QĐND - Năm mới đến, mùa xuân về cũng là khi lễ hội tưng bừng nở rộ. Lễ hội truyền thống là nét đẹp văn hóa của dân tộc cần gìn giữ. Nhưng một số lễ hội đang bị biến tướng, nhuốm màu mê tín dị đoan mà một số cán bộ, đảng viên là một trong những nguyên nhân gây nên tình trạng đó. Để làm tròn trách nhiệm trước nhân dân, cán bộ, đảng viên cần làm gương trên tất cả các công việc, sinh hoạt hằng ngày, trước hết là trong mùa lễ hội này.

1- Trước hết phải khẳng định rằng, đi lễ hội là nhu cầu chính đáng của mỗi người dân. Cán bộ, công chức, viên chức cũng là con người, nên cũng được hưởng quyền lợi, nhu cầu chính đáng đó. Vậy có điều gì đáng nói ở đây?

Xin được bắt đầu bằng việc “hâm lại” một vấn đề không mới, nhưng mỗi khi nhắc đến khiến người ta không khỏi băn khoăn trước một câu hỏi: Tại sao mấy năm gần đây, lễ hội phát ấn đền Trần ở Nam Định thường xuyên rơi vào tình cảnh xô đẩy, chen lấn hết sức hỗn loạn? Công luận, các nhà quản lý văn hóa lên tiếng phê bình là người dân dự hội thiếu ý thức văn hóa, có biểu hiện mê tín dị đoan, thậm chí cuồng tín… Lý giải những nguyên nhân đó tuy đúng, nhưng chưa đầy đủ. Một trong những “thủ phạm” gây ra tình trạng trên bắt nguồn từ việc quan chức đi lễ hội đền Trần quá nhiều.

Theo lịch sử, vào thời Trần, khai ấn là nghi thức mở đầu cho một năm làm việc của bộ máy chính quyền và được các vua nhà Trần tiến hành vào đầu năm mới. Đây là một mỹ tục truyền thống nhưng dần dần bị biến tướng. Mấy năm gần đây, người về dự lễ hội này, trong đó có một bộ phận không nhỏ quan chức muốn được sở hữu “ấn tín vua Trần” để cầu mong sang năm mới được “thăng quan tiến chức”. Dân thường rỉ tai nhau rằng, không phải ngẫu nhiên mà đền Trần trở thành “điểm đến” của nhiều quan chức. Mà một khi quan chức đã tin, đã “mê” việc xin ấn thì lá ấn không thể không thiêng! Thế là người ta nườm nượp đổ về đền Trần vào dịp lễ hội đầu xuân hằng năm để xin “vua Trần” ban cho con đường hoan lộ của mình được hanh thông! Vô hình trung, việc các quan chức đua nhau đi “xin ấn vua Trần” đã tạo động lực thôi thúc nhiều người dân vốn nhẹ dạ, cả tin cố lao vào đám đông để tranh, cướp hay mua bằng được một tấm lá ấn. Đề cập đến vấn đề này, PGS. TS Nguyễn Chí Bền, Viện trưởng Viện Văn hóa nghệ thuật Việt Nam bày tỏ: “Nếu quan chức bớt lộ liễu hơn, bớt mê tín hơn trong việc xin ấn đền Trần thì dân ta cũng không đến nỗi nháo nhào, hỗn loạn để tranh cướp lá ấn như mấy lễ hội gần đây”.

Đông đảo người dân Thủ đô tham dự lễ hội Đống Đa Xuân 2011.

