QĐND - Trong Ngày hội đọc sách 2013 tại Thư viện Quốc gia Việt Nam mới đây, có phần giao lưu với các tác giả, tác phẩm: Tập truyện ngắn “Thành phố đi vắng” của nhà văn Nguyễn Thị Thu Huệ, “Tuyển tập Vũ Ngọc Phan” của nhà văn hóa Vũ Ngọc Phan và tiểu thuyết “Dòng sông mang lửa” của Thiếu tướng, nhà văn Hồ Sỹ Hậu. Hai tác giả đầu tiên đã quen thuộc với bạn đọc, còn tiểu thuyết “Dòng sông mang lửa” của Thiếu tướng, nhà văn Hồ Sỹ Hậu là một cuốn sách còn khá xa lạ. Nhưng chắc chắn cuốn tiểu thuyết phải có gì mới mẻ nên đã được Thư viện Quốc gia Việt Nam chọn để giao lưu với bạn đọc.

Thiếu tướng Hồ Sỹ Hậu nguyên là Cục trưởng Cục Kinh tế, Bộ Quốc Phòng; ông đã viết một số tác phẩm văn chương nhưng chỉ gây ấn tượng mạnh với “Dòng sông mang lửa”. Chất liệu của tiểu thuyết này là việc hình thành đường ống xăng dầu Trường Sơn-“máu thịt” của Hồ Sỹ Hậu bởi ông từng là kỹ sư thiết kế, thi công tuyến đường ống xăng dầu Trường Sơn năm xưa.

Cần nói ngay rằng, những ai đọc cuốn tiểu thuyết này vì mục đích thưởng thức nghệ thuật viết văn sẽ không thu được nhiều cảm xúc vì tác giả không có dụng ý sử dụng các kỹ thuật viết văn tân kỳ, mà mục đích cao nhất của ông là dựng lại một cách chân thực nhất về bí mật ra đời của tuyến đường ống xăng dầu Trường Sơn. Một huyền thoại thật sự như lời nhận xét của Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên (nguyên Tư lệnh Đoàn 559) rằng: “Nếu gọi Đường Hồ Chí Minh là một huyền thoại thì đường ống xăng dầu là huyền thoại trong huyền thoại đó”.

Cuốn tiểu thuyết “Dòng sông mang lửa”.

Từ năm 1968 trở về trước, việc chuyên chở xăng dầu bằng ô tô chỉ đạt khối lượng nhỏ, hao hụt nhiều, nhất lại bị máy bay Mỹ đánh phá. Cho nên, việc dùng đường ống dẫn xăng dầu là yêu cầu bức thiết. Thiếu tướng Hồ Sỹ Hậu đã tỉ mỉ kể lại việc sử dụng đường ống xăng dầu được Liên Xô viện trợ, lắp đặt ra sao để luồn qua rúi rừng hiểm trở. Nhiều cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh anh dũng khi thi công đường ống xăng dầu. Chất sử thi, anh hùng ca bi tráng của cuốn tiểu thuyết là ở đây.

Ông thừa hiểu nếu chỉ thuần túy kể lại những công việc của bộ đội xăng dầu kiểu thật thà như đếm thì chắc không thể gây sự chú ý của người đọc. Vì thế ông đã tập trung khắc họa các nhân vật tiểu thuyết với những phẩm chất tốt đẹp giữa đạn bom quân thù như: Trọng, Thế, Đông, Ngọc, Quang, Danh, Thục... Ông cũng khéo léo đưa thêm những chi tiết đắt giá mà chỉ có thời chiến mới có. Chẳng hạn, để giáo dục chính trị cho các quân nhân tham gia xây dựng đường ống xăng dầu không phải là những buổi huấn thị khô khan mà cấp trên gợi ý đọc hai tập tiểu thuyết “Xa Mạc Tư Khoa” của Va-xi-li A-dai-ép dịch sang tiếng Việt năm 1965, kể về việc xây dựng đường ống xăng dầu của Liên Xô hồi Chiến tranh thế giới thứ hai.

Dù còn hạn chế về mặt nghệ thuật, nhưng “Dòng sông mang lửa” chắc chắn sẽ là một cuốn tiểu thuyết tư liệu lịch sử cần thiết cho cuộc sống hòa bình hôm nay

TRẦN HOÀNG HOÀNG