Ngoại trưởng Hi-ca-ri Clin-tơn và đặc sứ Trung Đông Mít-chen. Ảnh: Roi-tơ

Ngay sau ngày làm việc đầu tiên, tân Tổng thống Mỹ Ba-rách Ô-ba-ma đã có quyết định gây chú ý – bổ nhiệm đại sứ Mỹ tại Trung Đông, Áp-ga-ni-xtan và Pa-ki-xtan. Cùng ngày, Ngoại trưởng Mỹ mới bổ nhiệm Hi-la-ri Clin-tơn cũng có những phát biểu khẳng định sự ưu tiên hàng đầu của Mỹ trong chính sách đối ngoại đối với vấn đề gai góc đó là vãn hồi hòa bình ở Trung Đông khi cho rằng, Trung Đông là một trong hai vấn đề đối ngoại gay cấn nhất đối với Mỹ.

“Chọn mặt gửi vàng”

Sự sốt sắng ngay từ những ngày đầu nhiệm kỳ của tân Tổng thống B.Ô-ba-ma đối với chảo lửa Trung Đông là dấu hiệu cho thấy ông sẽ bắt tay ngay vào tiếp quản và xử lý di sản nặng nề từ thời kỳ Tổng thống Bu-sơ. Người được ông tin tưởng giao trọng trách là cựu thủ lĩnh phe đa số ở thượng viện, ông Gioóc-giơ Mít-chen. Ông Mít-chen nói ông không đánh giá thấp mức độ khó khăn của trọng trách đó và phát biểu đầy quyết tâm rằng, mặc dù tình hình ở khu vực này luôn biến động, phức tạp và nguy hiểm song không thể khiến Mỹ quay lưng. Ông Mít-chen khẳng định lại lập trường của Oa-sinh-tơn ủng hộ giải pháp hai nhà nước Do Thái và Pa-le-xtin cùng tồn tại và tin tưởng vào khả năng này cũng như cuộc xung đột vốn kéo dài cả thế kỷ qua có thể chấm dứt, bởi đó là một bài học mà ông đã rút ra được trong suốt quá trình thương lượng ở Bắc Ai-len mà ông trực tiếp tham gia với tư cách nhà môi giới hòa bình dưới thời Tổng thống Bin Clin-tơn.

Thời gian gần đây, các giới chức của ông Ô-ba-ma đã tích cực nói chuyện với các nhà ngoại giao của I-xra-en, Pa-le-xtin và A-rập về vấn đề hòa bình khu vực. Ông Ô-ba-ma cũng bày tỏ thái độ hợp tác trong vấn đề Trung Đông khi ngày 21-1 kêu gọi các nhà lãnh đạo I-xra-en, Pa-le-xtin, Ai Cập và Gioóc-đan cam kết xây dựng hòa bình giữa A-rập và I-xra-en. Điều này cho thấy, mối quan tâm của Mỹ qua các nhiệm kỳ Tổng thống đối với Trung Đông luôn ở vị trí hàng đầu. Tuy nhiên, trải qua nhiều lần thay thế đặc sứ của Mỹ tại khu vực cùng những nỗ lực của cường quốc này tại đây, tình hình Trung Đông vẫn giậm chân tại chỗ trong suốt mấy thập kỷ qua. Vì vậy, “lập thành tích” ở Trung Đông là một trong những mục tiêu để Mỹ lấy lại uy tín trên trường quốc tế - một trong những sứ mệnh mà nhiệm kỳ Tổng thống B.Ô-ba-ma phải đảm đương. Ông Mít-chen sẽ sớm lên đường sang Trung Đông nhằm tìm kiếm một lệnh ngừng bắn lâu dài giữa I-xra-en và nhóm vũ trang Pa-le-xtin Ha-mát mà Mỹ cáo buộc là khủng bố.

Đáp lại nỗ lực của Mỹ, Ha-mát nói rằng, ông Ô-ba-ma sẽ thất bại ở Trung Đông nếu không thay đổi lập trường. Ông Ô-ba-ma từng khẳng định, Mỹ sẽ tiếp tục cuộc chiến chống khủng bố.

Kỷ nguyên mới cho nền ngoại giao Mỹ

Cùng với quyết định đóng cửa nhà tù Goan-ta-na-mô, nỗ lực đầu tiên của tân Tổng thống Ô-ba-ma ở Trung Đông được hy vọng sẽ mở ra kỷ nguyên mới cho nền ngoại giao của Mỹ. Tân Ngoại trưởng Hi-la-ri Clin-tơn ngày 22-1 đã cam kết mở ra một kỷ nguyên mới cho nền ngoại giao Mỹ nhằm giải quyết các cuộc khủng hoảng trên thế giới và cải thiện vị thế của nước này trên trường quốc tế.

Bà xác định rằng, một trong những khó khăn lớn nhất trong sứ mệnh mới của mình là vấn đề Trung Đông. Ngay trong ngày nhậm chức, bà đã điện đàm với các lãnh đạo và ngoại giao trên thế giới, trong đó có Tổng thống Pa-le-xtin Ma-mút Áp-bát.

Ngoại trưởng Hi-la-ri khẳng định ba trụ cột trong chính sách đối ngoại của Mỹ là quốc phòng, ngoại giao và phát triển. Bà cam kết sẽ thúc đẩy hoạt động ngoại giao và phát triển nhằm đạt được các mục tiêu lâu dài song biết sẽ không hề dễ dàng. Đáng chú ý, bà tuyên bố sẽ sử dụng “quyền lực thông minh”, tức là huy động mọi công cụ hợp pháp, bên cạnh chính sách ngoại giao truyền thống và sử dụng sức mạnh nhằm giải quyết các vấn đề quốc tế có tính thách thức. Giới phân tích cũng để ý thấy bà Hi-la-ri, không giống với cựu Ngoại trưởng Rai-xơ, sẽ tăng cường vai trò của Cơ quan phát triển quốc tế Mỹ (USAID) nhằm sử dụng các khoản viện trợ để phục vụ cho các mục đích đối ngoại, vốn ít được bà Rai-xơ chú ý.

Với người cầm trịch mới cùng những kế sách mới trong đối ngoại, chính quyền tân Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma được hy vọng sẽ đem lại những chuyển biến mới ở Trung Đông. Tổng thống Ai Cập trong thư chúc mừng tân Tổng thống Mỹ đã bày tỏ hy vọng chính quyền mới của Mỹ sẽ tạo được bước ngoặt. Tuy nhiên, khó khăn vẫn đang chờ ông Ô-ba-ma ở phía trước.

YẾN NHI