Để thực hiện chiến lược xúc tiến cơ hội cho tất cả mọi người có việc làm bền vững và hiệu quả trong điều kiện tự do, bình đẳng, an toàn và nhân phẩm được tôn trọng, mới đây, Việt Nam và Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) đã ký hợp tác về việc làm bền vững tại Việt Nam. Hy vọng rằng, điều này sẽ góp phần giúp Việt Nam nhanh chóng đạt được mục tiêu phát triển việc làm bền vững cho người lao động.

Quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường và hội nhập ngày càng sâu hơn vào các thị trường khu vực và toàn cầu hiện nay của Việt Nam đang tác động tới lĩnh vực lao động-việc làm trên mọi phương diện, có cả tích cực lẫn tiêu cực. Những nghịch lý xuất hiện như: trong khi sự cạnh tranh khốc liệt về thị trường và đầu tư có nguy cơ làm tổn hại đến các điều kiện làm việc thì quá trình tự do hóa và hội nhập kinh tế khiến cho các ngành định hướng xuất khẩu bị người tiêu dùng nước ngoài và đối thủ cạnh tranh theo dõi sát sao, tạo nên sức ép trong việc phải thực hiện tốt hơn các tiêu chuẩn lao động. Công nghệ mới tạo ra năng suất lao động cao hơn nhưng đòi hỏi phải rà soát lại chiến lược phát triển nguồn nhân lực. Các cực tăng trưởng tạo việc làm cho cả hai khu vực kinh tế chính thức và phi chính thức, nhưng hậu quả của việc di cư từ vùng nông thôn lại làm tăng thêm gánh nặng cung ứng dịch vụ (bao gồm dịch vụ của các cơ sở dạy nghề và trung tâm dịch vụ việc làm). Sự phát triển mạnh mẽ của khu vực phi chính thức và doanh nghiệp nhỏ tạo việc làm, thu nhập cho người lao động, song điều kiện làm việc, tiền lương, bảo hiểm xã hội, chất lượng công việc nhìn chung thấp. Một số lao động và doanh nghiệp còn nằm ngoài phạm vi điều chỉnh của luật pháp lao động, do vậy họ không thể bày tỏ mối quan tâm và nguyện vọng của mình…

Khuôn khổ Hợp tác quốc gia về việc làm bền vững được xây dựng dựa trên 4 lĩnh vực chiến lược là: các thể chế lao động, thị trường lao động và việc làm, an sinh xã hội và an toàn vệ sinh lao động, các nhóm yếu thế. Nhằm thực hiện được mục tiêu trong chiến lược, khuôn khổ hợp tác cũng đánh giá các thách thức chính, đồng thời đặt ra mục tiêu và lĩnh vực hành động ưu tiên. Chẳng hạn, về thể chế lao động, lĩnh vực hành động ưu tiên là: rà soát lại một số tiêu chuẩn Lao động quốc tế cơ bản để xem xét khả năng phê chuẩn và đưa vào pháp luật và thực tiễn quốc gia. Tăng cường năng lực cho cán bộ của cơ quan liên quan trong việc thực hiện các công ước đã phê chuẩn (như quản lý lao động, thanh tra lao động), khuyến khích những sáng kiến mới của Chính phủ, tổ chức của người lao động và người sử dụng lao động trong việc áp dụng các tiêu chuẩn lao động tại nơi làm việc… Về thị trường lao động và việc làm, sẽ ưu tiên xây dựng khung chính sách việc làm hợp nhất, dựa trên tình hình cụ thể của Việt Nam, Công ước về chính sách việc làm. Xây dựng và thực thi chính sách, chương trình hành động quốc gia về việc làm cho thanh niên trên cơ sở Sáng kiến mạng lưới việc làm cho Thanh niên. Tạo việc làm thông qua việc phát triển doanh nghiệp nhỏ và cực nhỏ. Phát triển phong trào hợp tác xã. Xúc tiến việc làm cho phụ nữ ở khu vực nông thôn thông qua triển khai các hoạt động thí điểm để từ đó rút ra bài học thực tiễn… Vấn đề an sinh xã hội và an toàn vệ sinh lao động, sẽ thực hiện một cách có hiệu quả luật bảo hiểm xã hội mới, bảo hiểm thất nghiệp. Mở rộng đối tượng an sinh xã hội cho lao động trong khu vực nông thôn và phi chính thức. Tiến hành đào tạo cán bộ được lựa chọn của cơ quan Bảo hiểm Xã hội Việt Nam và Vụ Bảo hiểm xã hội. Tổ chức chiến dịch tuyên truyền về an toàn vệ sinh lao động, hỗ trợ thực hiện an toàn vệ sinh lao động tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Mở rộng đối tượng an sinh xã hội cho lao động trong khu vực nông thôn và phi chính thức thông qua chương trình thí điểm về an sinh xã hội và quản lý rủi ro. Hỗ trợ thực hiện an toàn vệ sinh lao động trong nông nghiệp thông qua việc sử dụng rộng rãi chương trình đào tạo, huấn luyện về “Cải thiện điều kiện làm việc và xây dựng tình làng nghĩa xóm”… Trong lĩnh vực các nhóm đối tượng yếu thế như: lao động trẻ em, lao động bị nhiễm HIV/AIDS, lao động tàn tật… nhiều chương trình hành động quốc gia cũng được xây dựng để ngăn ngừa và xóa bỏ những hình thức lao động trẻ em, giảm áp lực cho lao động nhiễm HIV/AIDS, giúp lao động tàn tật hòa nhập vào các hoạt động kinh tế.

Ngoài ra, bình đẳng giới cũng là một chủ đề xuyên suốt trong khuôn khổ hợp tác này, thể hiện trong bình đẳng đối với giáo dục, đào tạo, cơ hội việc làm, các nguồn lực kinh tế (đất đai, tín dụng).

Tuy nhiên, bên cạnh sự hỗ trợ tích cực của ILO thì đối tác ba bên của Việt Nam gồm Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội, tổ chức sử dụng lao động và người lao động cũng như ban ngành liên quan cần nỗ lực hoạt động để từ đó có những điều chỉnh cần thiết nhằm triển khai hiệu quả những chiến lược trên.

Nhật Minh