Đồng đô-la đã không còn thống trị thế giới. Ảnh: Internet

Trật tự tài chính thế giới đang có những thay đổi mạnh mẽ. Hệ thống tài chính thế giới từ chỗ bị chi phối bởi một nhóm các nước phát triển thì nay tầm ảnh hưởng và chi phối ấy sẽ dần phải nhường chỗ cho một thể chế tài chính mới. Trong đó, vai trò của các nước đang phát triển, các quốc gia có nền kinh tế mới nổi cũng phải tính đến. Hệ thống thanh toán và tiền tệ thế giới cũng cần thay đổi.

Cải tổ là tất yếu, thế giới sẽ không dựa nhiều vào đồng đô-la

Nước Mỹ đang để "tuột" dần khỏi tay vị trí là cây gậy chỉ huy, cột trụ kinh tế thế giới, đánh mất địa vị siêu cường. Cuộc khủng hoảng tài chính, tín dụng Mỹ đã "lây" sang nhiều châu lục, thị trường khối các nước đang phát triển. Vì không thể giải quyết, cho nên cuộc khủng hoảng tài chính, tín dụng đã biến thành "khủng hoảng niềm tin'' của người tiêu dùng và nhà đầu tư, họ không tin vào khả năng của các cơ quan điều hành chính sách tiền tệ trên thế giới.

Những gì đang diễn ra đã chứng tỏ tín dụng toàn cầu đã và đang sụp đổ. Ngay cả kế hoạch giải cứu của Mỹ cũng vậy, gói giải cứu 700 tỷ USD chỉ được nhìn nhận như là biện pháp lấp chỗ trống. Khủng hoảng hiện tại còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động đầu tư vì chênh lệch lãi suất, đồng tiền của nhiều quốc gia đã giảm giá so với đồng USD do nhà đầu tư và ngân hàng ở nhiều nước đang giảm đòn bẩy tài chính và rút lại vốn. Trong khi đó, do đồng tiền của nhiều nước đã mất giá mạnh, những nguyên nhân về tài chính khiến tốc độ phát triển GDP chững lại. Tổ chức IMF vừa dự đoán tốc độ tăng trưởng của nhiều nước sẽ giảm, khả năng xảy ra cuộc khủng hoảng toàn cầu càng tăng lên nếu như sự hỗn loạn tài chính vẫn còn tiếp diễn.

Một nguyên nhân cũng rất quan trọng là sự thiếu phương hướng lãnh đạo và chính trị trong bối cảnh thế giới chưa định hình sự nguy hiểm của "cơn khủng hoảng". Không đưa ra chính sách rõ ràng, không liên kết được các thể chế tài chính mạnh, chưa có hợp tác trong các chính sách tài chính giữa các nước Tây Âu với Mỹ và đặc biệt là vai trò của nền kinh tế lớn mới nổi như Trung Quốc, Nga, Ấn Độ và Bra-xin... trong việc đề ra các phương án giải quyết vấn đề khủng hoảng tài chính thế giới.

Nguyên nhân vô cùng quan trọng là do sự suy giảm của đầu tàu kinh tế Mỹ những năm qua tỷ lệ nghịch với sự trỗi dậy của các nền kinh tế mới nổi. Sự thay đổi của một hệ thống tài chính mới đã xuất hiện từ lâu, nhưng phải tới những ngày gần đây mới "lộ ra" một cách rõ nét. Thị trường tài chính phố Uôn đang mất dần sự chi phối đối với các thị trường tài chính quốc tế. Đồng đô-la cũng mất dần vai trò là đồng tiền dự trữ trên phạm vi thế giới. Điều này đã tạo điều kiện cho các trung tâm tài chính mới của khu vực trên thế giới như Đu-bai, Xin-ga-po, Thượng Hải, Bắc Kinh... có vai trò lớn hơn. Nhìn một cách tổng quát có thể thấy, khi kinh tế Mỹ đi xuống, đồng đô-la không ổn định, tất yếu những đồng tiền khác ở nhóm nước có thực lực kinh tế mạnh sẽ lên ngôi.

G-20, nhân tố bảo đảm ổn định tài chính toàn cầu

Những yếu kém của toàn bộ hệ thống tài chính thế giới trong thời gian qua cho thấy, đến lúc cần có cải cách. Phải đưa ra hệ thống tài chính mới có đủ khả năng bảo đảm sự phát triển bền vững cho kinh tế thế giới trong thế kỷ 21. Cả thế giới đang hy vọng sau cuộc họp ngày 14 và 15-11 tới đây tại Oa-sinh-tơn, trật tự tài chính mới sẽ được thiết lập. Phải khẳng định rằng, bản đồ kinh tế thế giới đã có nhiều thay đổi. Vậy, các thể chế tài chính cũng cần phải thay đổi. Phương Tây cần nhìn nhận rõ vai trò của các nền kinh tế khác để cùng phối hợp giải quyết những vấn đề chung mang tính toàn cầu. Chỉ có hợp lực cải cách đưa ra mô hình tài chính thế giới mới, mới có thể tránh được sự tái diễn nguy cơ một cuộc khủng hoảng mới.

Vậy trật tự tài chính đó sẽ như thế nào? Đó phải là cơ cấu mang sức mạnh tổng hợp đa quốc gia và nhiều tổ chức quốc tế. Chính giám đốc quỹ tiền tệ thế giới đã phát biểu rằng, những khiếm khuyết của hệ thống tài chính thế giới bộc lộ trong cơn bão vừa qua đã chứng minh rằng, hệ thống tài chính hiện thời không còn phù hợp với yêu cầu của thị trường hiện tại nữa. Quan điểm này đã nhận được sự ủng hộ của lãnh đạo nhiều quốc gia và nhiều tổ chức lớn trên toàn thế giới. Giám đốc Ngân hàng thế giới chỉ ra rằng, thời của G-7 đã qua, cần xây dựng hệ thống quốc tế mới bao gồm vai trò của G-7 và các nền kinh tế mới nổi mới có đủ khả năng ứng phó với các nguy cơ. Các nhóm như G-14 hoặc G-20 hoạt động theo cơ chế đa biên mới, với sức mạnh tập thể sẽ là nhân tố quyết định trong việc ứng phó với các tình huống trên phạm vi toàn cầu.

Lãnh đạo của các quốc gia G-7 cũng thừa nhận rằng trật tự tài chính thế giới trong tương lai sẽ không còn tồn tại như mô hình cũ, vai trò của G-7 sẽ phải thay thế bằng G-20. Chuyên gia kinh tế của LHQ Giô-xép Xti-glít, người từng nhận giải Nô-ben kinh tế, nhấn mạnh ''cơn bão'' tài chính đang lan rộng đòi hỏi phải có ''giải pháp đa phương'' mới giải quyết được vấn đề. Thế giới cần chung sức để thực hiện ''các thay đổi nền tảng'' trong hệ thống dự trữ cũng như các quy định toàn cầu. Bộ trưởng Tài chính Mỹ, H.Pôn-sơn đã thừa nhận, hệ thống tài chính thế giới hiện nay không thể phản ánh hết tình hình kinh tế thế giới hiện tại. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ba-rô-sô thì nhấn mạnh, chúng ta cần có một trật tự tài chính toàn cầu mới.

NGUYỄN HÒA