Người có tuổi xin rút khỏi Ban chấp hành (BCH); người trẻ tuổi được tiến cử, nhưng lại nhất quyết không muốn tham gia, với lý do: dành thời gian chuyên tâm làm nghề. Đó là hiện trạng vừa diễn ra ở Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Điện ảnh Việt Nam lần thứ VII (nhiệm kỳ 2010-2015). Thật lạ so với các hội nghề nghiệp khác.

Ba gương mặt mới, trẻ được bầu vào BCH nhiệm kỳ mới là Đỗ Thanh Hải, Quyền Linh và Bùi Thạc Chuyên cũng đã rất hồ hởi khi đảm nhiệm vai trò mới. Tuy nhiên, họ cũng đang đối mặt với những tồn tại “nóng” của điện ảnh nước nhà: nguồn nhân lực.

Diễn viên yếu… 

“Dường như bất cứ ai có cơ hội xuất hiện trong phim thì đều tự coi mình là diễn viên. Hội cần có chế tài về diễn viên”-NSƯT Quyền Linh đề xuất. Theo anh, nếu người tham gia đóng phim là diễn viên tay ngang, thì bắt buộc phải tham gia vào khóa học cơ bản kéo dài từ 3 đến 5 tháng, để họ phải có những kiến thức cơ bản về điện ảnh trong diễn xuất. Tránh tình trạng cào bằng xếp chung các diễn viên có nghề với người “tay ngang”, làm giảm uy tín của người làm nghề. Thực tế, đã có nhiều người làm phim kéo cả con cháu, họ hàng… cùng đóng phim. Những tác phẩm đó làm cẩu thả, thiếu tính chuyên nghiệp, nhưng vẫn được xếp hàng chung với những bộ phim được làm công phu, tâm huyết, làm giảm sự cạnh tranh, tính quyết liệt, nỗ lực sáng tạo trong điện ảnh.

“Việc quan tâm, siết chặt quản lý, nâng cao tay nghề của diễn viên là  một trong những yếu tố quyết định sự thành, bại của mỗi bộ phim sẽ góp phần làm chuyển biến cả nền điện ảnh”- NSƯT Quyền Linh quả quyết. 

Nhiều ca sĩ được mời đóng phim, họ không phải là ngôi sao điện ảnh. Ảnh: Tùng Duy

Đồng quan điểm với NSƯT Quyền Linh, NSND Thế Anh cho rằng, để trở thành người của điện ảnh, phải dùi mài 4 năm trên ghế nhà trường, học hỏi bạn bè rèn luyện được đôi chút khi diễn: “Thật đáng lo cho những diễn viên trẻ ngày nay chưa qua trường lớp đào tạo, chưa rèn giũa nghề nghiệp nhưng đã vội đứng trước ống kính múa may trên màn ảnh, tránh sao khỏi tự biến mình thành con rối vụng trong tay đạo diễn”. Căn bệnh trầm kha của nhiều “ngôi sao” là diễn xuất giả. NSND Thế Anh dẫn chứng,  chẳng hạn khi cần một giọt nước mắt trong lúc chia tay thì rặn mãi không ra bèn phải làm mặt mũi nhăn nhó, rầu rĩ, sầu não khi trong lòng vẫn nguội lạnh. Diễn xuất giả “đẻ” ra sản phẩm giả và người tiêu dùng là khán giả phải chịu thiệt. “Việc đào tạo nhân tài là việc cực khó, Nhà nước phải cho các em đi học nước ngoài. Có khi đào tạo hàng trăm em may ra mới có được một vài người giỏi. Chúng ta cần phải có chiến lược dài hơi như thế”-NSND Thế Anh đề xuất. 

... và thiếu tiếng nói chung

Có thể nhận thấy một thực tế, là sự xuất hiện của các diễn viên trẻ trong các hoạt động của Hội ngày càng thưa vắng hơn. Ngay trong Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Điện ảnh lần này chỉ thấy xuất hiện lẻ tẻ vài ba gương mặt trẻ như Mỹ Duyên, Việt Trinh… và cả những người đã bước qua tuổi 40 như Bùi Thạc Chuyên, Phước Sang, Quyền Linh vẫn được coi là trẻ. Lý giải điều này, Bùi Thạc Chuyên đạo diễn phim Chơi vơi cho rằng việc chưa thu hút được lớp làm điện ảnh trẻ vào Hội là do họ không tìm thấy được ở Hội những thứ họ cần. Hoạt động của Hội cách xa so với thực tế trong khi các diễn viên, nghệ sĩ trẻ đang bị thu hút bởi quá nhiều công việc khác nhau để mưu sinh, để khẳng định vị trí của mình. Và việc xây dựng, bồi đắp lực lượng kế cận, thu hút nghệ sĩ trẻ, tài năng vào Hội chính là vấn đề mà BCH  nhiệm kỳ mới của Hội Điện ảnh Việt Nam phải đối mặt.

“Không chỉ dừng lại ở diễn viên mà cả đạo diễn, quay phim, biên kịch, họa sĩ… cũng cần phải có sự quan tâm và đầu tư thích đáng, vì một tác phẩm điện ảnh hay, cần có ê-kíp làm nghề giỏi”-NSND Đoàn Dũng bày tỏ. Do đó, nếu không xây dựng chiến lược phát hiện, đào tạo và nuôi dưỡng tài năng của cơ quan quản lý thì sự thiếu hụt về nhân sự ngành điện ảnh sẽ ngày càng lộ rõ. Cùng với nó là sự đi xuống về chất lượng tác phẩm điện ảnh và xa hơn chút nữa là nguy cơ bị trấn áp bởi các tác phẩm điện ảnh nước ngoài.

Theo đạo diễn Đào Bá Sơn, thì điện ảnh đang ở giai đoạn giao thời. Xấu và tốt, chuyên nghiệp và không chuyên đang song hành lẫn lộn, tuy nhiên, chúng ta không nên để giai đoạn này kéo dài quá lâu. Nếu có được sự định hướng tốt thì chắc chắn chu trình chọn lọc và đào thải của điện ảnh cũng diễn ra nhanh hơn và điện ảnh trong nước sẽ sớm có được tương lai sáng sủa hơn.

HÀ AN