* Bảo đảm thuận lợi cho dân trong cư trú

Dự thảo Luật còn nặng về việc Nhà nước quản lý dân cư mà chưa chú trọng tạo điều kiện thuận lợi để công dân thực hiện quyền tự do cư trú- đó là nhận xét chung của các đại biểu Quốc hội chuyên trách khi thảo luận về Dự án Luật Cư trú trong ngày hôm qua (18-8).

Nhiều đại biểu tán thành giữ mô hình quản lý cư trú hiện nay là sổ hộ khẩu được cấp cho hộ gia đình hoặc cá nhân. Tuy nhiên phải quy định về trình tự, thủ tục đơn giản hơn, tạo điều kiện thuận lợi trong đăng ký cư trú; đồng thời chấn chỉnh khâu tổ chức thực hiện, góp phần bảo đảm quyền tự do cư trú của công dân và quản lý nhà nước được chặt chẽ, hiệu quả. Bên cạnh đó, một số ý kiến đề nghị cần cân nhắc đổi mới mô hình quản lý cư trú theo hướng không cấp sổ hộ khẩu chung cho cả gia đình mà nhập chung sổ hộ khẩu và chứng minh nhân dân thành sổ cư trú để cấp cho cá nhân; riêng đối với người chưa thành niên (dưới độ tuổi cấp giấy chứng minh nhân dân) thì có thể cấp độc lập hoặc cấp theo bố mẹ, người giám hộ.

Đại biểu tán thành sự chỉnh lý trong dự thảo luật là không phân loại các hình thức tạm trú có thời hạn và tạm trú không thời hạn, thay vào đó làm rõ và xác định hình thức cư trú bao gồm thường trú và tạm trú. Đồng thời, bổ sung thêm hình thức lưu trú thay cho hình thức tạm trú ngắn hạn để phân biện rạch ròi giữa những trường hợp người tạm trú sống thường xuyên, ổn định, lâu dài để làm việc, lao động, học tập… với những trường hợp tạm trú mang tính chất vãng lai như đi thăm người thân, đi chơi, đi du lịch, chữa bệnh… Quy định như vậy sẽ bảo vệ được đầy đủ quyền và lợi ích hợp pháp của người tạm trú đang sinh sống thường xuyên, ổn định lâu dài.

Quy định về đăng ký thường trú đã được điều chỉnh theo hướng có sự phân biệt giữa điều kiện đăng ký thường trú ở tỉnh với điều kiện đăng ký thường trú ở thành phố trực thuộc trung ương. Theo đó, điều kiện đăng ký thường trú ở tỉnh đơn giản hơn, công dân chỉ cần có chỗ ở hợp pháp. Tuy nhiên, nhiều đại biểu cho rằng điều kiện đăng ký thường trú ở thành phố thuộc trung ương cũng cần đơn giản, thuận tiện hơn. Đành rằng xu hướng dân cư chuyển về sinh sống, làm ăn ở các thành phố trực thuộc trung ương ngày càng tăng, trong khi điều kiện cơ sở hạ tầng cũng như khả năng cung ứng dịch vụ của các thành phố này không thể đáp ứng kịp thời và đang ngày càng quá tải. Song, cần phải có những giải pháp để giải quyết khó khăn và điều tiết dân cư một cách đồng bộ và hợp lý chứ không nên gây khó khăn, hạn chế quyền tự do cư trú của công dân.

Về trách nhiệm quản lý cư trú, nhiều ý kiến đề nghị cần phải phân cấp mạnh cho UBND các cấp. Ý kiến khác đề nghị giao trách nhiệm quản lý cho lực lượng công an các cấp là phù hợp nhưng phải quy định rõ ràng, cụ thể hơn nhiệm vụ, quyền hạn của công an từng cấp trong quản lý cư trú. Về các hành vi bị nghiêm cấm, cần bổ sung nội dung nghiêm cấm việc cản trở công dân thực hiện quyền tự do cư trú vì trong thực tế đã xảy ra không ít trường hợp cán bộ lợi dụng chức vụ, quyền hạn, gây phiền hà, sách nhiễu cho người dân khi đến làm thủ tục đăng ký cư trú. Bên cạnh đó, cũng cần phải quy định các điều kiện nhằm bảo đảm cho công dân thực hiện được quyền tự do cư trú của mình.

HẠNH NGUYÊN