QĐND - Phan Tuấn Anh là chàng trai trẻ đa cảm. Giữa dòng đời hối hả, anh tự hỏi: “Ai đó có thể nói cho tôi về sứ mệnh sự sống của tôi trên mặt đất này?”. Đọc “Đoản khúc” (NXB Văn học, 2013) của Phan Tuấn Anh ta thấy anh như một cánh chim cô đơn, tự nguyện dấn thân đi khai phá cõi hoang vu.

Trước hết, “anh xin nhận về mình mọi nỗi buồn thế tục”. Phan đã quá kỳ vọng vào tình yêu, quá tin vào hạnh phúc và quá mong chờ về một thế giới lý tưởng, nên “anh không thấy mùa xuân”, “anh không thấy tình yêu”, “anh không thấy em”... Bởi thế, trái tim Phan buốt nhói những niềm đau. Phan không đau nỗi đau riêng mình, mà đau nỗi đau của hết thảy mọi người. Trong anh luôn day dứt: “Tại sao lại cấm vũ khí một quốc gia khác trong khi quốc gia mình bán vũ khí? Tại sao cùng một tôn giáo nhưng lại tàn sát nhau?”. Những câu hỏi như thế cứ rải đều suốt cả trường kỳ đoản khúc của Phan. Vậy mà mọi người vẫn cứ thản nhiên đi tìm hạnh phúc cho riêng mình, “không ai chúc người khác bớt khổ đau”, “ai cũng an lòng với những điều phi lý đến bất tri”.

Phan không chỉ tự nguyện mang vào mình tất cả mọi nỗi buồn đau, mà “Anh đã dành tình yêu cho cả thế giới này”, thương cho số phận của những kiếp sống phù du, thương những cái chết của muôn loài, thương những nụ cười không trọn vẹn, những hạnh phúc không nguyên lành… Cái tôi tưởng như bé nhỏ của chàng trai trẻ đã giãn nở để trở nên to lớn, đằm sâu. Phan bảo rằng anh không thấy gì, nhưng thực ra anh đã thấy rất nhiều, thấy đâu đâu cũng chiến tranh tàn sát lẫn nhau, tang tóc, bất hạnh… Trước “những điều trông thấy”, Phan đã đau, nỗi đau của một cái tôi nhiều yêu thương và khát vọng, nỗi đau của một người tự ý thức được vai trò trách nhiệm của mình trước cuộc đời này. Phan muốn lấy tình yêu và sự chân thành của mình để kêu gọi tình yêu và sự chân thành của mọi người. Giá như ai cũng như anh, cũng muốn dành tình yêu cho tất cả, thì thế giới này sẽ trở nên yên lành và tươi đẹp đến nhường nào!

Phan “đã có một giấc mơ…”. Sau bao nỗi buồn đau tưởng như Phan sẽ rơi vào tuyệt vọng, bế tắc. Nhưng không! Phan không bao giờ tuyệt vọng, cái tôi của Phan kiên cường “chấp nhận dấn thân trong sa mạc” để cho “em vẫn nguyên vẹn nụ cười”, “thế giới sẽ vẹn toàn và em sẽ hạnh phúc”. Suốt “Đoản khúc”, Phan đã cố công đi tìm ý nghĩa bản thể nỗi đau của cuộc đời mình. Phan muốn mỗi nỗi đau anh nhận về mình sẽ xóa đi một nỗi đau người khác, mỗi tình yêu anh gửi gắm sẽ làm tái sinh một tình yêu. Những ai yêu mến Phan, đọc thơ Phan hãy cùng nhau suy ngẫm: Giấc mơ mà Phan vừa nhen nhóm trong “Đoản khúc” có cần được thổi bùng lên?

Sau cùng, trong “Đoản khúc”, “ngôn ngữ đang trẩy hội mùa hoa”. Đọc “Đoản khúc”, những ai chưa quen với quan niệm về thơ hiện đại sẽ nghĩ, rằng thơ nào có ra thơ. Bởi lẽ trong “Đoản khúc” tác giả dường như không quan tâm đến vần nhịp, cũng chẳng hề chia đoạn chia khổ. Câu thơ trong “Đoản khúc” dài dằng dặc, nhiều lúc dài như thế vẫn còn chưa đủ, lại còn thêm phần mở ngoặc để chú thích thêm. Ở đây ngôn ngữ và nỗi lòng của Phan hòa đồng. Sự nhiệt thành tích cực của Phan cứ tuôn trào, ào ào như thác đổ, khiến Phan không thể cản ngăn để câu thơ kịp đi vào khuôn hình có sẵn như thơ truyền thống lâu nay ta vẫn đọc. Thiết nghĩ, Phan chọn kiểu thơ này là có lý do riêng. Thứ nhất, trong cái nhìn của Phan, thế giới ngả nghiêng, mong manh, không có gì trọn vẹn và không còn được nguyên lành như ước nguyện của anh. Bởi vậy, lối thơ không khuôn hình, không vần nhịp, ngổn ngang câu chữ sẽ giúp Phan thể hiện cái nhìn của mình về thế giới. Thứ hai, Phan muốn nói rất nhiều, muốn yêu thương và khát vọng rất nhiều, cái tôi trong thơ anh dù đã giãn nở hết mọi chiều kích nhưng cũng chưa đủ để giúp anh thổ lộ lòng mình. Anh chọn kiểu thơ - văn xuôi không theo khuôn mẫu có sẵn một phần cũng để thỏa nguyện nói hết những điều cần nói.

Nhìn tổng thể, vẻ đẹp của “Đoản khúc” còn tỏa sáng trong nghệ thuật kết cấu. “Đoản khúc” là những đoạn đứt lìa lắp ghép vào nhau. Điều đáng nói là mạch tâm trạng từ đầu đến cuối tập thơ luôn có sự thống nhất. Trong “Đoản khúc” có sự kết hợp hài hòa giữa chất trí tuệ và cảm xúc dạt dào.

 “Đoản khúc” cũng chỉ mới là bước khởi động cho hành trình thơ của anh. Những ai đọc thơ Phan hãy tạm gác lại những khiếm khuyết không phải là không có trong tập thơ để đón nhận một cái tôi tích cực, luôn ý thức cao độ về trách nhiệm của người cầm bút.

NGUYỄN TRỌNG ĐỨC