Hoạt cảnh chèo “Nghĩa tình quân dân” của Đơn vị H02.

Phong phú chủ đề

Đề tài về chiến tranh cách mạng, người lính và sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc từ trước đến nay vốn là nguồn cảm hứng sáng tạo không bao giờ vơi cạn để các văn nghệ sĩ thể hiện tâm huyết và tài năng của mình trước công chúng. Trên nền tảng đó, các đơn vị, nhà trường trong Binh đoàn đã chú trọng lựa chọn các tiểu phẩm có chủ đề tư tưởng và nội dung ngắn gọn, thiết thực và gần gũi với cách nghĩ, cách cảm của bộ đội hiện nay.

Nói về đề tài chiến tranh, hai tiểu phẩm Khoảnh khắc chiến tranh (Đoàn H41) và Bên dòng sông Thạch Hãn (Đoàn B90) không chỉ tái hiện tinh thần chiến đấu ngoan cường, dũng cảm của người chiến sĩ trong một trận đánh “sống mái” với quân thù, mà còn phản ánh niềm khát khao về tình yêu đôi lứa, tình thương yêu đồng chí đồng đội trong những lúc gian lao, hiểm nguy nhất. Tuy vậy, các tiểu phẩm gắn với cuộc sống, học tập, rèn luyện, lao động, công tác của người chiến sĩ thời bình vẫn chiếm “ưu thế” và để lại nhiều cảm xúc cho người xem. Tiểu phẩm Chuyến đi đáng nhớ (Đoàn B68) và Đừng nên đơn giản (Cục Kỹ thuật) phản ánh những tình huống nảy sinh trong suy nghĩ, thái độ, hành động của bộ đội khi giải quyết mối quan hệ chung-riêng, tập thể-cá nhân sao cho hợp tình, hợp lý để vừa giữ được lễ tiết, tác phong, kỷ luật quân đội, vừa củng cố và tăng cường tình đoàn kết quân dân. Tiểu phẩm Đó chỉ là cá biệt (Cục Chính trị) đi sâu vào việc xử lý, giải quyết mối quan hệ giữa người chỉ huy và chính trị viên ở đơn vị cơ sở thông qua một tình huống quân nhân vi phạm kỷ luật. Chủ đề dân vận, giúp dân trong những hoàn cảnh khó khăn cũng thể hiện khá rõ nét trong kịch ngắn Đường qua bản Pà Lầu (Đơn vị H99), Thắp sáng niềm tin (Đoàn Quân Tiên Phong) và hoạt cảnh chèo Nghĩa tình quân dân (Đơn vị H02). Bằng những việc làm cụ thể như tuyên truyền vận động nhân dân không nghe kẻ xấu, không hút thuốc phiện, trực tiếp khám, chữa bệnh cho đồng bào, xả thân giúp dân vượt qua bão lũ... hình ảnh và phẩm chất cao đẹp của Bộ đội Cụ Hồ càng tỏa sáng trên địa bàn đóng quân. Nếu tiểu phẩm Niềm tin quyết thắng (Trường Quân sự) đề cao ý thức tự trọng, tinh thần dám nghĩ dám làm trong việc đổi mới và nâng cao phương pháp dạy học đạt kết quả cao của những giáo viên trẻ, thì tiểu phẩm Đôi bờ (Đoàn Chiến Thắng) lại ca ngợi, tôn vinh vẻ đẹp nhân ái, cao thượng của người nữ bác sĩ quân y đã biết vượt qua những lúc “sóng gió” trong cuộc sống riêng tư và gia đình để hết lòng chăm lo sức khỏe cho bộ đội.

Chỉ gói gọn trong thời gian trên dưới 15 phút, song phần lớn các tiểu phẩm đều có kết cấu chặt chẽ, tính kịch khá cao, nghĩa là có mở có thắt, có cao trào, có kết thúc vấn đề thông qua việc xử lý các “nút thắt” trong kịch khá nhuần nhụy. Vì vậy, “thông điệp” của mỗi tiểu phẩm đều rõ ràng mà không bị “gò ép” gượng gạo.

Diễn xuất nhuần nhuyễn

Thành công của 12 tiểu phẩm (10 kịch ngắn, 1 hoạt cảnh chèo, 1 kịch câm) trong Hội diễn nghệ thuật quần chúng của Binh đoàn Quyết Thắng không thể không kể đến những hạt nhân văn nghệ đảm nhiệm các vai diễn trong mỗi tiểu phẩm. Trung úy Hoàng Quốc Nam (Đoàn B68) thể hiện vai binh nhì Chiến vừa dũng cảm, gan dạ khi đánh cướp cứu dân, vừa hồn nhiên của một chiến sĩ trẻ trong Chuyến đi đáng nhớ. Đại úy Lê Quốc Đạt (Đoàn Quân Tiên Phong) trong vai già bản A Sáng thể hiện từ giọng nói, cử chỉ, dáng đi, điệu bộ y hệt như một già làng mà ta vẫn thường gặp đâu đó ở ngoài đời. Trung úy chuyên nghiệp Dương Thị Bé (Trường Quân sự) diễn xuất vai cô giáo Thục Hiền thông minh, quyết đoán trong công việc, nhưng cũng rất bao dung, vị tha với người đồng nghiệp từng có lỗi với mình. Đặc biệt, Trung úy chuyên nghiệp Đinh Thị Hải Lý (Đoàn Chiến Thắng) trong vai bác sĩ Duyên đã làm khán giả phải “nín hơi, nghẹt thở” bởi khả năng diễn xuất nhuần nhuyễn, tinh tế của cô trong các tình huống éo le ở tiểu phẩm Đôi bờ. Kịch câm vốn không dễ diễn xuất, nhưng bằng ánh mắt, cử chỉ, hành động “độc thoại” không thành lời của mình, Trung úy chuyên nghiệp Xuân Thành (Cục hậu cần) đã khiến cho khán giả phải “cười nghiêng, cười ngả” trong tiểu phẩm Ca mổ không tên. Đến từ Đơn vị xe tăng H02, Thiếu úy chuyên nghiệp Hàn Văn Cốc cũng làm “say đắm” mọi người bằng lối diễn tự nhiên, giản dị và giọng hát chèo mượt mà, sâu lắng trong hoạt cảnh chèo Nghĩa tình quân dân.

Khi “hóa thân” vào nhân vật, cùng “cười”, cùng “khóc” với nhân vật, khán giả nghĩ họ không khác mấy những diễn viên chuyên nghiệp. Nhưng những con người bình thường ấy lại làm những công việc hằng ngày rất thầm lặng như văn thư, bảo mật, nấu ăn, lái xe, quân khí... ở các đơn vị cơ sở. Được xem các hạt nhân văn nghệ “chân chỉ, hạt bột” của Binh đoàn Quyết Thắng biểu diễn tiểu phẩm trên sân khấu, tôi càng hiểu hơn lời nói khá hình ảnh và ấn tượng của Nhạc sĩ, Nghệ sĩ Ưu tú-Đại tá Nguyễn Tiến, Phó trưởng đoàn ca múa Quân đội (thành viên Ban giám khảo): “Đừng nghĩ rằng “hàng hộp, hàng đóng gói xuất khẩu” lúc nào cũng ngon, mà sản phẩm “cây nhà, lá vườn” bao giờ cũng có hương vị riêng của nó”!

Bài và ảnh: NGUYỄN VĂN HẢI