Hiện nay, nhiều đơn vị trong toàn quân đã và đang tiến hành việc đầu tư lắp đặt hệ thống bếp lò hơi cơ khí để nấu ăn hàng ngày phục vụ bộ đội. Song số đơn vị  tận dụng nhiệt dư thừa từ bếp lò hơi cơ khí trong quá trình nấu ăn để sấy quần áo hoặc đun nước nóng phục vụ bộ đội tắm trong mùa đông chưa nhiều. Vừa qua, Lữ đoàn 201 (Binh chủng Tăng – Thiết giáp) đã sử dụng nguồn nhiệt từ bếp lò hơi cơ khí vừa để nấu ăn hàng ngày kết hợp với sấy quần áo và đun nước nóng cho bộ đội tắm. Đây là một mô hình sáng tạo, các đơn vị có thể học tập, vận dụng.

Từ việc áp dụng bếp lò hơi cơ khí trong nấu ăn…

Lữ đoàn 201 đóng quân ở vùng trung du, có nhiệm vụ huấn luyện, SSCĐ.  Quân số ăn trung bình hàng ngày tại mỗi bếp từ 120 - 150 người. Từ năm 2008 trở về trước, tất cả các bếp ăn của Lữ đoàn đều sử dụng bếp đun than cưỡng bức để nấu ăn hàng ngày. Đầu năm 2009, Lữ đoàn được Binh chủng đầu tư 180 triệu để lắp thí điểm hệ thống bếp lò hơi cơ khí cho bếp ăn Tiểu đoàn Xe tăng 3. Tiếp đó, năm 2011, Lữ đoàn được trên đầu tư lắp đặt cho 100%  các bếp ăn còn lại. Qua 2 năm sử dụng cho thấy, hệ thống bếp lò hơi cơ khí có rất nhiều ưu điểm như: cơm chín đều hơn, không bị sống, khê; thức ăn không bị mùi khét; thời gian nấu một bữa ăn chỉ bằng 1/3 so với trước đây; lượng chất đốt tiêu thụ giảm tới 15%; điều kiện lao động của nuôi quân được cải thiện rõ rệt, nhất là trong mùa hè; nhà ăn, nhà bếp luôn được sạch sẽ; quân số nuôi quân mỗi bếp giảm 2 người; môi trường xung quanh đơn vị được cải thiện do hạn chế được khí, bụi than độc hại. Ngoài ra, có thể tận dụng nhiệt dư thừa từ hệ thống bếp lò hơi cơ khí trong nấu ăn để sấy quần áo cho bộ đội trong những ngày mưa kéo dài, hoặc khi độ ẩm ngoài trời cao. Trong hệ thống nhà bếp của các đơn vị có thể lắp đặt thêm bếp lò hơi để đun nước nóng phục vụ bộ đội tắm trong mùa đông giá rét.

Phòng sấy quần áo của Tiểu đoàn Xe tăng  3

…đến sấy khô quần áo…

Trên cơ sở hệ thống bếp lò hơi cơ khí được lắp đặt để nấu ăn phục vụ bộ đội, đầu năm 2011, Lữ đoàn trích quỹ vốn đơn vị gần 30 triệu đồng để xây dựng, lắp đặt thí điểm phòng sấy quần áo tại Tiểu đoàn Xe tăng 3. Nguồn hơi nóng được trích từ bếp lò hơi cơ khí trong quá trình nấu ăn và dẫn vào phòng sấy quần áo thông qua hệ thống ống dẫn và van khoá. Phòng sấy quần áo có diện tích 8 m2; tường phía trong phòng được lát gạch men; trần làm bằng tôn, có bố trí 2 ô trống để thoát hơi nước và có cửa đóng kín khi sấy quần áo. Trong phòng sấy được lắp đặt 1 chiếc quạt gió để quạt cho hơi nóng bay đều khắp phòng, làm cho quần áo nhanh khô hơn. Ngoài ra, trong phòng sấy còn bố trí hệ thống mắc áo được làm bằng ống thép gắn chặt lên tường, chạy dọc theo phòng. Nhờ đó, cùng một lúc có thể sấy được tối đa 200 bộ quần áo trong khoảng thời gian 2 giờ (nếu xả van hơi nóng tối đa).

