QĐND - Trong những dấu ấn đổi thay của TP Hồ Chí Minh kể từ ngày đất nước thống nhất đến nay, không thể không nhắc đến những dòng kênh ở nội ô. Kênh rạch là nét đặc thù độc đáo ở thành phố mang tên Bác. Trước giải phóng, người Sài Gòn đã quen với kiểu cư ngụ dọc theo các dòng kênh, làm nhà nhô ra giữa dòng, được chống đỡ bằng những cọc gỗ, cọc cừ tràm tạm bợ. Tập quán sinh hoạt ấy giờ không còn phù hợp với đời sống đô thị hiện đại, là một trong những tác nhân chủ yếu làm cho các dòng kênh rạch bị ô nhiễm...

Kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè nhìn từ trên cao. Ảnh: Xuân Cường

Trước thực trạng đó, từ những năm giữa thập niên 1990, TP Hồ Chí Minh đã triển khai dự án trọng điểm, cải tạo vệ sinh môi trường kênh Nhiêu Lộc-Thị Nghè có chiều dài gần 16km, đi qua nhiều quận trung tâm của thành phố. Giai đoạn 1 của dự án có vốn đầu tư khoảng 200 triệu USD, đã hoàn thành vào năm 2012 trong niềm vui của hàng triệu người dân thành phố. Toàn bộ hệ thống kênh được nạo vét, khơi thông, hàng nghìn căn nhà ven kênh được di dời, nhường chỗ cho hai công trình giao thông là đường Hoàng Sa-Trường Sa chạy dọc hai bên bờ kênh. Cùng với đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao ý thức người dân, thành phố đã thả hàng triệu con cá giống xuống dòng kênh và áp dụng lệnh cấm đánh bắt dưới mọi hình thức. Từ một dòng kênh "chết", ô nhiễm trầm trọng, Nhiêu Lộc-Thị Nghè đã trong xanh trở lại, khoác trên mình màu áo mới, trở thành một danh thắng thu hút phát triển du lịch đường thủy ở TP Hồ Chí Minh.

Từ thành công ngoài mong đợi của dự án cải tạo kênh Nhiêu Lộc-Thị Nghè, hàng loạt dự án chỉnh trang kênh rạch, đường ven kênh quy mô đã được TP Hồ Chí Minh triển khai xây dựng. Tại kỳ họp lần thứ 3 Ban chấp hành Đảng bộ TP Hồ Chí Minh khóa VIII, năm 2006, thành phố đã có Nghị quyết chuyên đề  “Di dời và tái định cư 15.000 hộ dân sống ven và trên kênh rạch nội thành”, thực hiện di dời, tái định cư, ổn định cuộc sống cho người dân. Nhiều tuyến kênh "chết" nhờ đó được hồi sinh.

Trong tháng 4 vừa qua, nhân dân TP Hồ Chí Minh lại mừng vui khi công trình cải tạo kênh và tuyến đường dọc kênh Tân Hóa-Lò Gốm khánh thành. Dự án mang lại lợi ích thiết thực cho 1,3 triệu người dân, giải quyết ngập lụt trên diện tích 19km2 thuộc 4 quận: 6, 11, Tân Bình và Tân Phú. Đồng chí Lê Hoàng Quân, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh, khẳng định: Chỉnh trang đô thị ven kênh rạch, khôi phục môi trường, nguồn nước trên các tuyến kênh rạch là chủ trương lớn, được thành phố chỉ đạo sát sao, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, kết hợp với xã hội hóa, huy động vốn từ nhiều nguồn. Cùng với việc hoàn tất hai dự án cải tạo kênh Nhiêu Lộc-Thị Nghè, Tàu Hủ-Bến Nghé, đến nay thành phố hoàn thành cải tạo, chỉnh trang 3 dòng kênh lớn, khắc phục tình trạng ngập úng, ô nhiễm môi trường, bảo vệ sức khỏe cho hàng triệu người dân; góp phần thiết thực chỉnh trang đô thị, phát triển du lịch, giải quyết ùn tắc giao thông…

TRUNG KIÊN