Bộ Quốc phòng Mỹ đang lâm vào một cuộc khủng hoảng thông tin. Những tài liệu quân sự mật và thậm chí là tuyệt mật của nước Mỹ đã bị tung lên mạng. WikiLeaks - một không gian ảo – đã trở thành "đối thủ thực" của Lầu Năm góc.

Kỳ I: Đòn bất ngờ

Phát ngôn viên Lầu Năm góc Giê-óp ra tối hậu thư cho WikiLeaks. Ảnh: defenselink.mil

Ngày 25-7-2010, khoảng 92.000 tài liệu quân sự, tình báo về cuộc chiến của Mỹ ở Áp-ga-ni-xtan giai đoạn 2004 - 2009 đã xuất hiện trên trang mạng WikiLeaks. Các tài liệu gồm nhiều nội dung, từ các vụ giết hại dân thường Áp-ga-ni-xtan bị ỉm đi đến những chiến dịch bí mật truy quét lực lượng phiến quân Ta-li-ban của lính Mỹ. Ngoài ra, còn có cả các thông tin tình báo, các báo cáo chi tiết về những cuộc gặp gỡ với quan chức Áp-ga-ni-xtan cùng những tài liệu cho thấy giới chức Oa-sinh-tơn lo ngại cơ quan tình báo Pa-ki-xtan ngầm hậu thuẫn lực lượng nổi dậy Ta-li-ban.

Theo tờ Thế giới (Pháp), WikiLeaks làm việc này hoàn toàn có chủ ý chứ không phải tùy hứng hay ngẫu nhiên. Các chuyên gia của WikiLeaks đã nhận được hơn 100.000 tài liệu, nhưng họ đã loại đi 15.000 để tránh ảnh hưởng tới nguồn cung cấp tài liệu. Một ngày sau khi tung tài liệu lên internet, 3 tờ báo lớn là tờ Người bảo vệ (Anh), Thời báo Niu Y-oóc (Mỹ) và Tấm gương (Đức) đã đồng loạt công bố số tài liệu này. Mục đích phát tán tài liệu trên của WikiLeaks nhằm khuấy động dư luận xã hội ở 3 nước can dự nhiều nhất vào cuộc chiến ở Áp-ga-ni-xtan.

Mặc dù Tổng thống Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma (Barak Obama) cho rằng, những tài liệu này không chứa đựng nội dung mới nhưng sự rò rỉ thông tin là điều đáng lo ngại trong bối cảnh Mỹ chuẩn bị tung ra chiến lược mới ở Áp-ga-ni-xtan. Trước sự nghiêm trọng của việc rò rỉ thông tin mật liên quan tới các kế hoạch chiến lược của Mỹ ở Áp-ga-ni-xtan, cũng như sự an toàn của các binh sĩ, các đồng minh của Mỹ ở quốc gia Nam Á này, Lầu Năm góc đã "yêu cầu WikiLeaks hoàn trả ngay lập tức cho Chính phủ Mỹ tất cả tài liệu mà họ trực tiếp hay gián tiếp thu thập được" từ các cơ sở dữ liệu hay hồ sơ của Lầu Năm góc. Trong tối hậu thư gửi tới lãnh đạo của WikiLeaks, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Mỹ, ông Giê-óp Mo-ren (Geoff Morrell) nói: "Đây không phải là lời thỉnh cầu, mà là đòi hỏi WikiLeaks thực hiện một việc làm đúng đắn. Nếu yêu cầu không được đáp ứng, Lầu Năm góc sẽ tính đến các lựa chọn khác". Ngoài ra, Lầu Năm góc ra lệnh cấm binh sĩ Mỹ truy cập các thông tin liên quan đến WikiLeaks. Tất cả lực lượng hải quân, lục quân, không quân và bảo vệ bờ biển đều được thông báo là trang mạng này “đi quá giới hạn” và không nên công nhận hay bác bỏ bất cứ thông tin nào được đăng tải, không truy cập WikiLeaks qua các hệ thống trang mạng của Chính phủ...

Bất chấp tối hậu thư của Lầu Năm góc, WikiLeaks lập tức “phản pháo” bằng việc đăng tải một tập tin mới được mã hóa mang tên Insurance (Bảo đảm) với dung lượng 1,4 gigabyte, lớn gấp 20 lần dung lượng thông tin đăng trước đó. Tập tin này được khóa bằng chuẩn mã AES256 mà nhân viên và chính phủ Mỹ thường sử dụng để bảo vệ các thông tin tuyệt mật. Chuyên gia mật mã Oai-phai Đi-phi (Whitfield Diffie) thuộc Học viện Hoàng gia Hô-lô-uây (Anh) cho rằng, “mã khóa này dường như cực mạnh” và cho đến nay chưa ai được biết tới khả năng phá mã. Nhiều trang web về công nghệ thông tin nhận định, đây là động thái khẳng định WikiLeaks có thể công bố thêm nhiều tài liệu mật nữa nếu Chính phủ Mỹ tiếp tục gây sức ép.

Mặc dù Bộ Quốc phòng Mỹ cam kết chỉ truy bắt thủ phạm tiết lộ thông tin chứ không đụng đến WikiLeaks nhưng ai cũng hiểu rằng WikiLeaks không bao giờ chấp nhận điều đó, bởi bảo đảm danh tính cho người cung cấp thông tin là một trong những tiêu chí hoạt động của trang mạng này. Chính những tiêu chí khắt khe này đã giúp WikiLeaks tồn tại trong 3 năm qua và nó như một "cánh cửa rất nhỏ dẫn người đọc bước vào tòa thư viện đồ sộ chất chứa những thông tin luôn bị bưng kín".

Kim Oanh

(còn nữa)

Kỳ II: “Thư viện” tài liệu mật