Truyện ngắn của Mã Trường Sơn (T.Q)

Tôi là một nhà thơ của tỉnh H, năm nay sáu mươi chín tuổi. Theo xếp hạng của mình, sáng tác thơ của tôi phải xếp đứng hàng đầu trong tỉnh. Nhưng mấy tay trong giới phê bình lại xếp tôi đứng thứ ba.

Bảo tôi nhận mình thứ ba cũng được, nhưng tiền đề là các anh phải thừa nhận công sức của hai vị trước quả thực không bằng tôi. Không, tôi đã bố trí hai học trò của mình viết bài, lần lượt phê phán văn chương của hai anh chàng kia.

Tuần trước hai học trò đã nộp bài, đề nghị tôi thẩm duyệt. Nào ngờ tôi đã lăn ra ốm.

Tôi được bệnh viện khám ra bệnh ung thư gan, chỉ sống một tuần nữa.

Vợ con tôi khóc ầm ĩ.

- Đồ hèn! Đừng khóc nữa!

Tôi quát to một tiếng. Cả nhà bỗng im như thóc.

"Đời người xưa nay ai chẳng chết". Tôi vừa khóc vừa ngâm câu thơ cổ, tiếp tục nói:

- Nhưng phải chết nặng như núi Thái Sơn.

Tôi lặng lẽ gọi vợ, ghé vào tai nói mấy câu.

Vợ tôi ngậm lệ gật đầu, cam kết với tôi một cách nghiêm chỉnh: Người sắp chết nói điều gì cũng đúng. Cho dù người ta đòi hái sao trời, bạn cũng phải thề hái bằng được.

Theo kế hoạch của bệnh viện, một tuần sau tôi qua đời.

Hội nhà văn tỉnh tổ chức long trọng tang lễ cho tôi. Ông Lý phó chủ tịch tỉnh phụ trách văn hoá giáo dục đích thân đến viếng, cúi trước thi thể tôi ba cái. Ông Lưu phó chủ tịch Hội nhà văn tỉnh đọc điếu văn bằng cái giọng nhỏ trầm mà khàn khàn. Giọng ông khàn khàn là có thật, còn nhỏ trầm là giả dối. Tôi biết chuyện này. Thằng cha ấy luôn luôn coi thường thơ tôi. Đương nhiên, tôi càng coi thường tản văn của hắn.

"Sự ra đi của ngài Trương Tam là một tổn thất trọng đại của giới thơ ca tỉnh nhà.......".

Quả nhiên không ngoài dự liệu của tôi, thằng cha ấy đã dám dùng "trọng đại" thay cho "cự đại". Trọng lượng của hai từ này khác nhau!

Vợ con tôi vừa nghe thấy ông Lưu phó chủ tịch đọc bốn chữ "tổn thất trọng đại", đã lập tức gào khóc toáng lên.

Ông Lưu phó chủ tịch không thể đọc tiếp.

Mấy cán bộ của hội nhà văn tỉnh bước ngay đến an ủi gia đình tôi, đồng thời để ông Lưu phó chủ tịch đọc tiếp:

"Sự ra đi của ngài Trương Tam là một tổn thất trọng đại của giới thơ ca tỉnh nhà.....".

Ông Lưu phó chủ tịch đọc lại một lượt. Đương nhiên, đúng như các bạn dự liệu, người nhà tôi lại khóc ầm lên.

Ông Lưu phó chủ tịch không đọc tiếp được.

Ông Lưu phó chủ tịch trầm tư hai giây, bước đến trước mặt vợ tôi, khẽ hỏi:

- Chị cả Vương, trước khi nhắm mắt, ngài Trương Tam có để lại cho tổ chức điều gì không?

- Có - Vợ tôi nhìn tôi, mồm tôi hơi động đậy, ám chỉ bà ấy chấp hành theo kế hoạch. Bà ấy đành phải đâm liều nói tiếp - Trong lòng bàn tay ông ấy có viết một chữ. Ông ấy bảo cho chữ này vào trong điếu văn.

