Chiều 13-11, Tổng thống Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma (Barack Obama) đã tới thủ đô Tô-ki-ô (Nhật Bản) thăm Nhật Bản. Đây là chặng dừng chân đầu tiên của ông trong chuyến công du 9 ngày tới khu vực châu Á-Thái Bình Dương, kể từ khi trở thành tổng thống Mỹ với hi vọng giúp tăng cường hợp tác trở lại với khu vực mà Mỹ vẫn coi là một ưu tiên trong chính sách đối ngoại. Tuy nhiên, chính quyền Mỹ tiền nhiệm, do mải mê tìm kiếm sự hợp tác về an ninh và chống khủng bố mà không để ý tới những chuyển biến lớn tại khu vực châu Á. Sau khi thăm Nhật Bản, ông Ô-ba-ma sẽ tới Xin-ga-po dự Hội nghị Cấp cao Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC), thăm chính thức Trung Quốc và Hàn Quốc.

Người dân Nhật Bản biểu tình phản đối việc duy trì căn cứ quân sự Mỹ ở Ô-ki-na-oa ít ngày trước chuyến thăm của ông Ô-ba-ma. Ảnh: AFP

Chuyến thăm Nhật Bản diễn ra khi hai nước đang có nhiều vấn đề cần giải quyết. Mục tiêu chính của ông Ô-ba-ma khi tới Tô-ky-ô là củng cố quan hệ đồng minh truyền thống, đặc biệt vào thời điểm mối quan hệ này có dấu hiệu rạn nứt sau khi có sự thay đổi chính quyền ở Nhật Bản. Thủ tướng Nhật Bản Y-u-ki-ô Ha-tô-y-a-ma (Yukio Hatoyama) và nội các của ông đang thực hiện cam kết với cử tri trước đó là giảm bớt sự phụ thuộc của Nhật Bản vào Mỹ với các bước đi như chấm dứt sứ mệnh tiếp nhiên liệu của Lực lượng phòng vệ trên biển (MSDF) ở Ấn Độ Dương, xem xét lại sự hiện diện của quân đội Mỹ tại Nhật Bản và dự định chuyển căn cứ quân sự Futenma ra khỏi Ô-ki-na-oa (Okinawa), thậm chí ra khỏi Nhật Bản. 

Ngoài việc tiếp tục khẳng định tầm quan trọng của quan hệ đồng minh trong bối cảnh hai nước kỉ niệm 50 năm sửa đổi Hiệp ước An ninh Nhật - Mỹ vào năm 2010, hai bên còn thảo luận quan hệ hợp tác giữa hai nước ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương và trong việc giải quyết các vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, giải trừ và chống phổ biến vũ khí hạt nhân.

Phát biểu trong cuộc họp báo chung sau hội đàm với Tổng thống Ô-ba-ma, Thủ tướng nước chủ nhà Y-u-ki-ô Ha-tô-y-a-ma nói rằng, mặc dù Nhật Bản tuyên bố sẽ ngừng tiếp nhiên liệu cho các tàu chiến của liên quân Mỹ và đồng minh ở Ấn Độ Dương hỗ trợ cuộc chiến tại Áp-ga-ni-xtan bắt đầu từ tháng 1-2010, nhưng Nhật Bản cam kết sẽ giúp đỡ người dân Áp-ga-ni-xtan xây dựng trường học, đào tạo cảnh sát, phát triển nông nghiệp… thông qua khoản hỗ trợ ngân sách 5 tỉ USD cho Áp-ga-ni-xtan mà Tô-ki-ô công bố mới đây. 

Liên quan đến vấn đề di chuyển căn cứ không quân Phư-tên-ma (Futenma) của Mỹ trên đảo Ô-ki-na-oa (), Tổng thống Ô-ba-ma cho rằng, cả Oa-sinh-tơn và Tô-ki-ô nên hợp tác chặt chẽ để giải quyết vấn đề này. Theo thỏa thuận mà Nhật Bản và Mỹ đã kí năm 2006, căn cứ không quân Phư-tên-ma sẽ được chuyển từ khu vực đông dân cư ở thành phố Gi-nô-van (Ginowan) tới khu vực bờ biển ở thành phố Na-gô (Nago, cũng thuộc đảo này) trước năm 2014. Tuy nhiên, tại cuộc hội đàm, Thủ tướng Ha-tô-y-a-ma vẫn “bảo lưu” quyết định của mình về việc di dời căn cứ Phu-tên-ma theo như cam kết mà ông đã đưa ra trong cương lĩnh tranh cử cuối tháng 8-2009.

Hôm nay, 14-11, dự kiến Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma sẽ có bài phát biểu tại Tô-ky-ô về chính sách của ông đối với châu Á.

KIM OANH