Các quan chức WB và IMF tại hội nghị tháng 4-2009.  Ảnh: TL

Để thực thi tốt các cam kết và các chính sách đưa ra, các nhà lãnh đạo Nhóm các nước công nghiệp phát triển và các nước đang phát triển hàng đầu (G-20), được ví như “Ban giám đốc” của nền kinh tế toàn cầu, rất cần sự hợp tác của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) để thực hiện vai trò này. Ngược lại, IMF cũng muốn thông qua G-20 để không ngừng lớn mạnh. Mối lương duyên này nếu “xuôi chèo mát mái” sẽ khiến nhiều chính sách lớn được thực thi thông suốt.

Giám đốc điều hành Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) Đô-mi-ních Xtrô-can (Dominique Strauss-Kaln) đang ra sức vận động nhằm biến thể chế tài chính quốc tế này thành Ngân hàng Trung ương toàn cầu với số vốn ít nhất 1.000 tỉ USD để cho các nước đang phát triển có thể vay trong trường hợp khủng hoảng. Nếu thành công, về cơ bản IMF đã trở thành một thể chế của G-20. Nhiều nhà phân tích kinh tế thế giới nhận định những dàn xếp về vai trò mới của IMF sẽ giúp nhanh chóng giải quyết những vấn đề đang nổi lên của cả G-20 và IMF.

Ý tưởng về vai trò mới của IMF đã từng được thảo luận tại Hội nghị cấp cao mới đây của G-20 ở thành phố Pít-xơ-bớc (Pittsburrgh, Mỹ). Tại Hội nghị cấp cao thường niên của WB/IMF vừa được tổ chức ở I-xtan-bun (, Thổ Nhĩ Kỳ) đầu tháng 10-2009, vai trò mới của IMF một lần nữa tái khẳng định và được bổ sung thêm nhiều chi tiết đầy đủ hơn. Các chi tiết về mối quan hệ giữa G-20 và vai trò mới của IMF được các nước cả trong và ngoài G-20 ủng hộ. Đại diện tham dự Hội nghị WB/IMF là các bộ trưởng tài chính nhiều nước công nghiệp phát triển hàng đầu cũng như Ủy ban chính sách của IMF đều khẳng định tầm quan trọng trong vai trò mới của IMF.

Tuy nhiên, trên thực tế vẫn còn nhiều ý kiến trái chiều về vai trò mới của IMF. Đại diện một số quốc gia lo ngại IMF quá "tham vọng" khi gánh vác vai trò này trong bối cảnh sự phục hồi của nền kinh tế thế giới còn khá yếu ớt và có thể dừng lại do tỷ lệ thất nghiệp tiếp tục gia tăng và những căng thẳng nghiêm trọng trong hệ thống tài chính toàn cầu. Các-lốt Kê-nan (Carlos Quenan), chuyên gia thuộc Viện nghiên cứu các nước châu Mỹ ở Pháp, cho rằng uy tín của IMF chưa đủ vững chắc và trong khi IMF chưa có các qui định mới về cho vay cũng như cách thức chuyển giao quyền bỏ phiếu cho các nền kinh tế mới nổi, ông Kê-nan lo ngại rằng ở một vị thế mới, IMF khó làm tròn vai trò của mình khi là thể chế cung cấp viện trợ quốc tế lớn nhất.

Cùng chung nhận định trên, một số chuyên gia kinh tế cho rằng, kinh nghiệm cho thấy IMF vẫn thường áp đặt những điều kiện không hợp lí đối với nhiều nước vay tiền. Việc này càng làm trầm trọng thêm suy giảm ở một số quốc gia, đồng thời không thúc đẩy uy tín của IMF. Theo các chuyên gia thuộc Trung tâm nghiên cứu kinh tế-chính trị (CEPR) tại Oa-sinh-tơn, sự thay đổi của IMF là cần thiết. Trước hết, IMF cần thay đổi chính sách tiền tệ đối với các nước đang phát triển để khuyến khích tăng trưởng lâu dài và ổn định, không nên chỉ chú trọng vào các khoản vay hỗ trợ ngắn hạn và từng ngày. Nhiều chuyên gia của CEPR cho rằng, IMF thành kiến khi đặt ra các điều kiện cho vay quá chặt chẽ đối với các nước đang phát triển. Đã đến lúc IMF cần xây dựng thực lực của mình dựa trên chính các tiêu chí kinh tế vĩ mô tại các nước đang phát triển.

Về kế hoạch gắn kết IMF với G-20, các bộ trưởng tài chính G-20 sẽ sớm hoạch định quy chế quy định vai trò của IMF trong G-20 tại Hội nghị của nhóm này vào tháng 11 tới tại Xcốt-len (Anh). Trước mắt, Chủ tịch Ủy ban chính sách IMF Bu-tơ-rốt Bu-tơ-rốt Ga-li (Butros Butros Ghali) khẳng định 165 thành viên của IMF sẽ ủng hộ bộ máy hiện hành của IMF làm việc cho G-20 thông qua các kênh của thể chế tài chính này.

NGUYỄN HÒA