- Để lại một chữ ư? Mau xem xem. - Ông Lưu phó chủ tịch sải bước dài đến bên thi thể tôi, mở một bàn tay tôi. Không có. Ông vội vàng mở tay kia - Một chữ "cự" viết bằng mực đang nằm lặng lẽ trong lòng bàn tay trái tôi.

Ông Lưu phó chủ tịch hoàn toàn hiểu ý. Ông ấy biết, tôi muốn thay "tổn thất trọng đại" thành "tổn thất cự đại".

- Chị cả Vương - Ông Lưu phó chủ tịch vô cùng lúng túng nói - Đánh giá đối với đồng chí Trương Tam do lãnh đạo Hội nhà văn tỉnh thảo luận tập thể thống nhất đưa ra, cá nhân tôi không có quyền sửa đổi.

Người nhà tôi lại gào khóc ầm lên.

Ông Lưu phó chủ tịch thật bối rối khó xử. Điều này tôi biết. Thằng cha ấy tuy coi thường tôi, nhưng không có xung đột lợi hại căn bản với tôi. Đối đầu thật sự với tôi chính là hai lão Phùng chủ tịch và Trần phó chủ tịch Hội nhà văn tỉnh.. Hai vị này được các nhà phê bình thổi phồng lên thành nhà thơ số một và số hai của tỉnh H. Khi tôi còn sống, chính hai lão này đã ra sức đả kích chèn ép tôi. Bây giờ tôi đã chết, họ vẫn không buông tha.

Ông Lưu phó chủ tịch sải bước đi ra khỏi nhà tang lễ, rút máy điện thoại di động gọi cho ông Phùng chủ tịch đang đi khảo sát ở mãi nước Mỹ xa xôi. Ông Phùng chủ tịch không đồng ý sửa lời điếu. Ông Lưu phó chủ tịch lại gọi điện thoại cho ông Trần phó chủ tịch đang ở thăm nước Nga. Ý kiến của ông Trần phó chủ tịch và ông Phùng chủ tịch hoàn toàn giống nhau.

- Chị cả Vương - Nét mặt đầy mệt mỏi, ông Lưu phó chủ tịch nói với vợ tôi - Chữ "cự" ngài Trương Tam để lại rất khó thêm vào thưa chị.

Người nhà tôi lại lăn ra khóc, ướt sũng như chuột lột.

Vô cùng lo lắng, ông Lưu phó chủ tịch vội vàng bước khỏi cửa nhà lễ tang.

Đột nhiên, mắt ông sáng bừng, ông lại gọi điện thoại cho ông Phùng chủ tịch và ông Trần phó chủ tịch.

Tôi liếc mắt nhìn theo, thấy nét mặt ông Lưu phó chủ tịch tỏ vẻ hớn hở.

Ông Lưu phó chủ tịch bước thoăn thoắt đến trước mi-cờ-rô, với giọng thống thiết, ông đọc tiếp:

- " Sự ra đi của ngài Trương Tam là một tổn thất cự đại của giới thơ ca tỉnh nhà......".

Sao vậy? Nói sửa là sửa được ư? Điều này hoàn toàn vượt ra ngoài dự kiến của tôi khi còn sống. Thật là tốt quá chừng! Không kìm nổi, tôi xúc động chảy nước mắt.

Người nhà tôi há hốc mồm, khóc không thành tiếng. Người ta đều sửa rồi, còn khóc làm gì nữa. Thế là tôi yên chí vào lò thiêu.

Trước khi vào lò thiêu, tôi nghe thấy cuộc đối thoại giữa ông Lý phó chủ tịch tỉnh và ông Lưu phó chủ tịch Hội nhà văn:

Ông Lý phó chủ tịch tỉnh hỏi:

- Anh làm thế nào đả thông được tư tưởng cho anh Phùng và anh Trần?

Ông phó chủ tịch Lưu trả lời:

- Thưa anh, tôi nói với hai anh ấy, sau này khi hai anh về thế giới bên kia, trong lời điếu sẽ viết, sự ra đi của họ "là một tổn thất cực kỳ cự đại của giới thơ ca tỉnh nhà".

HOÀNG DIỆU dịch