Thế là, về “trình độ thực”, ông là thầy nhưng về “trình độ hình thức”, ông là trò! Thật trớ trêu! Nhưng câu hỏi lớn đặt ra ở đây, không phải là, nhà báo kia có phải “kẻ sĩ” hay không mà là, ai đã đẩy ông đến chỗ phải làm như vậy? Trả lời câu hỏi này, cũng trớ trêu thay, viết cả trăm trang cũng được, mà không cần viết chữ nào, cũng được!

Rồi nhà báo trẻ này kể tiếp, anh chưa hề thấy bất kỳ một tiến sĩ nào từ chối bằng cấp của mình khi thấy cả mình lẫn nó đều chưa xứng đáng và anh đã “gặp vô số tiến sĩ, nhưng đọng lại chỉ là nỗi băn khoăn: Cái gì đã cho họ tư cách riêng để có thể bàn về khoa học? Bởi điều kiện cần đầu tiên là “trình độ khoa học”, thì họ đã không có rồi!”.

Cuối cùng, cái mà tôi trọng nhất ở nhà báo trẻ này là ở chỗ anh bảo: Nói thế, có lẽ nhiều tiến sĩ sẽ nhún vai vì tôi đang “tự giễu nhại bằng cấp như bất kỳ một kẻ không bằng cấp nào khác”, nhưng “không sao cả”, vì “nói khác đi thì tôi e không thể!”. Chỉ có “kẻ sĩ” thật, mới dám chấp nhận đương đầu với những “phản biện của phản biện”, một cách cay đắng và hài hước như vậy!

Ông Hà Văn Thịnh, giảng viên Khoa Lịch sử, Trường Đại học Huế, viết: Cái cách “đăng bài cho nhau” trên các tạp chí khoa học xã hội-những khoa học mà ông “tương đối hiểu biết”, “đăng vì tình cảm và quan hệ”, “đăng mà chỉ có người có bài được đăng đọc”, “thực chất đang biến khoa học thành trò đùa”! Nhưng, ấy thế mà, tất cả các bài được đăng kiểu ấy lại “đương nhiên được tính điểm để xét phong tiếp học hàm”!

Tại sao chất lượng bài vở khoa học lại bị đánh giá thấp như thế? Ông Thịnh viết tiếp: “Rất nhiều bằng tiến sĩ đều có xuất phát điểm là các đề tài thạc sĩ cũ, thầy giáo cũ, kíp xét duyệt cũ”... Rồi ông bảo: “Đó là chưa nói, đa số các chuyên đề đào tạo thạc sĩ chỉ là hình thức nâng cao-thực chất là thay tên, đổi họ cho những gì đã được giảng dạy thời... đại học!”.

Hóa ra, trước hết người ta đã “mở toang cánh cửa” ngôi nhà thạc sĩ cho các cử nhân ùa vào, sau đó lại “mở toang cánh cửa” ngôi nhà tiến sĩ cho các thạc sĩ ấy ùa vào lần nữa!

Thế thì, từ “trớ trêu” ở đây, có còn ôm hết nội dung hài hước của thực tiễn không?

Sau đó, ông Thịnh nói giúp mọi người: “... Để cho nhiều tiến sĩ thật khỏi phải ngơ ngác, đỏ mặt khi được xếp đứng bên các tiến sĩ không được thật lắm, thì nhất thiết phải đổi thay!”.

Cũng cần nói thêm: Cả nước ta hiện có hơn 24.000 tiến sĩ. Cá biệt có một viện khoa học nọ đào tạo 700 tiến sĩ trong hai năm, bình quân mỗi ngày, ở viện này “nở” ra một tiến sĩ!

Nhà báo Nguyễn Hồng Lam viết: “... Chỉ sau một đêm, một trường cao đẳng, thậm chí là một trường trung cấp nghề ở địa phương, có thể được nâng cấp, lột xác thành trường đại học!”.

Thế là, đã đâm cái lao “nâng cấp/phổ cập đại học” thì phải theo cái lao ấy mà “đào tạo ồ ạt” thạc sĩ và tiến sĩ. Còn thực tiễn ấy có cần cho khoa học thật hay không? Có ai “đỏ mặt” vì nó hay không? Thì kệ đám “kẻ sĩ”!

Bao giờ “kẻ sĩ” nhiều hơn “tiến sĩ” nhỉ? Nếu số “tiến sĩ” cũng là số “kẻ sĩ”, thì hay quá!

SONG QUẾ