Phố Hàng Đào dài 260 mét, là một trong 36 phố phường Hà Nội xưa. Phố Hàng Đào buôn bán tơ, lụa, vải vóc, gấm, lĩnh, đồ thêu ren, quần áo, hàng nhuộm v.v.. Nhà nào cũng có cửa hàng bày biện những súc hàng chồng lên nhau, ngăn nắp và màu sắc, tạo ra cái vẻ hào hoa, choáng ngợp. Các cô gái trong cửa hàng, trông hàng hoặc bán hàng đều ăn mặc chải chuốt, phấn son rất hợp thời trang.

Họ ăn nói ngọt ngào, dáng điệu nhẹ nhàng. Họ thay đổi phục trang, phục sức theo từng giai đoạn khác nhau. Thoạt đầu là những cô gái vấn khăn, bỏ đuôi gà, đến chít khăn vành dây kiểu Nam phương hoàng hậu rồi đến tóc vấn trần như các cô gái trong mấy bộ tiểu thuyết của Tự Lực Văn Đoàn (Gánh hàng hoa, Đời mưa gió, Nửa chừng xuân, Đoạn tuyệt v.v..). Họ thường mặc áo dài kiểu Cát tường với những gam màu trắng toát, xanh da trời, đỏ tươi, hoàng yến, vàng-càng về sau, càng phong phú, đa dạng hóa, Tây hơn. Nhưng ở dạng nào cũng có vẻ cao sang, ưa nhìn. Công việc trông hàng của các cô gái là rất phụ. Họ được đi học. Đôi khi còn thuê gia sư về dạy. Họ hay đọc sách và tiểu thuyết.

Các cửa hàng đua nhau trình bày cửa hàng sao cho đẹp đẽ, ngăn nắp, hiện đại, độc đáo mà bắt mắt. Các cô gái cũng thi nhau làm đẹp kiểu vừa truyền thống vừa mới mẻ. Phố Hàng Đào nổi tiếng về những cô gái xinh đẹp. Xưa đã có nhiều chàng trai đi qua phố hàng Đào, nghĩ trong lòng:

Cửa hàng, em rãi màu son phấn

Hè phố, anh phơi cát bụi đường…

Cách mạng đến với họ. Các cô gái cùng với các chàng trai Hàng Đào rất hăng hái tham gia các phong trào yêu nước, góp công và của vào các cuộc vận động “Bình dân học vụ”, “Hũ gạo kháng chiến”, “Tuần lễ vàng”…

Khi kháng chiến bùng nổ, một số thanh niên nam nữ đã gia nhập đoàn quân quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh, đảm nhiệm công việc cứu thương, liên lạc, tiếp tế trong các trận đánh ác liệt. Sau hai tháng chiến đấu trong nội thành, họ lên Việt Bắc tiếp tục chiến đấu và sản xuất. Một số thanh niên đã hy sinh anh dũng. Rồi họ lại trở về Hà Nội với tư thế người chiến thắng, góp phần xây dựng lại phố xá và sẵn sàng tham gia chống Mỹ cứu nước.

Ngày nay, Hàng Đào không chỉ  có những mặt hàng truyền thống mà nó còn ôm vào mình những cửa hàng tổng hợp; bách hóa; các cửa hàng đồng hồ và máy ảnh; các cửa hàng mỹ nghệ, quần áo, thực phẩm v.v… theo xu hướng thời đại.

Có phần đúng khi người ta gọi hàng Đào là phố của Kinh kỳ, phố của các tài tử giai nhân.

Hàng Đào ngày nay sang trọng, hiện đại và phồn vinh mà vẫn giữ được cái hồn xưa của nó. Vẫn không thiếu những vẻ đẹp của rất nhiều cô gái với thời trang truyền thống mà hiện đại luôn hấp dẫn người trong nước, người ngoài nước, những người có tâm hồn nghệ sĩ.

Nhiều bản nhạc hay của các nhạc sĩ nổi tiếng, nhiều bức tranh đẹp của các họa sĩ tài hoa, nhiều bài thơ hay của các nhà thơ lãng mạn… đã mang những dáng nét, phong vị của các cô con gái phố Hàng Đào.

LÝ KHẮC CUNG