Theo đánh giá của Cục Thú y, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NN&PTNT), năm 2015, dịch bệnh gia súc, gia cầm (GSGC) trên địa bàn cả nước đã được khống chế và kiểm soát tốt; mức độ lây lan hẹp, không gây thiệt hại lớn như năm 2014.

Trong năm 2015, dịch cúm gia cầm H5N1, H5N6 đã bùng phát ở 18 tỉnh trên địa bàn cả nước; 14 tỉnh xuất hiện dịch lở mồm long móng trên gia súc. Riêng dịch tai xanh tái phát vào ngày 01/10/2015 tại tỉnh Tiền Giang sau hơn 2 năm tạm lắng. Sau đó, trong vòng 19 ngày đã bùng phát ở 3 tỉnh (Hà Tĩnh, Nghệ An và Sóc Trăng). Tính đến thời điểm 25/10/2015, trên địa bàn cả nước, tổng số GSGC phải tiêu hủy trên 42.000 con (giảm 5 lần so với năm 2014). Ngoài số gia súc bị chết do dịch bệnh, vụ Đông Xuân năm 2014-2015, còn có trên 1.700 con gia súc bị chết do đói rét, tập trung chủ yếu ở các tỉnh Sơn La, Cao Bằng, Lào Cai, Lai Châu, Lạng Sơn; trong đó, tỉnh Sơn La bị thiệt hại lớn nhất với 1.430 con bị chết. Kết quả giám sát vi rút gây bệnh trên đàn GSGC năm 2015 của Cục Thú y cho thấy: Vi rút cúm A/H5N1 tồn tại trên đàn gia cầm không biểu hiện bệnh là 1,61%; vi rút cúm A/H5N6 là 4,87%; vi rút lở mồm long móng  trên đàn lợn là 3,29%; riêng vi rút tai xanh đang tiềm ẩn trong đàn lợn của nhiều địa phương nên khó kiểm soát.

Trung đoàn 19 (Sư đoàn 968-Quân khu 4) chăm sóc tốt đàn vịt đẻ. Ảnh: Đình Thảo.

Theo nhận định của Bộ NN&PTNT dịch bệnh trên GSGC vụ Đông (năm 2015) và vụ Xuân (năm 2016) có chiều hướng gia tăng, do các hộ gia đình chủ quan, việc tiêm phòng chưa triệt để; mầm bệnh vẫn còn tồn tại trên đàn GSGC và môi trường nuôi. Cùng với đó, thời tiết khí hậu diễn biến phức tạp. Nếu không làm tốt khâu chăm sóc sẽ làm giảm sức đề kháng bệnh của vật nuôi, tiềm ẩn nguy cơ dịch bệnh bùng phát lớn  trên diện rộng, nhất là các ổ dịch cũ. Một số dịch bệnh như: Dịch tả, phó thương hàn, newcastle, gumboro,… có khả năng xuất hiện nếu không có biện pháp ngăn chặn hiệu quả. Điều đáng lưu ý là  dịch cúm gia cầm H7N9 tại Trung Quốc và dịch tai xanh ở Campuchia đang bùng phát lớn, trong khi đó việc buôn bán, vận chuyển nhập lậu GSGC chưa được kiểm soát chặt chẽ, nguy cơ dịch bệnh xâm nhiễm vào nước ta rất cao.

 Trong Quân đội thời gian qua, các đơn vị đã chủ động làm tốt công tác thú y, không để dịch bệnh xảy ra, kể cả đơn vị nằm trong vùng dịch, nên hoạt động chăn nuôi duy trì ổn định. Theo kế hoạch chăn nuôi của các đơn vị trong toàn quân năm 2016, tổng đàn lợn thịt khoảng 480.000 con, gia cầm 2.400.000 con, trâu bò 33.000 con, gia súc khác 46.000 con và sản lượng thịt các loại dự kiến đạt 26.000 tấn. Để phòng chống dịch bệnh và chống rét cho đàn GSGC trong vụ Đông-Xuân, các đơn vị cần chủ động làm tốt một số nội dung sau:

Quán triệt nghiêm túc hướng dẫn, công điện của Cục Quân nhu về công tác phòng, chống dịch bệnh trên đàn GSGC vụ Đông - Xuân. Phân công rõ ràng, gắn trách nhiệm từng bộ phận, cá nhân trong việc chăm sóc bảo vệ đàn GSGC. Các đơn vị nên thành lập lực lượng kỹ thuật phòng chống dịch bệnh cho GSGC, trong đó lấy cán bộ, nhân viên đã tham gia lớp tập huấn công tác TGSX toàn quân năm 2015 làm nòng cốt. Tổ chức chăn nuôi theo hướng tập trung, an toàn sinh học, khép kín từ khâu sản xuất con giống đến nuôi dưỡng, giết mổ, chế biến và sử dụng sản phẩm. Về lâu dài, các đơn vị cần có kế hoạch tự túc con giống tại chỗ để đảm bảo con giống sạch bệnh. Những đơn vị chưa tự túc được con giống, phải mua tại các cơ sở có uy tín, đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng tốt, có giấy chứng nhận đã tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin theo quy định. Phối hợp chặt chẽ với cơ quan thú y địa phương tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin phòng 3 bệnh truyền nhiễm nguy hiểm (cúm gia cầm, lở mồm long móng, tai xanh) và các loại dịch bệnh thường phát sinh theo mùa cho đàn vật nuôi đã hết miễn dịch hoặc đàn mới nuôi theo quy định. Cụ thể, tiêm vắc xin phòng bệnh Newcastle, gumboro (gia cầm); dịch tả, phó thương hàn, tụ huyết trùng (đàn lợn); bệnh ký sinh trùng, tụ huyết trùng (trâu, bò, dê, cừu). Chú ý vắc xin tiêm phòng phải có nguồn gốc rõ ràng, đúng chủng loại, đảm bảo kỹ thuật để phòng bệnh đạt hiệu quả cao.

