Chảy máu do giãn vỡ tĩnh mạch thực quản (TMTQ) luôn là thách thức, khó khăn đối với nền y học thế giới, ngay cả ở các nước phát triển. Theo các tài liệu nghiên cứu, hiện nay, tỷ lệ tăng áp lực tĩnh mạch cửa do nguyên nhân xơ gan ngày một gia tăng, chiếm tỉ lệ tử vong cao (60-70%).

Ở nước ta, việc cấp cứu điều trị chảy máu nặng do tăng áp lực tĩnh mạch cửa gặp nhiều khó khăn, vì bệnh này đòi hỏi phải được đánh giá đúng, xử trí kịp thời, quá trình điều trị cần sự kết hợp chặt chẽ giữa bác sĩ điều trị nội khoa và ngoại khoa. Biện pháp cấp cứu ở các tuyến là sử dụng phương pháp bóng chèn, tuy nhiên dụng cụ này đều phải nhập ngoại, giá thành rất cao. Để khắc phục tình trạng trên, Bệnh viện 103 đã triển khai đề tài “Nghiên cứu thiết kế chế tạo và ứng dụng xông HS -103 theo nguyên lý Sengstaken-Blakemore trong cấp cứu chảy máu đường tiêu hóa nặng do giãn vỡ TMTQ”  do Đại tá, PGS- TS Mai Xuân Hiên, Chủ nhiệm Bộ môn-Khoa Hồi sức cấp cứu làm Chủ nhiệm đề tài.

Xông HS -103 có kích thước, hình dáng, cấu tạo đơn giản, gọn nhẹ, thích hợp với người Việt Nam, được sản xuất công nghiệp; đạt tiêu chuẩn an toàn y học. Xông gồm hệ thống dẫn khí vào các bóng chèn lưu thông (bóng chèn có thể giãn nở theo áp lực 40-50mmHg, không rò khí); nút cố định di chuyển theo trục ống; phần đuôi ống có hai bóng để kiểm tra áp lực bên trong. Quy trình đặt xông HS-103 dễ thực hiện, thuận lợi khi thao tác, không gây khó chịu hoặc tai biến đối với bệnh nhân, dễ sử dụng và có thể duy trì lâu trong cơ thể; áp dụng được tại các bệnh viện tuyến dưới và đơn vị cơ sở.

Xông hơi HS - 103

So với các mẫu xông nhập ngoại theo nguyên lý Sengstaken -Blakemore, xông HS -103 có cải tiến một số thiết kế kỹ thuật kích thước cho phù hợp với thể trạng của người Việt Nam giá thành rẻ hơn nhiều lần so với nhập ngoại. Năm 2009, đề tài được Hội đồng tư vấn cấp Bộ Quốc phòng thẩm định, đánh giá nghiệm thu. Sau khi nghiên cứu hoàn thiện quy trình chế tạo, đánh giá hiệu quả, Bộ Quốc phòng đã cho phép triển khai nghiên cứu áp dụng thử đề tài: “Hoàn thiện quy trình chế tạo và ứng dụng xông HS-103 trong cấp cứu chảy máu nặng do vỡ TMTQ ở bệnh nhân xơ gan”. Kết quả cho thấy, xông HS-103 có tác dụng cầm máu tốt trong cấp cứu chảy máu nặng do vỡ TMTQ ở bệnh nhân xơ gan; hiệu quả cầm máu cao (có thể cầm máu sớm ngay trong 12 giờ và cầm máu hoàn toàn trong 24 giờ), tránh được tình trạng sốc mất máu. Các chỉ số về mạch, huyết áp của người bệnh có thể trở lại bình thường sau khi đặt xông từ 12- 24 giờ.

Đến nay, xông HS -103 đã được triển khai ứng dụng trên hơn 100 bệnh nhân đạt kết quả tốt, an toàn tuyệt đối, không xảy ra biến chứng. Ngoài Bệnh viện 103, xông HS -103 đang được sử dụng rộng rãi tại các bệnh viện như: Bệnh viện Bạch Mai, Thanh Nhàn, Bệnh viện Đa khoa Hòa Bình, Bệnh viện Đa khoa Hà Đông, Bệnh viện TW Quân đội 108, Viện 17 Quân khu 5... Kỹ thuật đặt xông HS -103 đã đạt giải Ba tại Hội thao sáng tạo tuổi trẻ các bệnh viện khu vực Hà Nội (năm 2008) và được trao giải Nhất về sáng kiến cải tiến kỹ thuật của Học viện Quân y.

Văn Chiển