Mua vé tàu Tết tại các ga Hà Nội, ga Sài Gòn năm nào cũng gặp cảnh quá tải, vì vậy lãnh đạo ngành đường sắt và các nhà ga đã đưa ra nhiều biện pháp khắc phục từ cải tiến việc bán vé, tăng chuyến tàu... nhưng việc giải quyết nhu cầu đi lại cho hành khách vào dịp Tết vẫn chưa đáp ứng đủ. Những ngày gần đây, không ít khách hàng đã phàn nàn, bày tỏ bức xúc về việc này.

Mua vé: Điệp khúc... máy bận và xin chờ!

Các hình thức đặt mua vé qua mạng hay qua điện thoại đã bộc lộ nhiều bất cập, phải thực hiện qua nhiều bước, thực hiện nhiều thao tác như lập địa chỉ email, đăng ký tài khoản, kích hoạt, nhập số liệu để đặt chỗ... mà không phải khách hàng nào cũng biết, bởi có người chưa lên mạng bao giờ hoặc hầu hết các điểm internet đều không có máy in để in phiếu hẹn.

Cảnh chờ đợi thường thấy trong những mùa Tết (ảnh Vnn)

Tại ga Sài Gòn, trong những ngày vừa qua, rất đông hành khách than thở, việc mua vé tàu Tết năm nay sao quá phức tạp đến như vậy? "Thà ga Sài Gòn chẳng cần cải tiến gì thêm, cứ để chúng tôi chịu khó ra ga xếp hàng chờ lấy tích-kê mua vé cũng được". Anh Phạm Văn Hải (Công nhân xây dựng, Công ty TNHH san lấp mặt bằng, quận 2, TP Hồ Chí Minh) cho biết: "Tôi quê ở Nam Định, nay mới có dịp về quê ăn Tết. Nghe người ta hướng dẫn, tôi mua vé bằng cách gọi điện thoại số 08-8436528 để được hướng dẫn hoặc gọi số (08) 8218100 để mua vé trực tiếp. Thế nhưng tôi gọi số nào cũng vài chục lần nhưng rốt cuộc thất vọng vì máy lúc nào cũng bận".

Chiều ngày 11-12, chúng tôi cũng dùng điện thoại di động và điện thoại bàn để gọi vào số mà nhà ga đã thông báo, nhưng kết quả sau hàng giờ đồng hồ cũng không liên lạc được-máy liên tục báo bận...

Từ ngày 10-12, tại ga Sài Gòn, nhiều hành khách từ các nơi về khiếu nại việc đặt mua vé tàu qua địa chỉ www.vetau.com.vn đều gặp tình trạng mạng báo không thực hiện được. Nhiều người cho biết, truy cập internet đặt chỗ nhưng chờ vài tiếng, trên màn hình chỉ thấy một dòng chữ đỏ ghi: "Đang nạp dữ liệu, xin chờ...". Chúng tôi đến các địa chỉ số 54, 75, 112... đường Trần Quang Khải, quận 1 (TP Hồ Chí Minh), nơi có rất nhêìu người đang truy cập để mua vé tàu trên mạng. Chúng tôi thử truy cập vào trang web nhưng cũng không được. Anh Lê Hữu Tuệ (Công ty TNHH Xây dựng Hiệp Bình Phước) cho biết: "Tôi cũng được hướng dẫn vào mạng để mua vé tàu nhưng chờ hoài, chờ mãi cũng không truy cập được. Tôi đã phải mất bao nhiêu là thời gian, chưa kể còn phải trả 4.000đồng/giờ tiền dịch vụ, mà vẫn không mua được vé".

Hiện nay, Ga Sài Gòn có mở các đại lý bán vé tại khu vực TP Hồ Chí Minh và Đồng Nai... Tuy nhiên, khi chúng tôi có mặt ở một số đại lý: Bến Thành, Hỏa Xa, Hoàng Hiển (mang số 1, 2, 3) thì chỉ thấy cảnh hành khách chờ và chờ và thất vọng... Riêng việc đặt mua vé tàu qua Email (thư điện tử) bằng địa chỉ datchotauhoa@hcm.fpt.vn thì còn vô vọng hơn nhiều, thư đi mà không thấy hồi âm... Theo Công ty Vận tải hành khách đường sắt Sài Gòn, tính đến 5 giờ chiều ngày 10-12, số liệu chưa chính thức, cho thấy số lượng hành khách đăng ký được qua internet mới khoảng 150 người/ngày và gần 200 lượt email đã nhận.

Theo chúng tôi, nhiều năm qua, năm nào ga Sài Gòn cũng đề ra mục tiêu phải cải tiến, chấn chỉnh phương thức bán vé giúp hành khách được thuận lợi, thế nhưng, đến nay, vẫn chưa có giải pháp và biện pháp hiệu quả.

