Đầu năm 1950, Ban Chấp hành Trung ương Đảng triệu tập Hội nghị toàn quốc lần thứ III. Đây là Hội nghị rất quan trọng nhằm đánh giá, tổng kết và xác định nhiều chủ trương lớn của cách mạng. Đánh giá tình hình kháng chiến trong 2 năm 1948-1949, Hội nghị nhận định: Tình hình nhìn chung “ngày càng có lợi cho ta.... Ta càng đánh, chính quyền nhân dân càng thêm vững chắc, tinh thần quân và dân càng cao...”. Tuy nhiên, Hội nghị cũng chỉ rõ mấy nhược điểm lớn: thiếu vũ khí hạng nặng, thiếu quân chính quy, thiếu cán bộ...

Trước thuận lợi và khó khăn đó, Hội nghị chủ trương: “Cần phải nhân đà tiến bộ của bản thân ta, dựa vào sự giúp đỡ của các lực lượng bạn, lợi dụng sự lúng túng của địch...mà gấp rút hoàn thành nhiệm vụ chuyển mạnh sang tổng phản công...”. Về phương diện quân sự, Hội nghị xác định: “Nhiệm vụ quân sự cụ thể và cần chiến đấu để tiêu diệt sinh lực địch, một mặt gấp rút bồi dưỡng và xây dựng quân đội nhân dân...Nhiệm vụ tác chiến và nhiệm vụ xây dựng quân đội cần phải liên kết chặt chẽ với nhau và cùng tiến hành...”. Để xây dựng lực lượng, phải “xúc tiến việc khuếch trương bộ đội chủ lực, tăng cường trang bị, cải tiến cấp dưỡng, huấn luyện ráo riết về kỹ thuật, chiến thuật, tổ chức các trung đoàn mạnh tiến tới đại đoàn, binh đoàn. Khuếch trương và tăng cường chất lượng của bộ đội địa phương, đủ thay thế bộ đội chủ lực trên những vùng rộng lớn... phát triển dân quân xã, tăng cường các đội du kích xã...”.

Quán triệt Nghị quyết Hội nghị, Bộ Tổng Tư lệnh chủ trương gấp rút xây dựng một số trung đoàn mạnh, kiện toàn Đại đoàn 308 và xúc tiến xây dựng Đại đoàn 304. Như vậy, bước vào Thu-Đông 1950, trên cả nước, ta có 2 đại đoàn và 14 trung đoàn chủ lực. Tổng Quân ủy nhận định: “ Lực lượng chủ lực trực thuộc Bộ Tổng Tư lệnh đã lớn hơn lực lượng cơ động chiến lược của địch (12 tiểu đoàn). Đây là điều có ý nghĩa quan trọng thúc đẩy sự phát triển cục diện kháng chiến”.

Đi đôi với tăng cường sức mạnh bộ đội chủ lực, từ Trung ương đến địa phương đều rất coi trọng phát triển và nâng cao chất lượng bộ đội địa phương, dân quân du kích, bảo đảm vừa đẩy mạnh được chiến tranh du kích, vừa có lực lượng dự bị dồi dào để sẵn sàng bổ sung cho bộ đội chủ lực. Tháng 6/1950, Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra nghị quyết chấn chỉnh tổ chức Bộ Quốc phòng- Tổng Tư lệnh và kiện toàn bộ máy chỉ đạo quân sự của Trung ương nhằm bảo đảm chỉ đạo chiến tranh tập trung hơn, huy động nhanh và sử dụng tốt các nguồn lực phục vụ tiền tuyến; điều hòa giữa nhu cầu quân sự với nhu cầu kinh tế. Nghị quyết quy định Bộ Tổng Tư lệnh gồm 3 bộ phận: Bộ Tổng Tham mưu, Tổng cục Chính trị và Tổng cục Cung cấp (nay là Tổng cục Hậu cần).

Ngày 11/7/1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh về tổ chức Bộ Tổng Tư lệnh Quân đội nhân dân và dân quân Việt Nam, quy định chức năng nhiệm vụ của các cơ quan thuộc Bộ Tổng Tư lệnh. Để tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với lực lượng vũ trang, Ban Thường vụ Trung ương cử đồng chí Nguyễn Chí Thanh, Ủy viên Trung ương Đảng làm Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị; đồng chí Trần Đăng Ninh, Ủy viên Trung ương Đảng làm Chủ nhiệm Tổng cục Cung cấp. Ngoài ra, Trung ương Đảng còn điều động hàng nghìn cán bộ cao cấp, trung cấp, sơ cấp thuộc các ngành tăng cường cho lực lượng vũ trang.

Theo Sắc lệnh 121/SL của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ký ngày 11/7/1950, Tổng cục Cung cấp gồm các cục: Quân lương, Quân trang, Quân y, Quân vụ, Vận tải và Phòng Quân khí, có nhiệm vụ quản trị, trang bị, cấp dưỡng quân đội và sản xuất quốc phòng. Sắc lệnh ra đời khi cán bộ, chiến sĩ, công nhân viên quốc phòng đang khẩn trương chuẩn bị phục vụ Chiến dịch Biên giới. Lúc này, đồng chí Trần Đăng Ninh đang là đặc phái viên của Chính phủ phụ trách công việc sửa chữa đường sá phục vụ Chiến dịch. Chỉ về cơ quan được mấy ngày, đồng chí Trần Đăng Ninh lại cùng các bộ phận cán bộ đi ngay ra mặt trận, hành quân gấp lên Cao Bằng chỉ đạo việc huy động dân công, thóc gạo của các địa phương trên địa bàn mở Chiến dịch. Công việc ở hậu phương do các đồng chí Tạ Quang Bửu, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng và đồng chí Trần Hữu Dực, Phó Chủ nhiệm Tổng cục đảm nhiệm. Để phục vụ Chiến dịch, cấp trên còn điều động trên 200 cán bộ thuộc các cơ quan Trung ương và các Khu tăng cường cho cơ quan cung cấp mặt trận. Hầu hết các cán bộ này đều được huy động làm công tác dân công và chính trị tại các đội điều trị, bệnh viện quân y dã chiến.

Có thể nói, những ngày đầu thành lập Tổng cục Cung cấp là thời điểm từ cơ quan đến các cơ sở đều sống và làm việc trong không khí chiến dịch. Toàn cơ quan quân sự hóa cao độ, trực ban, trực chiến 24/24; ai cũng sẵn sàng lên đường ra trận làm nhiệm vụ. Mọi mệnh lệnh, chỉ thị từ trên chuyển xuống, mặt trận chuyển về đều được chấp hành nghiêm túc. Đặc biệt, trong khi chiến dịch diễn ra, thông tin về việc Bác Hồ trực tiếp ra trận “chống gậy lên non xem trận địa”; tin đồng chí Trần Đăng Ninh vừa mới nhận nhiệm vụ Chủ nhiệm Tổng cục mấy ngày đã có mặt tại nơi nóng bỏng của Chiến dịch gây xúc động mạnh trong lòng mỗi cán bộ, chiến sĩ, công nhân, dân công. Đây là biểu tượng của ý chí quyết thắng của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta. Chính biểu tượng ấy đã tạo thành động lực to lớn giúp quân đội và nhân dân ta giành hết thắng lợi này đến thắng lợi khác, xây dựng đất nước hòa bình, độc lập, vững bền.

ĐẠI TÁ TRẦN TIỆU