QĐND Online - Sau khi chiếc chiêng gió đeo bằng tre và nứa được tạo ra từ nguyên lý của những chiếc chuông gió, vận dụng theo lối biểu diễn nhạc cụ của người M’nông ra đời, được công nhận và đưa vào sử dụng, nghệ sĩ Trương Ân lại tiếp tục sáng tạo nên chiếc đàn đá san hô. Đây là một loại nhạc cụ độc đáo mang những âm hưởng riêng được làm từ những phiến đá san hô do tự tay nghệ sĩ mang về từ Trường Sa thân yêu.

Hơn 30 năm công tác ở Đoàn ca múa nhạc Dân tộc Đắc Lắc, trong đó có gần 14 năm tham gia biểu diễn, nghiên cứu và chế tác nhạc cụ dân tộc bằng những loại vật liệu thô sơ như tre, nứa, lồ ô, đá… đóng góp không nhỏ vào kho tàng âm nhạc dân tộc Tây Nguyên, nhưng với nghệ sĩ Trương Ân chiếc đàn đá san hô có lẽ là nhạc cụ độc đáo và mang nhiều ý nghĩa.

Nghệ sĩ Trương Ân thiết kế Đàn đá san hô

Không tự nhận mình là người đầu tiên thổi hồn cho đá san hô và bắt đá ngân lên tiếng ca của biển cả mênh mông, với ông, đàn đá san hô và âm thanh của đá mang tới cho mọi người sự gần gũi hơn với Trường Sa thân yêu, cảm thông chia sẻ với những người lính nơi đầu sóng ngọn gió ngày đêm canh giữ biển trời của Tổ quốc.

Cơ duyên đưa ông đến với nhạc cụ đàn đá san hô cũng thật tình cờ. Đó là vào những ngày cuối tháng 4-2008, trong chuyến công tác tại đảo Trường Sa, khi đang mải mê tận hưởng không khí trong lành của biển khơi và đi dạo trên bờ cát trắng. Ông bắt gặp những phiến san hô theo từng làn sóng cuộn vào bờ. Nhìn ngắm chúng ông tự hỏi liệu mình có bắt được chúng hát như chiếc chiêng gió đeo làm bằng tre và nứa như ở Tây Nguyên không (?). Câu hỏi đó cứ thôi thúc ông suy nghĩ và nuôi dưỡng ý tưởng sẽ làm một cây đàn đá san hô, cất lên những giai điệu của biển cả.

Vậy là ông cứ miệt mài nhặt từng viên đá, gói bọc cẩn thận đem về đất liền. Mang về tới nhà, ông rải cả xuống nền nhà, vận dụng hết mọi giác quan ngồi lựa chọn, phân loại  những viên đá có âm thanh ưng ý, theo từng nốt nhạc và âm điệu khác nhau, để ghép lại thành một cây đàn hoàn chỉnh. Ông say sưa diễn tấu và tìm những bài hát phù hợp với âm điệu của chiếc đàn độc đáo này để phối nhạc. Niềm đam mê sáng tạo đó đã được đền đáp xứng đáng, bởi âm thanh của cây đàn đá san hô không chỉ sử dụng để độc tấu hoặc hòa tấu với dàn nhạc, mà nó còn hợp với cả dàn nhạc dân tộc lẫn dàn nhạc điện tử.

Nghệ sỹ Trương Ân diễn tấu đàn đá san hô Trường Sa

Ông nhớ lại: “Khi đưa từng viên đá san hô gõ vào nhau, chuỗi âm thanh phát ra khác thường trên nền sóng vỗ rì rào của biển khơi, đã cuốn hút niềm đam mê, sáng tạo không thể cưỡng lại và thôi thúc tôi phải làm bằng được cây đàn”. Nhờ âm thanh lạ, độc đáo, trong trẻo thánh thót, không bị bồi âm và rất ổn định này, nhạc sĩ Sĩ Hùng (Hội Văn học nghệ thuật Đắc Lắc) đã trào dâng cảm hứng, viết liền một mạch tác phẩm độc tấu mang tên “Hát với đảo xa”, kết hợp sự hài hòa giữa tiếng sóng biển dạt dào với âm hưởng dân ca Tây Nguyên và dân ca vùng Nam Trung bộ.

Tiết mục độc tấu đàn san hô “Hát với đảo xa” trong “Liên hoan Đội tuyên truyền Văn hóa tuyến Biên giới, Bờ biển Khu vực miền Trung - Tây Nguyên lần thứ VI” tổ chức tại tỉnh Phú Yên đã giành được Huy chương Vàng vào đầu tháng 8-2008. Năm 2009, tại “Hội Diễn liên hoan toàn quân khu vực Miền Trung- Tây Nguyên” tổ chức ở Gia Lai, chiếc đàn đá lại tiếp tục mang về tấm Huy chương bạc cho đoàn Đắc Lắc.

Với nhiều người, nhắc tới đàn đá san hô họ không khỏi ngỡ ngàng, ngạc nhiên bởi đá san hô chủ yếu được dùng để trang trí cho bể cá, tủ kính, nhưng dưới bàn tay khéo léo, sáng tạo của nghệ sỹ Trương Ân, những hòn đá san hô từ đảo Trường Sa thân yêu đã thổ lộ hết tâm tình chất chứa trong mình qua từng tiếng nhạc mang vị mặn mòi của biển và như mang cả tâm sự của người lính Trường Sa đến với những người yêu nhạc.

Bài, ảnh: Tuấn Anh-Bình Định