Ông Ét-đô-gan (bên trái) và ông Pê-rét tại WEF. Ảnh: AP

Không chỉ vấn đề kinh tế toàn cầu suy thoái hâm nóng Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) tại Đa-vốt (Thụy Sĩ), chiến sự Trung Đông cũng góp thêm nhiệt. Chuyện là giữa Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Ét-đô-gan và Tổng thống I-xra-en Pê-rét đã xảy ra khẩu chiến nảy lửa về “sự đúng, sai” trong cuộc chiến Ga-da vừa qua giữa I-xra-en và phong trào vũ trang Hamas của Pa-le-xtin, tại phiên họp về hòa bình Trung Đông của WEF.

Ông Ét-đô-gan đã chỉ trích việc Ga-da bị biến thành một “nhà tù ngoài trời, bị cô lập với thế giới bên ngoài”. Ông dẫn chứng bằng con số 1.300 người Pa-le-xtin thiệt mạng, trong đó hơn 50% là dân thường, bởi chiến dịch quân sự của I-xra-en. Còn trong diễn văn của mình, ông Pê-rét ra sức bảo vệ hành động của I-xra-en là nhằm đáp trả hàng nghìn cuộc tấn công bằng rốc-két, đạn pháo vào phía nam I-xra-en của Hamas. Người ta để ý thấy khi nói ông thường hướng về phía Thủ tướng Ét-đô-gan.

Ông Ét-đô-gan càng bị “chọc tức” khi các cử tọa vỗ tay hoan nghênh ông Pê-rét. Ông Ét-đô-gan đáp trả: “Tôi cảm thấy rất buồn khi mọi người hoan nghênh điều ông ấy nói. Các ông đã giết người và tôi nghĩ việc làm đó là rất sai trái”. Thủ tướng Ét-đô-gan còn công kích ông Pê-rét đã lớn tiếng hòng che giấu “tội lỗi”.

Thủ tướng Ét-đô-gan đỏ mặt tía tai khi rời khỏi bục và tuyên bố sẽ không quay lại tham dự Diễn đàn kinh tế Đa-vốt. Ông bỏ dở chương trình và rời khỏi Đa-vốt với lý do không phải vì bất đồng với ông Pê-rét mà vì ông được nói quá ít. Số là người điều khiển chương trình chỉ cho ông 1 phút để đáp trả ông Pê-rét và yêu cầu ông kết thúc diễn văn vì đã tới giờ ăn tối. Trước báo giới, ông Ét-đô-gan không quên phàn nàn ông chỉ được nói tổng cộng có 12 phút so với 25 phút dành cho ông Pê-rét.

Sự việc không đơn giản chỉ là một vụ cãi lộn vì bất đồng quan điểm giữa các chính khách trên một diễn đàn quốc tế. Mặc dù ngay sau sự cố ở Đa-vốt, hai nhà lãnh đạo đã có những động thái làm lành và xoa dịu nhau, nhưng giới quan sát vẫn lo ngại về khả năng vai trò trung gian hòa giải của Thổ Nhĩ Kỳ giữa I-xra-en với thế giới A-rập, cụ thể là Xy-ri, sẽ thêm phần khó khăn. Ngoài ra, họ cũng dự đoán quan hệ giữa hai quốc gia vốn đã xấu đi từ khi đảng Công lý và phát triển (AK) của Thổ Nhĩ Kỳ lên cầm quyền năm 2002, sẽ càng thêm căng thẳng.

Một ngày sau đó, hai nhà lãnh đạo đã hòa giải qua điện thoại và nhất trí khép lại “câu chuyện ở Đa-vốt”. Qua điện đàm, ông Pê-rét vẫn coi Thổ Nhĩ Kỳ là bạn của I-xra-en. Ông cũng khẳng định cuộc cãi lộn ở Đa-vốt sẽ không ảnh hưởng tới quan hệ hai nước. Dù sao, đối với I-xra-en, Thổ Nhĩ Kỳ vẫn là nước Hồi giáo đồng minh thân cận nhất ở khu vực Trung Đông, cũng là một trong số ít nước Hồi giáo chịu quan hệ với I-xra-en. I-xra-en hiện đang bị thế giới A-rập xa lánh vì cuộc xung đột dai dẳng với Pa-le-xtin. Thổ Nhĩ Kì là đối tác quân sự và kinh tế thân cận hàng đầu của I-xra-en ở Trung Đông.

Từ tháng 5 năm ngoái, Thổ Nhĩ Kỳ đã tổ chức 5 vòng đàm phán hòa bình giữa I-xra-en và Xy-ri. Gần đây các cuộc đàm phán này bị đình trệ vì I-xra-en còn chuẩn bị cho cuộc tổng tuyển cử. Ngoài ra, thời gian qua, Thổ Nhĩ Kỳ còn làm trung gian hòa giải giữa ban lãnh đạo của Hamas với các giới chức Ai Cập nhằm tìm kiếm một lệnh ngừng bắn ở Ga-da.

Theo một số nhà phân tích, nỗ lực này của Thổ Nhĩ Kỳ có thể uổng phí bởi sự cố Đa-vốt. Nhà báo Cu-nây Un-xi-vơ của tờ Hurriyet của Thổ Nhĩ Kỳ nói, điều quan trọng nhất của một nhà trung gian hòa giải là duy trì được khoảng cách cân bằng với tất cả các bên liên quan. Ông Ét-đô-gan đã không thể kiểm soát được cơn giận của mình. Theo nhà báo này, sau sự việc đáng tiếc ở Đa-vốt, ông Ét-đô-gan sẽ phải mất từ sáu tháng tới một năm để lấy lại uy tín của một nhà trung gian hòa giải giữa I-xra-en với thế giới A-rập.

Hiện Thổ Nhĩ Kỳ vẫn tích cực theo đuổi sứ mệnh trung gian hòa giải đầy gai góc. Thủ tướng Ét-đô-gan cho biết Thổ Nhĩ Kỳ đã chuẩn bị sẵn sàng cho các cuộc đàm phán giữa I-xra-en và Xy-ri trong tương lai nếu được yêu cầu. Ông tiết lộ về chương trình gặp gỡ của mình với ông Gioóc-giơ Mít-chen, đặc sứ mới của Mỹ ở Trung Đông, vào đầu tháng 2 này nhân chuyến công du đầu tiên của ông Mít-chen tới khu vực, nhằm cứu vớt lệnh ngừng bắn mong manh giữa I-xra-en và Hamas.

Tuy nhiên, bù lại, ông Ét-đô-gan lại giành được thêm rất nhiều sự ủng hộ của người dân trong nước khi từ Đa-vốt trở về. 5000 người Thổ Nhĩ Kỳ tụ tập tại sân bay đón ông như người hùng. Chính sự việc ở Đa-vốt có thể sẽ giúp đảng AK của ông kiếm thêm nhiều phiếu trong bối cảnh cuộc bầu cử địa phương sẽ diễn ra vào ngày 29-3 tới. Lập trường của ông Ét-đô-gan trong vấn đề Ga-da đã nhận được sự ủng hộ của hơn 2/3 người dân Thổ Nhĩ Kỳ, theo một cuộc thăm dò dư luận ngày 23-1 của công ty thăm dò Genar của nước này. Vì vậy, sự cố ở Đa-vốt đối với Thủ tướng Ét-đô-gan sẽ giúp ông “đánh bóng” hình ảnh nhiều hơn là “lợi bất cập hại”.