Chợ Bưởi xưa. (ảnh Internet)

Ngày bốn ngày chín phiên chợ Bưởi. Chẳng biết như thế đã mấy trăm năm rồi? Chợ đã bao lần xây cất lại? Không ai nhớ. Lịch sử cũng bỏ quên như đã từng bỏ quên rất nhiều ngôi chợ nếu như nó không gắn liền với một sự kiện chiến tranh nào đó.

Cuộc chiến tranh gần đây nhất đã một lần đến sát cạnh chợ Bưởi. Ấy là đêm hôm 26.12.1972. Chiếc máy bay B52 của không lực Mỹ rơi xuống làng Ngọc Hà. Đường chim bay chỉ cách chợ không đầy một cây số. Ngôi làng Ngọc Hà với mảnh xác pháo đài bay B52 trên hồ nước cho đến bây giờ vẫn là một niềm tự hào.

Cho dù nó đã từng là một tai hoạ với dân làng vào cái đêm hôm ấy. Hoạ sĩ Mai Long sống ở gần đấy mỗi khi chỉ đường cho bạn bè khách khứa vào nhà vẫn lấy chỗ máy bay rơi làm mốc. "Cứ đến hồ nước có xác máy bay B52, rẽ phải một trăm mét là vào nhà tớ!".

Từ ngày những vùng đất trải dài từ Nhật Tân, Nghĩa Đô đến Dịch Vọng, Mỹ Đình nhập vào thủ đô tạo nên vài quận mới nội thành. Chợ Bưởi bỗng dưng lọt thỏm vào ồn ào náo nhiệt bán mua phố phường. Không còn đông đúc theo phiên nữa. Khu chợ chính lèo tèo mái lá xưa kia được thay bằng một kiến trúc bề thế ngăn nắp rười rượi màu sơn xanh vỏ bưởi. Trông cũng khí ngại!

Nhưng chợ Bưởi trong lòng dân phố thì vẫn chưa theo kịp với lối "họp hành" hiện đại văn minh thương mại ấy. Cứ ngày bốn ngày chín vẫn vui chân lên chợ. Tết còn có thêm phiên rằm.

Chợ phiên trên phố kỳ lạ thay bây giờ còn tấp nập hơn trước nhiều dù phiên chợ nào cũng có lực lượng trật tự hết lòng vì nhiệm vụ. Đuổi đâu chạy đấy. Như vết dầu loang, nó trải dài suốt con phố Hoàng Hoa Thám. Con đường huyết mạch từ mấy quận mới vào nội thành lúc nào cũng có nguy cơ ùn tắc. Cây cảnh, cá cảnh, chim cảnh không còn là độc quyền của những cửa hàng mặt phố.

Những người bán dạo tập trung nhau đúng phiên chợ mà bán những thứ do chính mình làm ra hoặc cất buôn từ những vườn cảnh quanh thành phố. Những khóm hoa nhài, hoa dâm bụt được chằng buộc bằng những bàn tay lành nghề hẳn là rất yêu quý sản phẩm của mình và đầy lương tâm trách nhiệm với cỏ cây.

Những con cá vàng sư tử vùng vẫy trong chậu thau ục ịch như đàn lợn đói dường như chưa kịp thích nghi với môi trường chật chội cảnh vẻ. Những con chim hoạ mi mộc mới mang từ rừng núi về còn nhát sợ rúc lồng đến vỡ mũi. Người mua hồ hởi như được lộc dù rằng những thứ chim-hoa-cá như vậy không phải ai cũng đủ tay nghề chăm sóc. Nhưng cũng chả cần. Năm ngày nữa lại có phiên chợ...

Một buổi chiều muộn tháng bảy năm 2000, tôi ghé vào thăm khu chợ họp trên con phố sau lưng Bảo tàng Louvre ở thủ đô Paris nước Pháp. Xập xệ những ô những dù. Mùi xúcxích tỏi hong khói, mùi phomát camembeur, mùi rượu vang đóng trong bịch giấy trộn lẫn mùi thuốc lá hút bằng tẩu gỗ cay sè giữa đô thị phồn hoa bậc nhất Châu Âu.

Chợt gặp ở đấy một cô gái Việt còn rất trẻ đứng bán hàng. Quầy hàng của cô có những mảnh thổ cẩm, vài cây sáo trúc, mấy chiếc lọ sơn mài và những con tò he bằng sứ. Nét mặt cô gái tần tảo không khác gì ở quê nhà. Thậm chí hao hao những cô gái bán cây ở phiên chợ Bưởi. Có khác chăng chỉ ở mớ hàng hoá của cô hoàn toàn là đồ mỹ nghệ. Người Việt trong nước không dùng những thứ ấy.

Hỏi ra mới biết đó cũng là một chợ phiên từ mấy thế kỷ nay rồi. Mặc cho chiến tranh, thiên tai và những thay đổi thần tốc về lối sống của một xã hội công nghiệp, chợ phiên vẫn tồn tại ở nhiều thành phố lớn Châu Âu. Chẳng cứ gì Paris.

Vạn dặm xa vẫn là những phiên chợ quê mùa ấm áp hình như đã làm cho con người đủ tự tin và nghị lực để sống ở nơi lạ lẫm? Là cứ phân vân như thế...

 Theo LaoĐộng