của một ngân hàng vừa nhận cứu trợ từ Chính phủ Pháp. Các quan chức cấp cao của Cheuvreux nhận thưởng 51 triệu ơ-rô trong khi phải cắt giảm một số lượng lớn chỗ làm. Công ty mẹ của nó, ngân hàng Credit Agricole, năm ngoái vừa nhận 3 tỉ ơ-rô cứu trợ từ ngân sách chính phủ. Tình trạng tương tự đang diễn ra khắp châu Âu. Những kẻ phá hoại đã đập nát cửa kính nhà của Tổng giám đốc Ngân hàng Hoàng gia Xcốt-len (RBS). Ông Ph. Gút-uyn đã phải từ chức trong nỗi hổ thẹn, nhưng vẫn kịp kiếm được khoản hưu bổng hàng năm 1,2 triệu USD, ở tuổi 50.

Mất việc, phải ăn vào tiền tiết kiệm, hoặc chứng kiến cảnh quỹ lương hưu của họ bị sụt giảm phần lớn giá trị, người dân châu Âu đang “nóng mặt” trước những thông tin về việc lãnh đạo các tập đoàn lớn được thưởng những khoản tiền lớn, cho dù các tập đoàn này phải nhờ tới tiền thuế từ Chính phủ để tồn tại. “Người dân đã quá ngán ngẩm với cảnh những người góp phần gây ra khủng hoảng vẫn đang được thưởng bộn tiền. Người ta cảm thấy bất công. Đây không phải là một cuộc cách mạng, nhưng sự bất bình đang gia tăng liên tục”, Giám đốc Viện nghiên cứu Institut Montaigne có trụ sở ở Pa-ri, ông Rát-slin, nhận xét.

Phủ bóng G-20

Sự giận dữ của dân chúng châu Âu cũng đang phủ bóng lên cuộc họp thượng đỉnh của nhóm 20 nước có nền kinh tế thế giới (G-20) tại Luân Đôn vào tuần tới. Trong một báo cáo, EIU - Cơ quan phân tích kinh tế thuộc tạp chí Nhà Kinh tế Anh cho biết nạn thất nghiệp đang gia tăng cùng tốc độ và quy mô ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu đã gây ra một "cú sốc lớn" cho người dân. Ông Cri-xtô-phơ Ha-dơ-bân, giáo sư xã hội học của Đại học Kinh tế Luân Đôn, cho biết cuộc suy thoái đã ảnh hưởng đến mọi khía cạnh của cuộc sống, trong đó "tội ác gia tăng, các mối quan hệ bị phá vỡ và những vụ gây rối dân sự đã diễn ra ở một số nơi".

Tuần trước, ở Pháp đã xảy ra một vụ biểu tình quy mô toàn quốc với sự tham gia của ít nhất 1,2 triệu người. Tuy những người biểu tình này đã xuống đường trong không khí hòa bình, nhưng Chính phủ của Tổng thống Xác-cô-di vẫn lo ngại về tình trạng bạo lực có thể bùng phát như đã xảy ra tháng trước ở Guy-a-đơ-lúp, một hòn đảo của Pháp ở vùng Ca-ri-bê, hay ở Hy Lạp vào tháng 12 năm ngoái. Trong bối cảnh nhiều nền kinh tế châu Âu đang chìm sâu vào suy thoái, người dân ngày càng tỏ tâm lý bất bình khi các chính phủ không đưa ra được biện pháp hiệu quả chống khủng hoảng khiến làn sóng biểu tình phản đối lan rộng khắp châu Âu. Chính phủ Ai-xơ-len, Lát-vi-a, Hung-ga-ri và mới đây nhất là chính phủ Séc đã sụp đổ.

Theo báo giới, nhiều cuộc biểu tình phản đối hiện đã được lên lịch ở khu vực trung tâm tài chính của Luân Đôn. Do đó, cảnh sát đã cảnh báo các định chế tài chính tăng cường an ninh và hủy bỏ những cuộc họp không cần thiết để giữ nhân viên bên trong các tòa nhà. Các lãnh đạo ngân hàng được khuyên nên mặc những bộ “thường phục” để tránh gây sự chú ý. Một cuộc tuần hành nhỏ ở thủ đô Luân Đôn (Anh), vốn là một phần trong lễ hội Mardi Gras, có thể là ví dụ cho các lãnh đạo ngân hàng về những cuộc biểu tình có thể xảy ra khi hội nghị thượng đỉnh G-20 diễn ra tại thành phố này vào ngày 2-4 tới.

Khác với ở Mỹ, các chính trị gia châu Âu tới giờ phút này vẫn chưa đả động gì tới chuyện áp thuế để thu hồi những khoản tiền thưởng lớn. Tuy vậy, mới đây Tổng thống Pháp N.Xác-cô-di cũng đe dọa sẽ đưa ra luật mới đánh vào các khoản tiền thưởng và tiền "hạ cánh an toàn" của lãnh đạo các công ty yếu kém. Ông Xác-cô-di đã kêu gọi mọi người trở lại với “giá trị” của chính mình và chỉ trích cộng đồng doanh nghiệp vô trách nhiệm và cả những người dân chọn cách thức “hăm dọa” và “đe dọa sự an toàn của tài sản và tiền của người khác”.

Có điều, ngay sau phát biểu trên của ông Xác-cô-di, sự nổi giận của dân chúng Pháp lại bùng lên. Hôm 24-3, công nhân thuộc một nhà máy ở Pháp của hãng lốp xe Đức Continental đã tuần hành khắp Pa-ri và đốt lốp xe tại khu vực gần điện Ê-li-dê để phản đối kế hoạch đóng cửa nhà máy của hãng này ở vùng Oise, nơi có 1.120 công nhân.

THU TRANG