QĐND - Đầu xuân tôi đến thăm một đơn vị đang huấn luyện chiến sĩ mới. Sau khi đã yên vị chủ khách, đồng chí trực chỉ huy ngóng ra phía sau gọi to: “Cu ơi, lấy cho chú phích nước”. Có tiếng “Dạ” cũng to đáp lời. Rồi một đồng chí chiến sĩ mặc quân phục nhưng không quân hàm quân hiệu, quần xắn nửa bắp chân, đi dép lê lẹt xẹt mang phích nước vào, cúi đầu: “Chào các thủ trưởng ạ”. Tôi gật đầu đáp lễ, rồi dịch vào trong để đồng chí chiến sĩ pha trà. Sau khi chiến sĩ công vụ rót nước mời khách xong, đồng chí trực chỉ huy nói: “Mày xuống gọi chú M. chính trị lên đây cho chú nhé”.

Sau vài tuần trà, đồng chí trực chỉ huy nói với tôi: “Bây giờ chú M. đưa chú đi tham quan đơn vị, anh trực không đi cùng được”. Tôi cùng anh M. chủ nhiệm chính trị đi thăm một trung đội đang huấn luyện. Khắp nơi vang tiếng “chào thủ trưởng ạ”. Anh M. gật gật đầu rồi hỏi một chiến sĩ: “Thằng Hải mô rồi”. Anh chiến sĩ đáp: “Dạ, anh Hải đang về cơ quan xin vật chất huấn luyện ạ”. “Rứa à, thôi bây cứ tập đi”, nói rồi anh M. kéo tay tôi đi sang bộ phận khác”.

Trên đường đi, tôi thắc mắc: “Ở đây các anh xưng hô hay nhỉ, cứ mày tao với chiến sĩ vậy à”. Anh M. cười: “Quen rồi chú ạ, cán bộ như anh em, chiến sĩ thì như cháu chắt trong nhà. Cứ chú cháu, anh em cho nó tình cảm. Gọi đồng chí nghe khô quá, chỉ khi nào họp hành mới xưng hô vậy thôi”.

Căn nguyên của vấn đề này có nhiều, nhưng tôi cho rằng căn nguyên lớn nhất là lối tư duy làng xã, duy tình. Duy tình không xấu. Nhưng đối với nhiệm vụ quân sự thì nó tạo ra không ít hệ lụy. Bởi duy tình dễ rơi vào duy ý chí. Vì duy tình mà khi cân nhắc, bổ nhiệm cán bộ các yếu tố con cháu, đồng hương, đồng ngũ… thường được để ý hơn so với những phẩm chất, năng lực khác. Điều đó lâu ngày làm cho chất lượng cán bộ bị suy yếu. Cũng vì duy tình, nên khi cấp dưới vi phạm kỷ luật thì quan điểm: Các em, các cháu còn dại, thiếu hiểu biết, nên giơ cao đánh khẽ… Điều này dẫn tới kỷ cương, quân phép lơi lỏng, không giữ nghiêm kỷ luật. Vì duy tình mà trong đơn vị thường xảy ra tình trạng “dĩ hòa vi quý”, “chín bỏ làm mười” làm cho chất lượng phê bình và tự phê bình không cao…

Thiết nghĩ, các đơn vị, các đồng chí chỉ huy cũng như mọi quân nhân nên công tư phân minh. Lúc đời thường, tùy theo tuổi tác và phong tục tập quán mà xưng hô cho phù hợp. Khi thực hiện nhiệm vụ nhất nhất phải dựa điều lệnh để làm việc. Như vậy, cấp trên sẽ nghiêm khắc, quyết đoán; cấp dưới sẽ năng động, sáng tạo. Đó là những yếu tố giúp hoàn thành nhiệm vụ chung.

Trí Dũng