Tăng cường khâu chăm sóc, nuôi dưỡng đối với từng loại GSGC nhằm nâng cao sức kháng bệnh cho đàn vật nuôi. Thức ăn phải đảm bảo chất lượng tốt, không ôi thiu, nấm mốc. Các đơn vị tận dụng thức ăn thừa từ nhà bếp cần phải thu gom nấu kỹ hoặc ủ men vi sinh mới cho GSGC ăn. Cần bổ sung thêm cám đậm đặc để đảm bảo đủ dinh dưỡng giúp vật nuôi có sức kháng bệnh tốt, sinh trưởng nhanh. Thường xuyên vệ sinh, khử trùng chuồng trại, dụng cụ, môi trường xung quanh chuồng nuôi sạch sẽ. Sau mỗi đợt xuất chuồng phải vệ sinh chuồng trại và tiêu độc, khử trùng bằng formol, NaOH hoặc dùng nước vôi 20% quét toàn bộ nền, tường chuồng và để trống chuồng từ 10-15 ngày mới nuôi lứa khác.

Các đơn vị phía Nam cần quan tâm củng cố, sửa chữa chuồng trại, tránh dột nát, ẩm ướt, ngập úng cuối mùa mưa bão; vùng đồng bằng sông Cửu Long cần có phương án di chuyển đàn GSGC khi xuất hiện lũ lớn, triều cường gây ngập úng. Đối với các đơn vị phía Bắc, cần củng cố, che chắn chuồng trại chăn nuôi đảm bảo kín gió, giữ nền chuồng luôn sạch và khô ráo. Dự trữ rơm rạ, cỏ khô, các loại bã sắn, bã dứa… và tiến hành ủ chua thức ăn xanh, ủ rơm làm thức ăn dự trữ cho đàn trâu bò. Những ngày rét đậm, rét hại, mưa phùn kéo dài cần sưởi ấm cho đàn GSGC, không chăn thả khi nhiệt độ ngoài trời dưới 120C; cho trâu, bò ăn thêm thức ăn tinh (2kg/con/ngày), bổ sung vitamin tổng hợp và cho uống thêm nước muối (pha với nước ấm 37-380C, nồng độ 0,1-0,3% tương đương 10-30g/10 lít nước) để tăng sức đề kháng và chịu giá rét.

Các đơn vị đóng quân trên địa bàn có ổ dịch cúm gia cầm, lở mồm long móng, tai xanh và nhất là các tỉnh khu vực biên giới (nơi tiếp giáp các nước đang có dịch bùng phát mạnh như: Campuchia, Trung Quốc) cần làm tốt công tác vệ sinh thú y, thường xuyên theo dõi, giám sát, phát hiện sớm dịch bệnh. Khi GSGC chết không rõ nguyên nhân phải báo ngay với chỉ huy đơn vị và cơ quan thú y địa phương để có phương án phòng chống, khống chế dịch theo quy định. Tuyệt đối không giấu dịch, không mua bán, vận chuyển vật nuôi từ nơi có dịch đi nơi khác để tránh lây lan.

GSGC đưa vào giết mổ phục vụ bữa ăn bộ đội phải đảm bảo khỏe mạnh, đã ngừng tiêm vắc xin tối thiểu 15 ngày. Quá trình tổ chức giết mổ phải làm tốt khâu vệ sinh, tiêu độc khử trùng trước và sau giết mổ, chế biến để kiểm soát chặt chẽ dịch bệnh, đảm bảo vệ sinh môi trường. Nhân viên trực tiếp chăm sóc hoặc giết mổ GSGC phải được trang bị bảo hộ lao động, rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng sau khi tiếp xúc để tránh lây truyền bệnh sang người.

Phòng chống dịch bệnh và chống rét cho GSGC trong vụ Đông - Xuân là công việc thường xuyên hằng năm.  Các đơn vị cần chủ động trong phòng chống bệnh dịch và thực hiện tốt các chế độ chăm sóc, nhất là thời gian rét đậm, mưa phùn kéo dài nhằm duy trì số lượng và sự phát triển của đàn GSGC, góp phần nâng cao hiệu quả tăng gia sản xuất.

Thượng úy NGUYỄN THỊ DƯƠNG - Cục Quân nhu