Để thực hiện và quản lý chặt chẽ việc sấy quần áo hàng ngày cho bộ đội và tiết kiệm nhiệt, Tiểu đoàn giao cho trực ban nhà bếp và nhân viên quân y tiểu đoàn chịu trách nhiệm giữ chìa khoá phòng sấy và đóng, mở van xả hơi khi thực hiện sấy quần áo. Trong những ngày ngoài trời mưa nhiều, độ ẩm cao, cần phải tổ chức sấy quần áo cho bộ đội, chỉ huy đơn vị sẽ qui định giờ sấy quần áo cho các đơn vị thông qua buổi giao ban hàng ngày. Quần áo được sấy tập trung theo từng đại đội. Thời điểm mở van xả hơi để sấy quần áo tốt nhất là khi đã nấu ăn xong; còn khi đang nấu ăn, chỉ nên mở 1/2 van xả hơi vào phòng sấy để đảm bảo đủ nhiệt trong quá trình nấu ăn.; trước khi mang đi sấy phải được giặt giũ sạch sẽ, vắt sạch nước, luồn vào mắc quần áo và được đánh dấu tên từng người để tránh nhầm lẫn. Các đại đội chịu trách nhiệm cử người mang quần áo đi sấy và lấy về khi đã khô theo sự điều hành của trực ban tiểu đoàn. Sau khi quần áo đã được treo riêng từng loại trên mắc áo, trực ban và nhân viên quân y tiến hành khoá cửa phòng rồi xả van hơi nóng, bật quạt cho đến khi khô quần áo.

… và đun nước nóng cho bộ đội tắm

Cùng với việc nấu ăn và sấy khô quần áo từ một hệ thống bếp nấu ăn, đầu năm 2011, Lữ đoàn được Binh chủng đầu tư trên 300 triệu đồng để cải tạo lại nhà tắm cũ và lắp đặt riêng một bếp lò hơi cơ khí để đun nước nóng phục vụ bộ đội tắm. Hệ thống bếp này được cấu tạo và vận hành giống như bếp nấu ăn, nhưng chỉ có 1 nồi áp suất và 2 téc chứa nước nóng, nước lạnh. Nước nóng và lạnh được cấp xuống các vòi hoa sen nhờ hệ thống ống dẫn nước. Theo quy định của đơn vị, những ngày nhiệt độ ngoài trời xuống dưới 160c, tiểu đoàn sẽ tiến hành đun nước tắm phục vụ bộ đội. Thông thường, trước khi cán bộ, chiến sĩ tắm 30 phút, đơn vị mới tiến hành đun nước nóng, vì như  vậy nước trong téc sẽ không bị nguội. Hiện nay, mỗi bếp chỉ phục vụ đủ nước nóng cho tối đa từ 80-100 người tắm, nên đơn vị quy định các đại đội luân phiên nhau 2 ngày được tắm nước nóng 1 lần. Với hệ thống bếp đun này, chi phí chất đốt chỉ hết 600 đồng/người/lượt tắm và được trích từ nguồn quĩ vốn tăng gia sản xuất của đơn vị.

Với hệ thống bếp nấu ăn, phòng sấy quần áo và phòng tắm nóng lạnh được áp dụng từ hệ thống bếp lò hơi cơ khí đã tạo thành mô hình “3 trong 1” ở Lữ đoàn 201, mang lại hiệu quả thiết thực và tiết kiệm tối đa hơi nóng dư thừa trong nấu ăn. Mô hình này đã được Tổng cục Hậu cần đánh giá rất cao và tổ chức cho các đơn vị trong toàn quân tham quan và học tập.

Bài và ảnh: Thảo Hà