QĐND - Lần thứ năm liên tiếp, tôi được tham dự một nghi lễ trọng đại của dân tộc Việt Nam: Lễ giỗ Quốc Tổ Hùng Vương tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng. Mỗi lần trở lại mảnh đất cội nguồn của dân tộc, lòng tôi rạo rực, phấn chấn trong niềm xúc động khôn cùng bởi được hòa vào dòng người nườm nượp hành hương về đất Tổ để thắp một nén nhang thành kính trước anh linh các Vua Hùng và thêm một lần tự hào mình là nòi giống Tiên Rồng!

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cùng các đại biểu làm lễ bái các Vua Hùng tại Kính Thiên Lĩnh Điện. Ảnh: TTXVN

54 dân tộc cùng tìm về nguồn cội

Mới tờ mờ sáng trong ngày lễ trọng mồng 10 tháng 3 năm Nhâm Thìn (tức 31-3-2012), chúng tôi có mặt tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng. Trên mọi ngả đường hướng về núi Nghĩa Lĩnh, cờ Tổ quốc, cờ hội, cờ phướn tung bay phấp phới như muốn hòa vào lòng người náo nức trong ngày hội lớn của non sông. Như có phép màu nhiệm và linh thiêng, cơn mưa rào nhẹ tối 9-3 (âm lịch) đã làm cho cảnh quan Đền Hùng trở nên phong quang, tươi tắn hơn. Cái rét ngọt của đợt không khí lạnh cuối đông kèm theo mưa phùn khiến đất trời, không gian Đền Hùng trầm mặc hơn rất hợp với ngày lễ trọng của dân tộc.

Lễ giỗ Tổ Hùng Vương năm nay được tiến hành trọng thể do Tỉnh ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Phú Thọ chủ trì, cùng với đại diện của 4 tỉnh, thành phố được tham gia góp giỗ là Điện Biên, Nghệ An, Hải Phòng và Đà Nẵng. Tham dự nghi lễ trọng thể này có các đồng chí: Nguyễn Sinh Hùng, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội; Huỳnh Đảm, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; đại diện lãnh đạo một số bộ, ban, ngành, đoàn thể Trung ương và Quân khu 2; Bà Katherin Muller, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam cùng hàng vạn người dân địa phương và du khách thập phương về trẩy hội Đền Hùng.

Đúng 7 giờ sáng, trong tiếng nhạc lễ truyền thống, đoàn dâng hương uy nghiêm, thành kính từ sân Trung tâm lễ hội qua Nghi môn, đền Hạ, đền Trung, lên đền Thượng. Đi đầu đoàn hành lễ là hai tiêu binh rước Quốc kỳ và cờ hội, hai tiêu binh rước vòng hoa mang dòng chữ “Đời đời nhớ ơn các Vua Hùng đã có công dựng nước”, hai tiêu binh bồng súng và 14 thiếu nữ trong trang phục áo dài truyền thống mang hương, hoa, lễ vật. Sau đoàn 100 con Hồng, cháu Lạc cầm cờ hội là đoàn nhạc lễ và đoàn rước kiệu uy linh.

Các thiếu nữ mang hương hoa, lễ vật dâng Quốc Tổ Hùng Vương

Đỉnh Nghĩa Lĩnh hương thơm ngào ngạt. Rừng cờ hội tung bay rực rỡ. Con cháu Lạc Hồng trong ngày giỗ Tổ dạt dào niềm xao xuyến, bâng khuâng. Sau hồi chiêng, trống rền vang cẩn cáo Tổ tiên, trong không khí trang nghiêm, thành kính, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Huỳnh Đảm, lãnh đạo tỉnh Phú Thọ và các đại biểu đã vào thượng cung dâng hương hoa, lễ vật, lễ bái Quốc Tổ Hùng Vương.

