Chưa nhận thức đúng về BHXH một lần

Chia sẻ về nguyên nhân nhiều người nhận thanh toán “về hưu một cục”, TS Bùi Sỹ Lợi cho rằng, do thực tế đời sống người lao động trong các khu công nghiệp còn khó khăn, tiền lương thực tế còn thấp nên người lao động muốn lấy BHXH một lần để có tiền trang trải cuộc sống trước mắt, chưa nghĩ đến cuộc sống sau này khi về già. Nhiều người lao động từ khu vực nông thôn vào làm việc cho các doanh nghiệp nhưng không có ý định gắn bó lâu dài. Họ làm việc một thời gian để tích lũy tiền lương, tiền đóng BHXH để làm vốn về quê làm ăn. Thực tế cũng có nhiều người lo sợ sẽ có các rủi ro, trượt giá, rồi sẽ mất hết quyền lợi nên chỉ muốn cầm tiền trước trong tay cho chắc. Bên cạnh đó, công tác thông tin, tuyên truyền, giải thích chính sách chưa được quan tâm đúng mức, kịp thời nên người lao động chưa hiểu cặn kẽ được ý nghĩa, mục đích của các quy định mới của Luật BHXH năm 2014, đặc biệt là quy định về giải quyết BHXH một lần.

Phân tích về những thiệt thòi mà người lao động phải chịu khi hưởng BHXH một lần, Phó chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội Bùi Sỹ Lợi cho biết thêm, hiê%3ḅn nay, theo quy định của pháp luật, tổng mức đóng bảo hiểm hưu trí là 22% mức tiền lương tháng, trong đó, người lao động đóng 8% và người sử dụng lao động đóng 14%. Có nghĩa là tổng mức đóng vào quỹ BHXH hằng năm bằng 2,64 tháng lương, nhưng nếu hưởng một lần thì chỉ được thanh toán bằng 2 tháng lương làm căn cứ đóng BHXH cho 1 năm tham gia BHXH. Như vậy, quỹ BHXH không hề bị ảnh hưởng nhưng người lao động lại chịu thiệt thòi, mất đi 0,64 tháng lương mỗi năm. Đưa ra ví dụ như: Trường hợp ông Nguyễn Văn A, đóng BHXH 20 năm rồi nhận 45 triệu đồng về hưu mở quán phở, liệu ông A bán phở được bao nhiêu năm, chưa nói đến việc kinh doanh không thành công. Nếu đến 60 tuổi, ông A không còn đủ sức khỏe thì sẽ làm gì cho đến 80 tuổi để được hưởng 270.000 đồng của Nhà nước trợ cấp? Như vậy, theo Phó chủ nhiệm Bùi Sỹ Lợi, người lao động có lương hưu sẽ có nguồn thu nhập ổn định hơn, bảo đảm cuộc sống khi về già. Ngoài lương hưu hằng tháng được nhận, người lao động được cấp thẻ BHYT, không may ốm đau đã có Quỹ khám chữa bệnh BHYT chi trả tiền. Cùng với đó, khi người lao động qua đời, người lo mai táng còn được hưởng trợ cấp mai táng bằng 10 tháng lương cơ sở tại thời điểm người lao động từ trần. Thân nhân người lao động cũng được nhận trợ cấp tuất một lần tối thiểu bằng 3 tháng lương hưu hiện hưởng. Đối với trường hợp có thân nhân đủ điều kiện hưởng trợ cấp tuất hằng tháng thì tối đa được 4 định suất; trong đó con nhỏ được hưởng cho đến khi trưởng thành, cha mẹ già được hưởng cho đến khi qua đời.

Không nên nhận BHXH một lần

Cũng theo TS Bùi Sỹ Lợi, nếu hiểu rõ được các lợi ích của việc bảo lưu thời gian đóng BHXH, nhiều người lao động sẽ không nhận BHXH một lần mà bảo lưu thời gian đóng BHXH để có cơ hội nhận lương hưu khi về già. “Quy định Điều 60 của Luật BHXH năm 2014 sẽ giúp người lao động hưởng nhiều quyền lợi hơn. Quy định này khuyến khích người lao động bảo lưu, tích lũy thời gian đã đóng BHXH để có thể hưởng lương hưu theo quy định, thay vì nhận BHXH một lần”, TS Bùi Sỹ Lợi nhấn mạnh.

Cùng quan điểm trên, Thứ trưởng Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội Doãn Mậu Diệp giải thích, việc hưởng BHXH một lần tuy giúp người lao động giải quyết phần nào khó khăn trước mắt nhưng về lâu dài sẽ bất lợi cho họ. Thậm chí, nó còn tạo gánh nặng cho xã hội khi người lao động hết tuổi lao động mà không đủ điều kiện để hưởng hưu trí. Thứ trưởng Doãn Mậu Diệp cho rằng: “Việc quy định như vậy với mong muốn khi hết tuổi lao động thì người lao động sẽ có điều kiện nhận được lương hưu hằng tháng để ổn định cuộc sống và bảo đảm an sinh xã hội. Khi người lao động được hưởng lương hưu hằng tháng sẽ được cơ quan Nhà nước, BHXH đóng BHYT và có thẻ BHYT để chăm sóc khi ốm đau, bệnh tật...".

Được biết, ngày 22-6-2015, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về việc thực hiện chính sách BHXH một lần có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2016. Theo đó, người lao động tham gia BHXH bắt buộc hoặc tự nguyện sẽ được lựa chọn để nhận BHXH một lần. Người lao động được bảo lưu thời gian đóng BHXH để đủ điều kiện hưởng lương hưu nhằm bảo đảm cuộc sống khi hết tuổi lao động theo quy định của Luật BHXH năm 2014. Trường hợp người lao động tham gia BHXH bắt buộc sau một năm nghỉ việc, người tham gia BHXH tự nguyện sau một năm không tiếp tục đóng BHXH mà chưa đủ 20 năm đóng BHXH khi có yêu cầu thì được nhận BHXH một lần.

Với quan điểm hướng tới việc mở rộng diện bao phủ của chính sách BHXH, bảo đảm quyền thụ hưởng lâu dài của người lao động, góp phần thực hiện an sinh xã hội, Điều 60 của Luật BHXH năm 2014 được xây dựng, theo hướng khuyến khích người lao động bảo lưu thời gian đã đóng BHXH, tích lũy thời gian đóng BHXH trong quá trình lao động để có thể hưởng lương hưu hằng tháng nhằm bảo đảm cuộc sống khi hết tuổi lao động, thay vì nhận BHXH một lần.

Bài và ảnh: HÀ VŨ