QĐND - Tại triển lãm 40 năm khoa học và công nghệ (KH-CN) TP Hồ Chí Minh diễn ra mới đây, đại diện lãnh đạo Thành phố khẳng định: Các công trình khoa học đã đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế-xã hội của Thành phố trong suốt 40 năm qua. Thành phố luôn tạo mọi điều kiện thuận lợi để các tập thể, cá nhân phát huy trí tuệ, nghiên cứu khoa học ứng dụng hiệu quả vào thực tiễn học tập, lao động, sản xuất, kinh doanh…

Những công trình hữu ích

Nhiều năm qua, TP Hồ Chí Minh đã triển khai các chương trình nghiên cứu trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội. Theo ông Nguyễn Việt Dũng, Giám đốc Sở KH-CN Thành phố, để nâng cao chất lượng các công trình nghiên cứu khoa học, Thành phố luôn quan tâm, khích lệ các tập thể, cá nhân tham gia nghiên cứu; đồng thời, coi trọng gắn kết giữa nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ với triển khai ứng dụng sản phẩm khoa học vào thực tiễn.

Nhóm tác giả của Trường THPT Gia Định đang kiểm tra sản phẩm khoa học phục vụ triển lãm.

Thực tế cho thấy, thời gian qua Thành phố đã có hàng trăm công trình khoa học nổi tiếng không chỉ trong nước mà cả trên thế giới hiện đang được ứng dụng rộng rãi, mang lại thành công trong nhiều lĩnh vực. Nổi bật là các công trình nghiên cứu: “Chế tạo màng quang xúc tác TIO2 và TIO2-xNg/TIOxNy bằng phương pháp phóng xạ magnetron không cân bằng” và “Chế tạo màng mỏng dẫn điện trong suốt AZO và GZO ứng dụng cho pin mặt trời kết hợp với một loại màng mỏng khác có thể hấp thụ ánh sáng khả kiến” của PGS, TS Vũ Thị Hạnh Thu (giảng viên Trường Đại học Khoa học tự nhiên TP Hồ Chí Minh) và các cộng sự. Việc nghiên cứu chế tạo màng mỏng chống đọng nước bề mặt, diệt vi khuẩn dưới ánh sáng, dùng phủ trên lồng kính để bảo vệ an toàn cho trẻ sơ sinh thiếu tháng; lọc vi khuẩn trong không khí, trong nước và ứng dụng chưng cất nước biển thành nước ngọt từ năng lượng mặt trời. Hay công trình “Nghiên cứu ứng dụng xạ trị suất liều cao trong điều trị tiền phẫu ung thư cổ tử cung”, do GS, TS Nguyễn Chấn Hùng (nguyên Giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP Hồ Chí Minh) thực hiện, đã đưa ra quy trình chuẩn xạ trị trong nạp nguồn sau suất liều cao điều trị ung thư cổ tử cung và đánh giá tỷ lệ sống sau điều trị 5 năm với tỷ lệ cao. Quy trình này hiện đang được ứng dụng tại nhiều bệnh viện lớn và các khoa ung bướu thuộc hệ thống bệnh viện tại TP Hồ Chí Minh. Công trình của GS, TS Nguyễn Chấn Hùng đã góp phần phát triển lĩnh vực điều trị ung bướu ngang tầm các nước trong khu vực. Cùng với đó là các công trình nghiên cứu của PGS, TS Võ Văn Thành (Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình); của GS, TS Phan Thanh Sơn Nam (Đại học Bách khoa TP Hồ Chí Minh)… Đặc biệt, công trình chế tạo robot loại 5 bậc tự do ứng dụng cho đào tạo tại các trường đại học, cao đẳng được giới khoa học và người sử dụng đánh giá cao. Kỹ sư Lê Anh Kiệt (Công ty Cơ khí chế tạo máy AKB), tác giả của công trình chế tạo robot, cho biết: Hệ thống này vận hành tốt, không xảy ra sai sót, chất lượng tương đương thiết bị ngoại nhưng giá thành chỉ bằng khoảng 45% so với robot ngoại nhập, làm lợi cho Nhà nước nhiều tỷ đồng…

Tạo môi trường cho tuổi trẻ nghiên cứu

Theo thống kê, từ năm 2011 đến 2014, TP Hồ Chí Minh có 562 đề tài được triển khai, trong đó có khoảng 400 đề tài đã được nghiệm thu. Những công trình này không chỉ là sản phẩm của các viện nghiên cứu, các nhà khoa học và đội ngũ giảng viên đại học, cao đẳng… mà còn là tâm huyết, trí tuệ của các sinh viên, học sinh trên địa bàn.

Chúng tôi có mặt tại Trường THPT Gia Định khi nhóm nghiên cứu đang chỉnh sửa, bổ sung Dự án lập trình bo mạch intel robot thu hoạch mủ cao su. Sáng kiến này nhận được giải ba cấp Thành phố năm học 2014-2015 và được chọn trưng bày tại triển lãm 40 năm KH-CN của Thành phố. Học sinh Đặng Hoàng Bá Khang, lớp 11 chuyên Hóa, thành viên nhóm nghiên cứu, giới thiệu: “Xuất phát từ thực tế thu hoạch mủ cao su, bà con nông dân phải đi đến từng gốc cây để đổ tô mủ vào thùng nên chúng em sáng chế loại robot sử dụng hệ thống vòi hút thuận tiện, để giúp đỡ bà con thu hoạch và giảm bớt công sức đi lại. Thực hiện dự án, chúng em được nhà trường tạo điều kiện về thời gian, kỹ thuật, vật chất để hoàn thành sáng kiến với chất lượng tốt nhất”.

Tuy nhiên, qua tìm hiểu chúng tôi được biết, vấn đề sinh viên, học sinh nghiên cứu khoa học cũng gặp những vướng mắc nhất định. Thạc sĩ Huỳnh Thư (Trường Đại học Bách khoa TP Hồ Chí Minh) chia sẻ: “Tại các trường đại học, kinh phí cấp cho mỗi đề tài sinh viên nghiên cứu chỉ vài triệu đồng là quá ít. Hầu như các em nghiên cứu khoa học bằng lòng đam mê, trong khi thực tế rất cần được hỗ trợ về nhiều mặt để có thể hoàn thành đề tài”.

Gần đây, mặc dù Sở KH-CN Thành phố đã cố gắng bố trí kinh phí hợp lý, thậm chí nâng mức kinh phí vượt quá quy định, nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu của các nhà nghiên cứu. Cho nên các cơ quan, đơn vị, nhà trường vẫn phải chủ động sắp xếp, bố trí kinh phí cho hoạt động nghiên cứu khoa học, hỗ trợ các đề tài khả thi của sinh viên, học sinh và tạo thời gian, ưu tiên cộng điểm cho tác giả, nhóm tác giả tham gia nghiên cứu. “Cần có cơ chế mở, khuyến khích nhân tài và thực hiện tốt công tác phối hợp giữa Thành đoàn với các ngành, các cấp. Riêng Thành đoàn sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các bạn trẻ nghiên cứu và hỗ trợ tối đa trong khả năng; liên hệ với các ban, ngành để thuận tiện kiểm nghiệm, ứng dụng sản phẩm và đặt hàng các đề tài nghiên cứu để bảo đảm đầu ra cho các sản phẩm có chất lượng khi hoàn thành. Đây cũng là việc làm thiết thực, tạo môi trường tốt cho các bạn trẻ hăng say nghiên cứu khoa học phục vụ cuộc sống”-anh Lâm Đình Thắng, Phó bí thư thường trực Thành đoàn nhấn mạnh.

Bài, ảnh: YẾN LONG