Trong tiếng trống đồng trầm hùng, trang trọng đọc Chúc văn “Ngày giỗ Tổ Hùng Vương”, ông Hoàng Dân Mạc, Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ, Chủ lễ Quốc giỗ Tổ Hùng Vương năm 2012 đã nêu bật vị trí, ý nghĩa to lớn của ngày Giỗ Tổ Hùng Vương là ngày quốc lễ của dân tộc; giáo dục truyền thống yêu nước, biết ơn sâu sắc các Vua Hùng và các bậc tiền nhân đã có công dựng nước và giữ nước; thể hiện tâm tư, tình cảm của toàn dân hướng về cội nguồn dân tộc; cổ vũ tinh thần yêu nước, thương nòi, đại đoàn kết dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Lời Chúc văn tràn đầy khí thế và vang vọng núi sông: “Chúng con nay: Sáu mươi ba tỉnh thành: Nhớ lại tổ tông/ Năm mươi tư dân tộc: Tìm về cội rễ/ Trăm con một bọc, yêu thương nhau như ruột thịt chan hòa/ Một gốc trăm nhành, chặt chẽ gắn bó mãi như keo sơn”. Những lời Chúc văn hào sảng, trầm hùng của Giáo sư, Anh hùng Lao động Vũ Khiêu thêm một lần được tuyên thệ trước anh linh các vị Quốc Tổ làm lay động lòng người: “Coi sơn hà xã tắc là thiêng/ Lấy độc lập tự do làm quý/ Dựng cơ đồ, chị ngã em nâng/ Cơn hoạn nạn bầu thương lấy bí’’. Tại Kính Thiên Lĩnh Điện, trước Cột Đá Thề và Lăng Vua Hùng, con cháu hôm nay hứa trước anh linh các vị Quốc Tổ: “Dựng giang sơn hùng mạnh phồn vinh/ Cùng nhân loại hòa bình hữu nghị/ Sáng muôn đời Hồng Lạc tinh hoa/ Cao muôn trượng Hùng Vương khí thế!”.

Sau lễ dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng và đoàn đại biểu đã dâng lẵng hoa mang dòng chữ “Mãi mãi ghi sâu và làm theo lời Bác dạy” tại Bức phù điêu Bác Hồ nói chuyện với cán bộ, chiến sĩ Ðại đoàn Quân Tiên phong tại ngã năm Ðền Giếng với câu nói bất hủ “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”; dâng hương tưởng niệm Đức Quốc Tổ Lạc Long Quân tại đền Lạc Long Quân trên núi Sim và thăm Bảo tàng Hùng Vương tại thành phố Việt Trì.

Một lễ hội ấm áp, sạch đẹp

Được tham dự nhiều lễ hội truyền thống ở đất nước ta, nhưng thật hiếm thấy lễ hội nào dòng người đi trảy hội chật như nêm mà vẫn bảo đảm trật tự, an toàn như ở Lễ hội Đền Hùng. Điều này không khó lý giải, vì trong tiềm thức của mỗi người dân, trở về Đền Hùng là trở về với tổ tiên, trở về mảnh đất cội nguồn dân tộc thấm đẫm tình đồng bào thiêng liêng, cao cả. Vượt qua hàng nghìn ki-lô-mét suốt dọc chiều dài đất nước, bà Huỳnh Thị Lan, 68 tuổi, đến từ tỉnh Long An, chất giọng đặc sệt Nam Bộ, bày tỏ niềm xúc động với chúng tôi: “Má coi ti vi, xem hình ảnh về Đền Hùng đã nhiều, nhưng đây là lần đầu tiên trong đời má được đặt chân lên đất Tổ. Lúc thắp nén nhang cho các Vua Hùng tại Kính Thiên Điện Lĩnh, lòng má nghẹn ngào khôn xiết. Má chỉ ước mong nhiều bà con ở quê mình cũng có điều kiện được ra thăm mảnh đất linh thiêng này, dù một lần trong đời thôi, nếu có nhắm mắt xuôi tay cũng cảm thấy toại nguyện con à”.

