QĐND - Đúng như cam kết cách đây hơn hai tháng, ngày 26-8, Thủ tướng Nhật Bản Na-ô-tô Can (Naoto Kan) đã tuyên bố từ chức, mở đường cuộc đua tới chiếc ghế “nóng” cho các ứng cử viên tiềm năng của Đảng Dân chủ Nhật Bản (DPJ) cầm quyền.

Ông Na-ô-tô Can, 64 tuổi, nhậm chức Thủ tướng Nhật Bản ngày 4-6-2010, thay thế ông Ha-tô-y-a-ma (Hatoyama), người đã từ chức trước đó hai ngày. Trong thời gian cầm quyền, ông Can đã được dư luận đánh giá cao khi tập trung ưu tiên tái thiết nền kinh tế trì trệ trong suốt nhiều năm qua. Tuy nhiên, ông Can bị chỉ trích vì chỉ đạo sai lầm trong khắc phục thảm họa kép động đất - sóng thần hồi tháng 3, gây ra cuộc khủng hoảng hạt nhân tồi tệ ở Phư-cư-si-ma số 1. Ông còn phải đối mặt với sự tranh giành quyền lực trong nội bộ Đảng DPJ và sự chia rẽ tại Quốc hội, khi đảng Dân chủ Tự do đối lập (LDP) đã không thông qua nhiều dự luật. Kết quả thăm dò dư luận mới nhất của hãng tin Kyodo cho thấy, tỷ lệ ủng hộ nội các của ông N. Can đã giảm xuống còn 15,8%, mức thấp kỷ lục kể từ khi nhà lãnh đạo chính trị này nhậm chức hồi tháng 6-2010.

Thủ tướng Na-ô-tô Can thông báo từ chức trong cuộc họp báo ngày 26-8 tại Tô-ki-ô. Ảnh: AP

Đầu tháng 6 vừa qua, nhằm vượt qua cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm đối với chính phủ ở Hạ viện, Thủ tướng Can đã cam kết sẽ từ chức sau khi đạt được những tiến bộ rõ ràng trong việc xử lý sự cố hạt nhân tại Nhà máy điện Phư-cư-si-ma số 1 và tái thiết các khu vực bị tàn phá bởi thảm họa động đất, sóng thần ngày 11-3. Tiếp đó, Thủ tướng Can đã đưa ra điều kiện từ chức là Quốc hội Nhật Bản phải thông qua 3 dự luật do chính phủ đệ trình, gồm dự thảo ngân sách bổ sung lần thứ 2 trong tài khóa 2011; dự luật phát hành trái phiếu chính phủ để bù đắp thâm hụt ngân sách; và dự luật về thúc đẩy việc sử dụng các nguồn năng lượng tái sinh. Cả 3 dự luật này đã được thông qua vào ngày 25-7 và 26-8, đáp ứng điều kiện từ chức mà Thủ tướng Can đưa ra.

Vào ngày thứ hai tới, 29-8-2011, Đảng DPJ cầm quyền sẽ tiến hành bỏ phiếu bầu chủ tịch mới của Đảng. Theo hiến pháp xứ Phù tang, người được bầu làm Chủ tịch đảng cầm quyền sẽ trở thành thủ tướng, thay ông N. Can, và sẽ là thủ tướng thứ sáu trong vòng 5 năm qua ở xứ sở này.

Theo hãng tin Kyodo, hiện có nhiều ứng viên “nặng ký” thay thế ông Can, như cựu Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Xây-gi Ma-ê-ha-ra (Seiji Maehara), Bộ trưởng Bộ Tài chính Y. Nô-đa (Yoshihiko Noda), cựu Bộ trưởng Bộ Môi trường S. Ô-da-oa (Sakihito Ozawa)… Trong đó, ông Ma-ê-ha-ra đang được coi là ứng cử viên tiềm năng nhất. Ông Ma-ê-ha-ra sinh năm 1962 ở Tô-ki-ô. Ông theo học ngành Luật tại Đại học Tô-ki-ô, chuyên sâu vào lĩnh vực chính trị quốc tế. Nếu được bầu làm Thủ tướng Nhật Bản, ông Ma-ê-ha-ra sẽ trở thành người trẻ nhất nắm cương vị này kể từ sau Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Một ứng cử viên sáng giá khác là Bộ trưởng Bộ Tài chính Y. Nô-đa. Các hãng tin quốc tế cho hay, ông Nô-đa là ứng cử viên được Tổng thư ký đảng Dân chủ Nhật Bản (DPJ) K. Ô-ca-đa (Katsuya Okada) và nhiều quan chức cao cấp khác của DPJ hậu thuẫn.

Tuy nhiên, bất luận ai là người chiến thắng trong cuộc đua này cũng sẽ phải gánh vác những nhiệm vụ khổng lồ, bao gồm việc tái thiết đất nước sau thảm họa “kép” hôm 11-3; việc đồng yên tăng giá, và mới đây nhất là việc Nhật Bản bị hãng đánh giá tín nhiệm tín dụng Moody's hạ mức tín nhiệm từ AA3 xuống còn AA2. Moody's cho biết, quyết định hạ mức tín nhiệm của Nhật Bản là do khoản thâm hụt ngân sách khổng lồ và khoản nợ công ngày một gia tăng của Chính phủ Nhật Bản kể từ cuộc suy thoái toàn cầu năm 2009.

Linh Oanh