(ảnh minh hoạ. Nguồn: baovietnam)

Theo thống kê của cơ quan chức năng, bình quân mỗi ngày trong ba tháng mùa xuân, nước ta có 24 lễ hội lớn, nhỏ. Mở lễ hội tôn vinh, giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống, để nhân dân hỉ hả là việc cần làm. Tuy nhiên, đi cùng với nó là sự tốn kém tiền bạc, công sức, là nhiều hủ tục và thói xấu (cờ bạc, rượu chè, mê tín dị đoan) núp bóng lễ hội hành nghề là chuyện rất đáng phê phán.

Nhưng, dù sao sự tiêu tốn trong những lễ hội dân gian truyền thống cũng chỉ là “con muỗi” so với những lễ hội kỷ niệm 30, 35, 40, 45, 50… năm ngày thành lập, hoặc lễ kỷ niệm "ngày chiến thắng” được các địa phương vung tay làm rầm rộ.

Lễ kỷ niệm chiến thắng ở một tỉnh nọ ầm ĩ trong cả tuần. Có người nói nhỏ: “Riêng chương trình nghệ thuật chi hết 32 tỷ đồng, kịch bản văn học đã 600 triệu đồng…”, nhưng lại có nguồn tin khác cam đoan chi hết nhiều gấp đôi, nếu tính tất cả lễ kỷ niệm khoảng 150 tỷ đồng! Lễ kỷ niệm cấp tỉnh mà làm đến 3, 4 cái sân khấu hoành tráng, âm thanh ánh sáng của Mỹ, ăn chơi kiểu "Mỹ xịn", người Mỹ nhìn thấy cũng nể, mặc dù đó là tỉnh nghèo có tiếng.

Những thông tin đó chưa được công khai, tạm tin con số thấp là 32 tỷ đồng. Nhưng có một thông tin khác đã được kiểm chứng: Các cựu chiến binh ở huyện xa mời về dự lễ được chi ăn 40 nghìn đồng/người/ngày, ngủ nghỉ nơi khá xuềnh xoàng. Lãnh đạo địa phương đọc diễn văn trên bục thì cảm động rơi nước mắt, nhưng ít ai quan tâm đến những người còn sót lại sau khúc ca bi tráng năm nọ. Số tiền 40 nghìn đồng/ngày so với bữa ăn hằng ngày của nông dân, của các cựu chiến binh là to, nhưng ăn dịch vụ ở thành phố lại chẳng đáng là bao. Nó càng trở nên nhỏ so với mỗi sáng các vị quan chức cấp tỉnh nọ lót dạ một bát phở, một ly cà phê, một điếu thuốc thơm, chưa kể xăng xe tìm quán xịn, người phục vụ… đã vượt qua số 40 nghìn đồng.

Còn nhiều chi tiết cười rơi nước mắt không tiện nói ra đây.

Nhưng lại có người “cãi hộ” các địa phương, các ngành đang vung tay rằng: “Ai tiêu tiền ngân sách đâu mà lắm chuyện. 100% là tiền tài trợ. Đều là các công ty có máu mặt trong tỉnh được dịp trả nghĩa đền ơn!”. 

Thật nguy hiểm quá! Tiền tài trợ không là tiền, không là mồ hôi, trí tuệ của các doanh nhân sao? Cho dù có doanh nhân nào "trúng quả" thật béo bở, thì suy cho cùng đó cũng là tiền của Nhà nước, của nhân dân, của mồ hôi công sức, của tài nguyên thiên nhiên mà lẽ ra ta phải để dành cho con cháu. Chắc rằng các nhà tài trợ sẽ vui hơn, khi biết đồng tiền bát gạo của mình bỏ ra tài trợ đúng người đúng việc, để cho các cựu chiến binh và con cháu họ, cho các em nhỏ trong vùng bị chiến tranh tàn phá có cuộc sống bằng và cao hơn mức trung bình. Chắc rằng các nhà tài trợ cũng bất bình khi biết rằng trong nhiều lễ kỷ niệm cơ bản là tình trạng “khách ba, chủ nhà bảy”, “ông thầy ăn một, bà cốt ăn hai”, chi tiêu thì ít mà khai khống thì nhiều, sau mỗi dịp lễ kỷ niệm một vài quan chức làng nhàng giàu lên trông thấy.

Dư luận mấy ngày qua cũng quan tâm đặc biệt đến vụ xử những kẻ rút ruột Tượng đài chiến thắng Điện Biên Phủ. Rút đến 98 tấn đồng! Thật không quá, khi có người nói rằng, những người này đã rút ruột lòng tin của nhân dân, làm sao mà xử nhẹ được!

Dựng tượng đài chiến thắng, hay làm lễ kỷ niệm long trọng là nhu cầu chính đáng của nhân dân, cần phải làm kỹ, làm hay hơn nữa. Nhưng làm theo kiểu "khua chiêng gõ mõ", làm sao tiền vào túi mấy vị quan chức được nhiều thì nhân dân cần lên tiếng. Dân tộc ta vốn trọng truyền thống hiếu nghĩa, nặng lòng với quá khứ. Quá khứ dân tộc là quá khứ oai hùng mang tầm thời đại, và hôm nay ôn lại cũng để thỏa lòng người sống, mát lòng người đã khuất. Nếu có linh thiêng, chắc các anh hùng nghĩa sĩ bỏ mình trên sa trường năm xưa sẽ chẳng để yên cho những kẻ “đục nước béo cò”, bòn rút sức dân bằng mọi cách, gian dối chi ít kê nhiều, mua rẻ khai đắt để nhanh vinh thân phì gia qua các lễ kỷ niệm.

Xuân Bằng