Tập đoàn viễn thông CNC sở hữu nhà nước, một trong 4 công ty viễn thông lớn nhất Trung Quốc.

Năm 2006, Trung Quốc có 19 tập đoàn lọt vào top 500 tập đoàn đa quốc gia và 49 công ty xây dựng dân dụng lọt vào top 250 công ty xây dựng hàng đầu thế giới. Thành công này đã tạo động lực để Chính phủ Trung Quốc triển khai kế hoạch đưa một số doanh nghiệp nhà nước chủ chốt trở thành các tập đoàn hàng đầu thế giới, có sức cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Học theo Temasek Holdings

Kế hoạch của Trung Quốc là hỗ trợ khoảng 50 công ty nhà nước thành các tập đoàn có khả năng cạnh tranh toàn cầu, song điều quan trọng là vẫn duy trì được quyền kiểm soát của nhà nước đối với những ngành chủ chốt. Cho tới nay, Chính phủ Trung Quốc vẫn nắm giữ các công ty hoạt động trong lĩnh vực quốc phòng, hóa dầu, điện, viễn thông, than, hàng không dân dụng và hàng hải. Giám đốc Ủy ban giám sát và quản lý tài sản nhà nước Li Rongrong khẳng định, chính phủ vẫn phải "kiểm soát tuyệt đối" đối với các ngành liên quan tới an ninh quốc gia và an ninh kinh tế.

Trung Quốc dự định sẽ làm theo mô hình của tập đoàn Temasek Holdings của Xin-ga-po, thúc đẩy việc sáp nhập, liên doanh liên kết giữa các công ty để phát triển, cải thiện quản lý và gia tăng nguồn vốn. Chính phủ sẽ hỗ trợ các công ty trên phát triển các chi nhánh và chú trọng quyền sở hữu trí tuệ, nhằm giúp họ sử dụng tốt hơn các nguồn lực, quản lý tốt hơn và tăng lợi nhuận. Mặc dù lợi nhuận của các ngân hàng sở hữu nhà nước quan trọng của Trung Quốc, công ty dầu khí và các công ty hoạt động trong một số lĩnh vực khác, đã gia tăng đáng kể trong bối cảnh Bắc Kinh đang nỗ lực xây dựng các công ty cạnh tranh toàn cầu, song chất lượng quản lý của các công ty này vẫn bị coi là tụt xa so với các đối thủ nước ngoài.

Mặc dù lợi nhuận dự kiến của 161 công ty nhà nước có thể đạt 720 tỷ nhân dân tệ (92 tỷ USD) vào năm nay, tăng trung bình 34% hàng năm từ năm 2004, song Trung Quốc vẫn quyết định sẽ giảm số lượng các công ty sở hữu nhà nước xuống khoảng 80 đến 100 từ 161 công ty hiện nay đến năm 2010, đóng cửa các công ty làm ăn không có lãi hoặc không trả được nợ. Trong số 80 đến 100 công ty này, Trung Quốc dự kiến sẽ hỗ trợ 30 đến 50 công ty thành những tập đoàn đa quốc gia.

Cảnh giác rủi ro

Hiện các công ty nhà nước hàng đầu như Ngân hàng Trung Quốc, Công ty Dầu khí quốc gia và Viễn thông đã thực hiện tái cơ cấu với những nhà quản lý mới, từ bỏ những lĩnh vực kinh doanh không phải hạt nhân và nỗ lực phát triển các công nghệ và thương hiệu, từng bước chuẩn bị tiến ra sân chơi toàn cầu. Tuy nhiên, giới chuyên môn đã cảnh báo Trung Quốc sẽ phải gánh chịu những tổn thất khi thực hiện những cải cách đối với các công ty nhà nước, đó là tình trạng thất nghiệp. Vì các công ty nhà nước đã cho nghỉ việc hàng triệu công nhân nhằm tăng khả năng cạnh tranh trong một thị trường đã gần như mở cửa tự do. Hàng trăm doanh nghiệp nhỏ hơn đã phải đóng cửa hoặc bán lại khi chính phủ tập trung xây dựng một số công ty hàng đầu quốc gia. Với việc bán đi một số cổ phần nhỏ trên các sàn giao dịch chứng khoán nước ngoài ở Niu Y-oóc và một số nơi khác, nguồn vốn của các công ty này đã gia tăng hàng tỷ đô- la, giúp các công ty thực hiện kế hoạch hiện đại hóa. Song đáng chú ý là Bắc Kinh vẫn giữ số lượng cổ phần đủ để nắm quyền kiểm soát công ty.
Trung Quốc cũng cảnh báo những rủi ro đối với nền kinh tế, chính trị và con người khi các công ty trong nước "mang chuông đi đấm xứ người". Bộ trưởng Thương mại Bạc Hy Lai cảnh báo, các điều kiện toàn cầu đã thay đổi phức tạp hơn trong những năm gần đây. Ông hy vọng các doanh nghiệp Trung Quốc sẽ tránh được tình trạng cạnh tranh lộn xộn và học tập được kinh nghiệm của thị trường toàn cầu để tăng cường lợi thế cạnh tranh. Ông cũng nhấn mạnh các công ty cần quan tâm tới vấn đề an ninh con người vì cùng với việc các công ty trong nước vươn ra thị trường thế giới sẽ có nhiều người Trung Quốc chuyển sang sinh sống và làm việc ở nước ngoài. Về phía chính phủ, chính phủ sẽ làm hết sức mình để các doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư an toàn ra nước ngoài thông qua việc xúc tiến ký kết các thỏa thuận để thuận lợi hóa các thủ tục và làm việc chặt chẽ với các chính phủ nước sở tại. Về mặt chính sách, chính phủ sẽ tạo môi trường ổn định để bảo đảm an ninh cho các nhà đầu tư Trung Quốc và ủng hộ họ về thuế, tài chính và bảo hiểm. Các sứ quán Trung Quốc ở những nước là điểm đến đầu tư có nhiệm vụ cung cấp thông tin và bảo đảm an toàn cho các nhân viên của các nhà đầu tư Trung Quốc.