Đến chỗ ở mới, sau khi được cấp trên đồng ý về chủ trương, đại đội 3 phát động mỗi người trồng 3 cây ăn quả trong phạm vi đất do đại đội quản lý. Bảng tin nội bộ nổi bật khẩu hiệu: "Mỗi người 3 cây ăn quả. Trồng cây nào tốt cây ấy". Chỉ huy đại đội tuyên bố: "Có thưởng cho người trồng vượt chỉ tiêu, ba tháng sau sẽ “đếm cây ăn tiền". Mọi người nô nức hưởng ứng, binh nhì Phạm Thanh Liêm trẻ nhất đại đội trồng 3 cây na (giống na Gia Lộc-Hải Dương). Giữa hai cây na, Liêm trồng 5 cây ớt quả vàng, bón phân gà hoai mục. Vừa được hai tháng, cả chục cây ớt đã cho quả, hết đợt này đến đợt khác, chín rộ, vàng rực dưới nắng hè. Liêm hái quả, phơi khô, tán nhỏ, bỏ lọ tặng nhà bếp, bộ đội ăn suốt tuần nay.

Đủ chín mươi ngày, trừ một số cây không hợp chất đất nên không phát triển được, những cây còn lại gặp đất mới, lại được chăm sóc cẩn thận đang vươn lên, xanh mượt mà. Những cây ớt quả vàng của Liêm góp phần làm sinh động một góc vườn. Ban thi đua của đại đội cùng các trung đội phó đi nghiệm thu. Có mười đồng chí được công nhận là vượt chỉ tiêu, trong đó: năm đồng chí trồng mít-mỗi người vượt hai cây; ba đồng chí trồng xoài và hai đồng chí trồng nhãn-mỗi người vượt một cây. Phần thưởng đã được chuẩn bị.

Tối thứ tư, nhân buổi sinh hoạt dân chủ cơ sở, sau phần trao thưởng trồng cây, binh nhất Nguyễn Văn Kỳ-người cùng tiểu đội với Phạm Thanh Liêm xin phát biểu ý kiến rằng: "Đồng chí Liêm trồng ba cây na và mười cây ớt đều xanh tốt. Mười cây ớt cho quả chín, đồng chí Liêm đã tặng nhà bếp. Sao không được thưởng?". Nhiều người cười, ồn ào bàn tán, cho rằng Kỳ không nghiêm túc, lấy chuyện cây ớt ra vận vào việc trồng cây ăn quả để đùa(?). Kỳ đỏ bừng mặt, ngượng nghịu, muốn giãi bày mà không sao nói được nên lời. Liêm cũng bối rối. Một số đồng chí nhìn họ ái ngại. Thấy vậy, chính trị viên Trà chủ trì cuộc họp, đứng lên. Anh nói: "Ý kiến của đồng chí Kỳ cần được chúng ta nghiêm túc xem xét. Đồng chí Liêm và đồng chí Kỳ đã không sai trong nhận thức về nội dung chỉ tiêu trồng cây do đại đội phát động. Việc trồng ớt thắng lợi là đáng khen. Nhân đây, chúng ta cũng cần rút kinh nghiệm về tính chân thực, cụ thể của thông tin. Các cụ đã dạy con cháu phải "Học ăn, học nói, học gói, học mở". Thứ bảy tuần trước, trực ban đại đội thông báo: Nội vụ vệ sinh cá nhân đạt một trăm phần trăm yêu cầu, khá giỏi tám mươi phần trăm. Nói như vậy rất tối nghĩa. Nên nói là một trăm phần trăm quân số đạt yêu cầu, trong đó có tám mươi phần trăm đạt khá và giỏi. Nếu đưa và nhận mệnh lệnh, tin tức một cách cẩn thận, cụ thể thì không có chuyện hôm qua chỉ có đồng chí Trần Văn Bốn ở trung đội 3 ốm, báo ăn cháo mà nhà bếp nấu những 4 suất cháo, chỉ vì đồng chí công vụ truyền cho nhà bếp lời của tiểu đội trưởng tiểu đội 2 là: "Nấu cho bốn suất cháo". Trở lại vấn đề trồng cây ăn quả, nếu ta nói: "Mỗi người trồng ba cây ăn quả lưu niên", đồng thời nghiên cứu các yếu tố liên quan đến cây như thổ nhưỡng, khí hậu… rồi hướng dẫn trồng những loại cây phù hợp thì có phải là vừa tránh được nhầm lẫn, vừa không có tới chín đồng chí trồng lê, mắc coọc, không hợp khí hậu, cây oặt oẹo, tốn công vô ích. Mặt khác, nếu ta tổ chức trồng xen kẽ giữa cây lưu niên với những loại cây ngắn ngày thì khi cây lưu niên còn nhỏ, cây ngắn ngày cho ta quả ăn sớm, không lãng phí đất. Ta xây dựng quân đội chính quy, phải chú ý chính quy hóa từ cái nhỏ đến cái to và phải biết tôn trọng sức lao động của bộ đội, tránh lặp lại lỗi cũ "nước sông, công lính".

Mọi người nghe chính trị viên nói, như nuốt từng lời. Thỉnh thoảng lại có những ánh mắt nhìn hai chiến sĩ trẻ Kỳ-Liêm đầy trìu mến.

Phạm Xưởng