Đội rước kiệu truyền thống cùng đoàn hành lễ lên đền Thượng

Lần đầu tiên được tỉnh Phú Thọ mời dự ngày Lễ giỗ Tổ Hùng Vương, bà Katherin Muller, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam tỏ ra ngạc nhiên trước các nghi lễ giỗ Tổ Hùng Vương đậm chất truyền thống của người dân Việt Nam. Trò chuyện với phóng viên Báo Quân đội nhân dân, bà Katherin Muller nói: “Tôi tìm thấy cảm giác yên bình, thư thái và ấm áp tình người trong nghi thức giỗ Quốc Tổ được các bạn thể hiện hết sức trọng thị và mang tính linh thiêng. Tôi nghĩ, tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương của các bạn rất đáng được xem xét để trở thành Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại bởi tính độc đáo và nhân văn của nó”.

Không chỉ được hòa vào không khí đầy tình thân ái, Lễ hội Đền Hùng năm nay còn lưu lại những ấn tượng đẹp trong lòng du khách về cảnh quan, không gian văn hóa và sự văn minh của các hoạt động kinh doanh dịch vụ. Vẫn có những quán ăn, quầy bán hàng lưu niệm hai bên đường, vẫn có những người chụp ảnh lưu niệm kinh doanh… nhưng tất cả đều được sắp xếp quy củ, hoạt động trong khuôn khổ nền nếp. Không có loa đài ầm ĩ, không có cờ bạc trá hình núp bóng “trò chơi có thưởng”, không có những người ăn xin vạ vật và cũng không thấy bóng dáng những bà già, con trẻ bán hàng rong đeo bám, chèo kéo khách như năm nào… Các bãi trông xe gắn máy, các điểm giữ ô tô với số lượng hàng vạn chiếc cũng được bố trí gọn gàng, không mấy ai than phiền hiện tượng “đội giá” bất thường như nhiều điểm lễ hội khác. Anh Nguyễn Khoa Đăng ở xã Xuân Đỉnh, huyện Từ Liêm (Hà Nội) tâm sự với chúng tôi: “Đây là lần thứ ba tôi đưa gia đình lên thăm Đền Hùng. Năm nay, tôi thấy các hoạt động kinh doanh dịch vụ ở đây được quản lý chặt chẽ và tiến bộ hơn các năm trước. Việc làm này của chính quyền địa phương đã tạo cảm giác yên tâm, thoải mái cho du khách mỗi dịp về dự Lễ hội Đền Hùng”.

Bên cạnh không khí tấp nập trong trật tự, văn minh, Lễ hội Đền Hùng 2012 còn đọng lại trong ký ức đồng bào, chiến sĩ cả nước và du khách thập phương về những hình ảnh văn hóa truyền thống đậm đà bản sắc dân tộc. Những tiếng hát Xoan ngọt ngào, đằm thắm; những tiếng trống đồng trầm hùng ngân vang; những tiếng đâm đuống “thậm thình, thậm thình” mộc mạc, dân giã; không khí hội thi gói, nấu bánh chưng và giã bánh giầy náo nức, khẩn trương... đã hòa quyện vào nhau như làm sống lại không gian văn hóa cổ truyền của ông cha ta từ ngàn năm trước để giúp con cháu tìm về nguồn cội và có thêm cơ hội hiểu biết về tổ tiên mình. 

Trong không gian lắng đọng tình người ở Đền Hùng, tôi không muốn rời xa mảnh đất thiêng của dân tộc bởi những lời ca “Đất nước lời ru” của nhạc sĩ Văn Thành Nho vang lên như muốn níu kéo tâm hồn muôn dân đất Việt cùng trở về miền ký ức thân thương: “Ru con mẹ ru con tiếng ru cả cuộc đời/ Ru con mẹ ru cất lên từ ngàn đời/ Mẹ Âu Cơ từ xa xưa đi khai thiên lập địa/ Lạc Long Quân cùng bao con đi ra nơi biển cả/ Để đất nước mãi rực rỡ/ Để gấm vóc mãi rạng rỡ/ Ôi qua bao gian lao Việt Nam ta/ Ôi bao yêu thương Việt Nam ta”…

Bài và ảnh: Nguyễn Văn Hải