Còn ga Hà Nội, việc bán vé qua mạng chưa thực hiện và thực tế bán trực tiếp chưa "nóng" như tại ga Sài Gòn. Nhằm tạo điều kiện cho hành khách và ngăn chặn nạn phe vé và vé chợ đen, ngoài việc mở thêm 10 cửa bán vé điện toán (có bán vé khứ hồi), ga Hà Nội còn có thêm 10 đại lý bán vé ở các tỉnh phụ cận tại các ga địa phương như: Việt Trì (Phú Thọ), Thái Bình, Hải Phòng, Hải Dương, Gia Lâm (Hà Nội)... Tại nội thành Hà Nội có các đại lý bán vé trên đường: Lương Ngọc Quyến, Phó Đức Chính, Đại Cổ Việt, Cống Nước ngầm, ngã tư Vọng, bến xe Giáp Bát, Hàng Mắm và Lê Duẩn. Ga Hà Nội còn bán vé qua điện thoại và giao vé tận nhà với chi phí 10.000 đồng. Đặc biệt, trong các ngày từ 21 đến 28 tháng Chạp năm Bính Tuất (từ 8 đến 15-2-2007 Dương lịch), hành khách từ TP Hồ Chí Minh đi Hà Nội sẽ áp dụng bán vé có ghi số CMND hoặc giấy tờ tùy thân hợp lệ khác như hộ chiếu, thẻ học sinh, sinh viên... Vì vậy, nếu tại ga Sài khó mua vé, hành khách có thể nhờ người thân ở Hà Nội mua vé và gửi vào, chỉ cần trình bản photo hoặc bản fax CMND (hoặc giấy tờ tùy thân khác). Thông thường vào dịp Tết, lượng người mua thường đông, vì thế ngay tại thời điểm này, những người có nhu cầu đi tàu trong dịp Tết, nhất là học sinh, sinh viên biết trước lịch thi và lịch nghỉ Tết nên mua vé sớm, tránh tình trạng quá tải vào giờ cao điểm.

Nghịch lý cung-cầu

Chiều ngày 11-12, trao đổi với chúng tôi, ông Đỗ Quang Văn, Phó giám đốc ga Sài Gòn cho biết, hiện tại các đơn vị đăng ký tập thể đã đăng ký 23.000 chỗ và ga Sài Gòn không nhận đặt mua vé tập thể nữa (trừ những trường hợp đặc biệt như bộ đội hải đảo...). Ông Văn công nhận tình trạng hành khách phản ánh đặt chỗ mua vé qua internet và mạng, điện thoại bị tắc nghẽn là có thật. Có thể do Công ty đường sắt Sài Gòn hợp đồng với Công ty FPT có trục trặc nên mạng nghẽn. Nhưng nếu mạng có tốt thì hàng ngàn người truy cập vẫn bị nghẽn. Và việc bán vé nhanh hay chậm, ga Sài Gòn cũng chỉ có số lượng vé nhất định, trong khi người mua thì quá nhiều mà vận chuyển lại có hạn, tất yếu phải xảy ra nghịch lý.

Một vướng mắc khác là việc trả vé, đổi vé. Để hạn chế tình trạng trả lại vé hoặc đổi vé đối với các ngày cao điểm (kể cả vé cá nhân và tập thể), việc trả hay đổi vé năm nay sẽ do trưởng các ga giải quyết và phải khấu trừ 20% giá trị của vé. Tuy ngành đường sắt đưa ra khấu trừ 20% khi trả, đổi vé, nhưng việc trả, đổi được hay không lại là chuyện hoàn toàn khác. Ví dụ như năm ngoái, loại vé tập thể, cá nhân muốn trả phải có vé trưởng đoàn-loại vé thể hiện toàn bộ số tiền bán vé và số vé mua theo đợt tập thể đó, gây nhiều phiền phức. Hành khách đã cất công mua vé tàu chẳng ai muốn trả nếu không có lý do chẳng đừng. Vì vậy, ngành đường sắt cũng cần linh động, có cách giải quyết hợp lý, hợp tình đối với những trường hợp này, nếu không rất dễ dẫn đến tình trạng vé giả, vé chợ đen. Bởi khi trả vé không được hoặc gặp khó khăn, sẽ khó tránh được tình trạng bán vé ra ngoài chợ đen, nhóm người chuyên phe vé sẽ mua lại, dùng hóa chất tẩy tên, số CMND cũ, điền tên mới, rồi bán lại. Thiết nghĩ, trong khi ngành đường sắt khuyến khích, ưu tiên bán vé dành cho hành khách là tập thể thì nên linh hoạt trong việc tiếp nhận vé trả, đổi vé.

Về thắc mắc hành khách chỉ đi từ ga Sài Gòn đến Thanh Hóa, Định... nhưng ga Sài Gòn yêu cầu phải mua vé đến Hà Nội, mặc dù giá vé ngày Tết đã tăng từ 10% đến 20%, ông Đỗ Quang Văn, Phó giám đốc ga Sài Gòn giải thích rằng, ông không có thẩm quyền trả lời chính thức. Nhưng theo ông Văn nghĩ đó là yêu cầu cân đối của ngành đường sắt, vì quãng đường từ các địa phương trên về... đến Hà Nội không xa và hành trình còn lại hầu như không có khách nên bắt buộc mua vé để cân đối.

Cách "cân đối" như nêu trên mới chỉ nghĩ đến quyền lợi của "nhà tàu" mà chưa nghĩ đến quyền lợi và nhu cầu của khách hàng. Thiết nghĩ, để giải quyết thực trạng phức tạp mua, bán vé tàu Tết, ngành đường sắt và các nhà ga cần có những giải pháp tích cực, phù hợp hơn, tránh tình trạng kinh doanh độc quyền, giảm bớt thiệt thòi cho khách hàng.

DUNG ANH-PHAN ANH