QĐND - Hơn 20 năm qua, hằng ngày, khi người dân trong ngõ Phát Lộc (phố Hàng Bạc, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội) chìm sâu vào giấc ngủ, thì xuất hiện hình bóng cụ già (năm nay 88 tuổi) lủi thủi từ lúc 0 giờ đến các quán ăn, nhà hàng quanh phố xin từng mẩu bánh mỳ thừa về để nuôi cá hồ Gươm.

Vừa bước chân xuống ngõ Phát Lộc, chúng tôi hỏi thăm bà Quách Thị Gái, một người bán nước chè đầu ngõ nói: “Bà Gái nuôi cá hồ Gươm phải không? Ngày nào bà ấy cũng ở nhà thái bánh mỳ để chiều mang ra hồ cho cá ăn”.

Bà Quách Thị Gái cho cá ở hồ Gươm ăn.

Nhìn chị chủ quán chỉ đường có vẻ như dễ tìm, nhưng cũng phải tốn khá nhiều thời gian chúng tôi mới vào được đến căn nhà của bà Gái. Ngôi nhà của bà Gái rộng khoảng 20m², lúc nào cũng tối om, chỉ khi có khách bà mới bật điện. Thấy có người vào nhà bà vui lắm. Bà ngồi kể về cuộc đời và “nghề” nuôi cá của mình cho chúng tôi nghe.

Trước đây, bà Gái làm nghề buôn thúng bán bưng quanh bờ hồ Hoàn Kiếm cho khách du lịch. Vào một buổi chiều ế khách, bà ngồi ăn bánh mỳ, hướng mắt xa xăm. Bỗng  bà vô tình làm rơi một mẩu bánh mỳ nhỏ xuống hồ, ngay lập tức đàn cá lao đến xâu xé. Thấy cá đói, bà lại xé nhỏ cái bánh mỳ trên tay thả xuống cho cá ăn. Từ đó, cứ mỗi buổi đi bán hàng quanh hồ, đến đúng giờ đó bà lại dành ra một vài cái bánh mỳ cho cá. “Thấy cá ăn nhiều chứng tỏ nó đang đói. Cho cá ăn cũng thành một thói quen. Công việc cũng vui và làm cho mình thấy thoải mái nên ngày nào tôi cũng cho cá ăn hết” - bà Gái tâm sự.

Thời gian đầu làm công việc này nhiều người quanh hồ ngỡ bà bị "điên". Có người còn nói “đúng là già đâm ra lẩm cẩm”. Rồi công việc của bà mỗi ngày được nhân lên, mỗi buổi đi bán hàng bà đều chuẩn bị trước từ nhà một nồi cơm nguội. Và cứ đến giờ ăn cá lại nổi lên chờ “Cô Tấm”.

Về già, tuy không còn buôn bán như xưa nhưng hằng ngày bà vẫn đem bánh mỳ, cơm nguội ra hồ cho cá ăn. “Không bán hàng nữa, giờ không có sẵn thức ăn cho cá đâu chú ạ. Ngày nào tôi cũng đi xin, được nhiều về cất đi dự trữ để ngày nào cũng có thức ăn cho cá” - bà Gái kể.

Trong ngõ Phát Lộc, ai cũng biết công việc của bà. Nhưng làm sao để có thức ăn cho cá hằng ngày thì chắc ít ai biết được cuộc hành trình từ lúc nửa đêm đến khoảng 2 giờ sáng của bà lão gần 90 tuổi này.

Thời gian đầu đi xin bánh mỳ ở các nhà hàng, bà bị xua đuổi vì họ nghĩ bà là người ăn xin. Không được chỗ này, bà lại đi chỗ khác. Cứ thế, không kể mùa đông hay mùa hè, đêm nào cũng vậy, bà rong ruổi trên phố cả chục cây số từ 0 giờ đến 2 giờ sáng mới về. Mỗi buổi như vậy, bà mang về khoảng 3 đến 4 túi ni lông các loại bánh xin được. Công việc của sáng hôm sau là bà phân loại, sắp xếp băm nhỏ để chuẩn bị cho cá ăn. Hôm nào xin được nhiều bà lại cất bớt làm “lương thực dự trữ” cho ngày khác.

Thời gian gần đây, sức khỏe của bà ngày càng yếu. Con cháu trong gia đình đều phản đối việc bà “vi hành” trong đêm. “Chúng nó sợ tôi yếu, đi lại về khuya không tốt. Nhỡ có mệnh hệ gì thì khổ. Tuổi già chẳng biết làm gì cho khuây khỏa, khi nào tôi không còn đủ sức đi được thì mới phải chịu ở nhà. Nếu không cho cá ăn một ngày tôi thấy buồn và nhớ chúng. Tôi nghĩ ngày nào cá cũng đang chờ tôi vậy”- bà Gái tâm sự như lời chào tạm biệt chúng tôi lúc ra về.

Bài và ảnh: Lâm Nguyên