Liên tiếp trong những ngày qua, một loạt thảm họa thiên tai đã xảy ra ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương, làm hàng chục nghìn người chết và bị thương, hàng trăm nghìn người mất nhà cửa. Đó là một phần nhỏ hậu quả của quá trình biến đổi khí hậu trên trái đất.

Bão Két-xa-na gây lụt lội ở thành phố Bi-nan, tỉnh La-gu-na, phía nam thủ đô Ma-li-na, Phi-líp-pin. Ảnh: AFP

Thảm họa nối tiếp thảm họa

Những ngày cuối tháng 9, đầu tháng 10 đã trở thành ngày tang tóc đối với người dân ở Đông Nam Á khi cơn bão Két-xa-na (Ketsana)-bão số 9-hung dữ đi qua. Theo thống kê sơ bộ, đã có gần 500 người thiệt mạng, trong đó ở Phi-líp-pin gần 300 người, Việt Nam gần 150 người, Lào có 16 người và Cam-pu-chia là 17 người.

Khi những đau thương sau thảm họa Két-xa-na còn chưa kịp dịu xuống thì tin dữ lại đến đất nước “vạn đảo” In-đô-nê-xi-a. Hơn 1.100 người đã thiệt mạng trong trận động đất mạnh 7,3 độ rích-te tại vùng biển gần thành phố Pa-đang (), đảo Xu-ma-tra (). Nỗ lực tìm kiếm khoảng 4.000 người bị chôn vùi dưới đống đổ nát ngày càng trở nên vô vọng. Chỉ tính trong vòng 10 ngày qua, trận động đất ở In-đô-nê-xi-a, sóng thần ở Xa-moa (Mỹ), bão lũ ở khu vực Đông Nam Á đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng, gây thiệt hại cho các nước hàng nghìn tỉ USD…

Các nhà khoa học cho rằng, hiện tượng bão lũ ngày càng thường xuyên hơn, nước biển dâng cao, phủ lấp hàng loạt bình nguyên và thành phố lớn, kéo theo hàng trăm triệu người phải di tản tìm đất sống chính là hậu quả của tình trạng biến đổi khí hậu (BĐKH) toàn cầu. Những nước châu Á bị ảnh hưởng do BĐKH nặng nề nhất là Việt , In-đô-nê-xi-a. Theo dự đoán của các nhà khoa học, nếu không có biện pháp kịp thời, BĐKH làm mực nước biển tăng sẽ khiến quốc đảo In-đô-nê-xi-a mất đi ít nhất 2.000 đảo, trong khi vùng duyên hải của Việt sẽ bị nước biển “xóa sổ”.

Thế giới cần đồng lòng chống biến đổi khí hậu

Theo báo cáo nghiên cứu của các nhà khoa học Anh, nhiệt độ toàn cầu sẽ ấm lên trung bình 4^oC đến năm 2060, sớm hơn so với dự đoán trước đây là năm 2100, nếu tốc độ thải khí CO₂ vào bầu khí quyển vẫn tiếp tục diễn ra với tốc độ như hiện nay. Báo cáo cũng cảnh báo nhiệt độ toàn cầu ấm lên 4^oC sẽ đe dọa tới nguồn nước của gần 50% dân số trên hành tinh, đồng thời gây thiệt hại cho 1/2 số loài vật và các loài cây cỏ hiện nay trên thế giới.

Tuy nhiên, chỉ cần tăng đến 2^oC thôi thì thế giới đã phải trả một cái giá đắt rồi. Theo bà Ca-tơ-rin Xi-ê-ra (Katherine Sierra), Phó giám đốc phụ trách phát triển bền vững của Ngân hàng Thế giới (WB), nếu nhiệt độ tăng lên 2^oC, các nước đang phát triển sẽ thiệt hại từ 75 đến 100 tỉ USD/năm trong vòng 40 năm tới. Bà nói: "Cái giá trả cho việc thế giới ấm lên 2^oC tương đương với giá trị của viện trợ phát triển (ODA) hiện nay. Các quốc gia đang phát triển cần chuẩn bị sẵn sàng những khoản chi phí cho cơ sở hạ tầng, bệnh dịch và những thiệt hại rất lớn trong sản xuất nông nghiệp cũng như những hậu quả khác không thể kiểm soát của biến đổi khí hậu”.

Để ngăn chặn tình trạng nhiệt độ khí quyển tăng thêm 2^oC, ngoài việc nâng cao hiểu biết cho người dân cộng đồng quốc tế phải có các biện pháp ngăn chặn lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính không được tăng thêm kể từ năm 2015. Ông Ri-chát Bét (Richard Betts), người đứng đầu bộ phận nghiên cứu tác động của biến đổi khí hậu thuộc Trung tâm nghiên cứu thủy văn Hadley (Anh), cho rằng thế giới cần nhanh chóng tiến hành việc cắt giảm khí thải C0₂ trong hai thập kỷ tới để giữ cho mức tăng nhiệt độ toàn cầu không quá 2^oC. Nói một cách cụ thể, các nước công nghiệp phát triển phải giảm từ 25% đến 40% lượng khí CO₂ kể từ năm 2020.

Hiện nay, chỉ có một số ít quốc gia cam kết giảm khí thải gây hiệu ứng nhà kính theo các điều khoản của Nghị định thư Ki-ô-tô năm 1997. Văn bản này sẽ hết hiệu lực vào năm 2012 và sẽ thay thế bằng một thỏa thuận quốc tế khác, nếu được ký kết, tại Hội nghị biến đổi khí hậu ở Cô-pen-ha-gen (Đan Mạch) vào tháng 12 tới. Tuy nhiên, tại hội nghị thượng đỉnh về khí hậu do Tổng thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-mun (Ban Ki-moon) triệu tập tại Niu Y-oóc mới đây, tiếp theo đó là thượng đỉnh G20 tại Pít-buốc và hội nghị về biến đổi khí hậu ở Băng Cốc (Thái Lan) tuần qua vẫn chưa mang lại hy vọng về một thỏa thuận chung sẽ được ký kết vào tháng 12. Từ nay đến hội nghị Cô-pen-ha-gen chỉ còn duy nhất một đợt đàm phán trung gian tại Bác-xê-lô-na, Tây Ban Nha. Thời gian vô cùng cấp bách để cộng đồng quốc tế tìm được tiếng nói chung cho việc chống BĐKH.

LINH OANH