2- Trong nhiều “mâm cao, cỗ đầy” đến cúng lễ đền chùa vào các dịp lễ hội đầu xuân, không ít chủ nhân của những “lễ mặn” đó là “phu nhân” của các cán bộ, đảng viên, có cả cấp cao. Xưa nay, chuyện đàn bà Việt đi lễ chùa cũng là việc bình thường. Tuy vậy, nhiều “phu nhân” của các quan chức đến chùa mang theo đủ thứ vàng mã cồng kềnh và xôi gà, hoa quả, bánh kẹo “ngất ngưởng” với một quan niệm: Lễ lạt càng nhiều, càng to thì cơ may, tài lộc đến với “đức lang quân” càng lớn. Hơn thế, có không ít “phu quân” đi hết chùa này lại đến miếu nọ với một quan niệm rằng: Càng đi cúng bái ở nhiều chùa chiền, nếu không được “thánh mẫu” này phù hộ thì cũng có “bà cô” kia độ trì cho con đường danh lợi của chồng được phát lộ, thăng hoa! Mà trên thực tế, người thân các gia đình quan chức lắm tiền nhiều của mới đi “rải lễ” ở nhiều nơi như thế, chứ dân nghèo đâu có nhiều tiền để cho vào hòm công đức, “nhét” tiền lẻ vào tai tượng, miệng Phật tràn lan như vậy?

Những dẫn chứng đưa ra trên đây nói lên một điều: Một bộ phận không nhỏ “phu nhân” của các quan chức đi lễ lạt quá nhiều chỉ nhằm mục đích cầu danh, cầu lợi cho chồng đã vô hình trung “tiếp tay” cho những hoạt động mê tín dị đoan trong lễ hội, làm giảm ý nghĩa và nét đẹp văn hóa của lễ hội truyền thống.

3- Lễ hội thường gắn với tâm linh, mà tâm linh là vấn đề vô cùng tế nhị, nhạy cảm. Tín ngưỡng là một trong những nhu cầu tinh thần thiết thân của người dân Việt Nam từ bao đời nay. Không ai có quyền cấm người dân đi lễ hội, nhưng dư luận lại đòi hỏi các cán bộ, đảng viên phải có cái nhìn đúng đắn, thái độ nghiêm túc và ứng xử đúng mực với lễ hội để người dân học tập.

Cách đây 14 năm, ngày 12-1-1998, Bộ Chính trị (Khóa VIII) đã ban hành Chỉ thị số 27-CT/TW về thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội. Một trong 6 công việc cấp bách mà Chỉ thị này đưa ra là: Cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức phải gương mẫu chấp hành những quy định của Nhà nước, quy ước của địa phương, cơ quan, đơn vị về nếp sống văn minh, mê tín dị đoan, cổ hủ, xa hoa lãng phí, vụ lợi trong việc cưới, việc tang, lễ hội, coi đây là một tiêu chuẩn để đánh giá cán bộ, đảng viên; đồng thời nghiêm khắc phê bình và xử lý kỷ luật thích đáng đối với những trường hợp vi phạm.

Trung ương đã chỉ đạo rõ ràng, cụ thể như vậy. Song từng ấy năm trôi qua, dư luận báo chí, người dân từng phản ánh nhiều “xe xanh” (biển số xe ô tô của các cơ quan Nhà nước) đi lễ hội; nhiều cán bộ, công chức sao nhãng, bỏ bê công việc cơ quan đi lễ hội tràn lan; nhiều “mâm cao, cỗ đầy” của gia đình quan chức dâng cúng ở các chùa chiền có biểu hiện mê tín dị đoan… mà vẫn chưa thấy trường hợp nào bị phê bình hay xử lý kỷ luật. Vài năm trở lại đây, “xe xanh” đi lễ hội đã giảm, nhưng việc các quan chức thuê tắc-xi hay thuê xe du lịch để “đìu ríu bầu đàn thê tử” đi “xin lộc chùa chiền” đầu năm lại có xu hướng gia tăng.

Từ thực tế đó, mong các cán bộ, đảng viên bớt đi lễ hội hơn để chăm lo việc dân, việc nước. Nếu cứ đi lễ hội nhiều, không thể nói là việc công được làm đến nơi đến chốn. Vậy nên, các cán bộ, đảng viên giảm bớt việc vui chơi hội hè và thực sự nghiêm túc, trách nhiệm trong thực hiện nếp sống văn minh khi đi lễ hội là thiết thực thể hiện vai trò “tấm gương” cho người dân noi theo.         

 Bài và ảnh: THIỆN VĂN