Trải lòng với chúng tôi, mẹ Cúp cho biết: “Hai người con của mẹ là Nguyễn Văn Buôn, sinh năm 1948 và Nguyễn Văn Tẩu, sinh năm 1951, đều hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Trước đó, chồng mẹ, ông Nguyễn Văn Nhọn từng tham gia kháng chiến chống thực dân Pháp, trong một lần ốm nặng cũng vĩnh viễn rời xa mẹ. Chồng mất, mẹ một mình tần tảo nuôi hai người con khôn lớn, trưởng thành. Thế nhưng...".

Mẹ Cúp và con dâu đọc lại những lá thư của anh Nguyễn Văn Buôn gửi về từ mặt trận. 

Chuyện nhập ngũ của người con trai lớn đã hơn 50 năm mà mẹ thấy như mới hôm qua. Đó là vào năm 1965, sợ không đủ cân đi bộ đội, anh Buôn đã giấu mẹ cho chì vào túi quần để tăng thêm cân. Đêm trước ngày anh Buôn lên đường, mẹ vô tình nghe được cuộc trò chuyện giữa hai anh em. Anh Buôn nói với em: “Bố mất rồi, anh lên đường bảo vệ Tổ quốc, em ở nhà chăm sóc mẹ giúp anh”. Anh Buôn nói xong, anh Tẩu đáp lời: “Anh cứ đi đi, lớn lên em cũng xung phong vào chiến trường”. Ba năm sau, anh Tẩu tiếp tục xung phong lên đường nhập ngũ. Biết tính con, có giữ cũng chẳng được nên mẹ lại giấu những giọt nước mắt tiễn người con thứ hai lên đường. 

Vào chiến trường được hai năm, đến năm 1970, anh Nguyễn Văn Tẩu hy sinh trong một lần địch càn quét. Nỗi đau chưa kịp nguôi ngoai thì hai năm sau, mẹ lại nhận được tin anh Nguyễn Văn Buôn hy sinh. Nước mắt mẹ như không còn để tiếp tục khóc cho những nỗi đau thương đến xé lòng. Chồng mất, hai người con hy sinh, mẹ chồng cũng ra đi một năm sau đó. Một mình sống cô đơn, hiu quạnh, được sự gợi ý của một gia đình họ hàng, mẹ nhận người cháu họ làm con nuôi. Đến khi người con nuôi trưởng thành được mẹ hỏi vợ và sống cùng. Tưởng rằng những đau thương, mất mát với mẹ thế là đã nhiều, nhưng nghiệt ngã thay, năm 2001, người con nuôi cũng lại xa mẹ mãi mãi.

Trong ngôi nhà chúng tôi đến thăm, mẹ đang ở cùng vợ người con nuôi và hai đứa trẻ. Dẫu đã hy sinh rất nhiều nhưng mẹ Cúp không hề tỏ ra tiếc nuối. Điều làm mẹ Cúp còn day dứt là đến nay vẫn chưa tìm được phần mộ của anh Nguyễn Văn Tẩu.

Bài và ảnh: THANH SANG