QĐND -  Tôi còn nhớ những buổi tối tháng mười se lạnh, làng quê đang vụ gặt mùa, lũ trẻ trong xóm Hồ Cày của tôi thường tụ tập quanh những đống rơm mới gặt thơm phức hương lúa mới. Chạy nhảy, chơi trốn tìm, đánh trận giả ...

Thằng Tiềm, thằng Đó là những đứa bạn thân thời chăn trâu cắt cỏ, hai đứa luôn đứng cùng phe với tôi trong trò chơi trận giả. Chúng tôi cùng say mê truyện Tam Quốc. Cảm phục tình bằng hữu của Lưu Bị, Quan Vân Trường, Trương Phi. Rồi ba thằng nhóc rủ nhau ra đồng bắt cá rô, đốt lửa nướng cá ăn thề, kết nghĩa anh em trên gò đất giữa cánh đồng lộng gió.

Để thể hiện lòng can đảm, một đêm cuối tuần trăng, ba đứa bí mật khiêng chiếc thuyền mủng nhỏ xíu qua bờ đê Cống Trộm, bơi sang Đồng Nhà Mạc. Canh hai, trăng vừa lên vài ba cây sào, nước thủy triều bắt đầu rút xuống. Từ những con ngòi nhỏ, nước dồn xuống cuồn cuộn như thác lũ, cuốn phăng mấy chục mét đăng tre. Dưới ánh trăng bàng bạc, ba đứa trổ hết tài bơi lội mới vớt được những tấm đăng bị nước cuốn trôi.

Gần sáng mới về đến xóm Hồ Cày, đói mệt rã rời. Mỗi đứa một cách, bí mật lẻn vào nhà, thay quần áo, lặng lẽ lên giường ngủ. Những người lớn không hề biết việc làm liều lĩnh của bọn trẻ đêm ấy.

Mười sáu tuổi, tôi tạm xa làng xóm thân yêu, lên tỉnh học trường chuyên toán. Ở đây tôi có thêm nhiều bạn mới. Hoàng, Minh, Long, Thiết... là những đứa bạn cùng lớp với tôi. Tuy không cùng quê, nhưng trọ học cùng nhà. Sau giờ lên lớp, chúng tôi luôn cùng nhau làm bài, chơi bóng bàn, bóng đá.

Bấy giờ đất nước đang chiến tranh. Giữa giờ học buổi sáng, máy bay Mỹ ném bom bắn phá cầu Cầm. Trường sơ tán cách đó không xa. Ngồi dưới hầm kèo, nghe tiếng máy bay phản lực gầm rú thật khủng khiếp. Tối hôm ấy, Minh rủ cả hội rạch đầu ngón tay lấy máu viết đơn tình nguyện xin nhập ngũ...

Tôi trở thành người lính. Bạn chiến đấu cùng ngồi trên mâm pháo. Ấm trà, điếu thuốc, manh áo chung nhau. Trong đạn bom, tình bạn cũng là tình đồng đội, là tất cả những gì cao quý tốt đẹp nhất trên đời.

Chiến tranh kết thúc. Những người lính chia tay nhau tỏa về các miền quê. Có một người bạn chiến đấu thân thiết, đã nhiều năm bên tôi trong lửa đạn. Khi ra quân anh bảo, rất ngại học, không thể thành đạt bằng con đường học vấn. Nhưng anh sẽ làm giàu để giúp tôi an tâm đeo đuổi việc học hành.

Với nghị lực phi thường, kết hợp sự thông minh táo bạo, người bạn thân của tôi thắng lớn trong những vụ nhập hàng. Rồi lao vào kinh doanh bất động sản, nhanh chóng vươn lên hàng tỷ phú. Mặc dầu bận bịu trong các phi vụ kinh doanh, thi thoảng anh vẫn qua lại thăm nom giúp đỡ tôi về tiền bạc. Anh coi tôi là bạn hữu chân tình. Nhưng chính tôi lại mặc cảm, ngại đến nhà anh, vì không muốn gặp mặt đám bạn bè đại gia tỷ phú của anh. Ngại nói chuyện với vợ con anh. Vả lại, tôi rất khó xử trong việc mua quà. Anh đến nhà tôi bao giờ cũng quà cáp lỉnh kỉnh, chẳng lẽ tôi đến nhà anh lại đi tay không? Nhưng nếu mua quà thì là quà gì? Bởi nhà anh toàn xài đồ sang trọng đắt tiền, không khéo mình vừa ra khỏi nhà người ta đã ném những món quà xoàng xĩnh của mình vào sọt rác thì tủi lắm thay! Đó là suy nghĩ của tôi, thật ra anh chưa bao giờ tỏ vẻ xem thường hoàn cảnh nghèo khó của gia đình tôi.

Rồi tôi đưa vợ con chuyển vào thành phố phương Nam lập nghiệp.

Năm tháng trôi đi, thế gian biến cải. "Kẻ lên voi, người xuống chó". Mỗi người một hoàn cảnh, một ham muốn, một ước mơ đeo đuổi. Tất cả đều tất bật lo cơm áo gạo tiền, lo học hành bằng cấp, lo tạo lập chỗ đứng trong xã hội... Thế mới biết, cuộc sống đời thường phức tạp hơn nhiều so với những ngày chúng tôi cùng ngồi trên mâm pháo, bắt mục tiêu theo cờ chỉ huy của khẩu đội trưởng, giữa bom rơi đạn nổ mịt mùng.

... Đã lâu lắm rồi tôi chưa có dịp gặp lại bạn cũ, những người bạn cùng xóm, cùng học, và cả những người bạn cùng ngồi trên mâm pháo sống chết bên nhau.

Bây giờ, tôi có thêm nhiều bạn mới.

Gặp nhau lúc hội họp.

Gặp nhau trong quan hệ làm ăn.

Gặp nhau trong các cuộc nhậu....

Bây giờ cuộc sống thật bận rộn, xô bồ, trần trụi, với muôn vàn mối lo toan trăn trở ưu tư. Nhưng ký ức về những người bạn cũ, những đồng đội năm xưa... vẫn là những điều tốt đẹp thiêng liêng, không thể tan biến trong miếng cơm manh áo đời thường.

Tản văn của TRẦN BÌNH