Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, một hòn đảo nhỏ cách bờ biển thôn Vĩnh Mốc, xã Vĩnh Thạnh, huyện Vĩnh Linh (Quảng Trị) 28km, cao hơn mặt biển 63,4m, rộng gần 4 km²... trở thành biểu tượng chói ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam. Đó là Cồn Cỏ - đảo nhỏ anh hùng, vọng gác tiền tiêu của Tổ quốc, niềm tự hào của cả nước.

Một góc đảo Cồn Cỏ (ảnh internet)

Cồn Cỏ như cái gai trước mắt kẻ thù. Chúng đưa tàu chiến bao vây bốn mặt: tuần dương hạm, khu trục hạm, tàu biệt kích, tàu đổ bộ... cắt ngang, chẻ dọc mặt biển. Máy bay tập trung đến hàng trăm chiếc, có ngày chúng đánh đảo đến hơn 10 trận. Đánh ban ngày chưa đủ, chúng còn đánh vào ban đêm. Ngoài những trận đánh chính, máy bay Mỹ đi đánh phá ở đâu, lúc bay ngang qua đảo cũng thả vài loạt bom hoặc trên đường đi đánh phá trở về, còn thừa bao nhiêu bom đạn, chúng đều trút cả xuống đảo.

Đảo Cồn Cỏ “sống và chiến đấu nhờ vào đất liền”. Giữa tháng 6-1965, đoàn thuyền 11 chiếc đầu tiên chở vũ khí, lương thực cho đảo rời Vĩnh Mốc vào lúc chập tối. Giữa trùng khơi của biển cả, những ngư dân cảm tử chỉ biết nhìn sao trời để xác định phương vị. Lấy ánh sáng mờ ảo của pháo sáng địch và cùng với kinh nghiệm sông nước để căn đường đi... Đoàn thuyền đã tới đích. Khi rời đảo trở về đất liền, cả đoàn cùng trót lọt. Nhưng từ sau chuyến đi thành công ấy kẻ thù đánh hơi biết được, chúng liền cho tăng cường trinh sát, nhòm ngó ngày đêm. Để bảo vệ lực lượng tiếp tế cho đảo, một số đơn vị hỏa lực được điều ra sát bờ biển; những người đi biển được huấn luyện cách đánh tàu địch; tổ chức hiệp đồng tác chiến giữa pháo ở đảo và pháo ở đất liền để bảo vệ các đoàn thuyền. Và các đoàn thuyền lại bất chấp bom đạn kẻ thù, giong buồm vượt biển ra tiếp tế cho đảo. Mỗi lần ra khơi là một lần cam go. Lực lượng tiếp tế cho đảo Cồn Cỏ có số liệt sĩ hy sinh nhiều hơn số liệt sĩ hy sinh trên đảo. Song người này ngã xuống, người khác lại tiến lên. Những ngư dân ngày đêm tiếp tế cho đảo đã lấy biển làm hầm, lấy thuyền làm công sự, đánh địch mà đi, vượt qua bom đạn để đưa hàng đến đảo. Sự hy sinh, đùm bọc của đất liền đã thực sự tiếp thêm sức mạnh cho cán bộ, chiến sĩ Cồn Cỏ gan góc, kiên cường bám giữ đảo.

Suốt 1.440 ngày đêm chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, Cồn Cỏ đã chiến đấu trên 1.000 trận, bắn rơi 48 máy bay. Có ngày, các chiến sĩ Cồn Cỏ bắn rơi 4 máy bay. Có trận, chỉ trong hai giờ đã bắn rơi 3 máy bay, bắn cháy và bắn chìm 17 tàu chiến và hải thuyền địch. Có trận, chỉ với hai phát đạn pháo mặt đất, chiến sĩ ta đã nhấn chìm thủy phi cơ Mỹ.

Do những thành tích trong chiến đấu, quân và dân đảo Cồn Cỏ đã được Nhà nước tuyên dương: Đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân Anh hùng. Đảo được tặng một Huân chương Độc Lập hạng 2 và hàng trăm huân chương, huy chương các loại. Nhiều cán bộ, chiến sĩ của đảo được phong tặng Danh hiệu Anh hùng như Thái Văn A, Nguyễn Tăng Mật, Cao Văn Khang. Vinh dự hơn, Cồn Cỏ được Bác Hồ làm thơ tặng: “Cồn Cỏ nở đầy hoa thắng trận. Đánh cho tan xác giặc Hoa Kỳ”.

Thu Trang