QĐND - Chưa bao giờ các chương trình truyền hình thực tế (THTT) lại nở rộ như hiện tại. Trên sóng đài truyền hình Trung ương, các đài địa phương, từ đầu tuần đến cuối tuần, hầu như ngày nào cũng xuất hiện chương trình THTT...

Như “nấm sau mưa”

Năm 2004, chương trình “Sao Mai điểm hẹn” lần đầu tiên xuất hiện trên sóng VTV3. Lập tức, chương trình nhận được sự quan tâm của đông đảo công chúng. Đơn giản bởi trước đó, các cuộc thi âm nhạc của các nhà đài đều tổ chức với kiểu truyền thống với một format nhàm chán và cũ kỹ lặp lại hằng năm. Trong khi đó, “Sao Mai điểm hẹn” được sản xuất theo một format hoàn toàn mới, với mức độ tương tác giữa chương trình và khán giả rất cao.

Mùa hè năm 2007, “Sao Mai điểm hẹn” không còn là một “món ăn” độc tôn trên truyền hình khi “Vietnam Idol” lần đầu tiên có mặt tại Việt Nam với tên gọi “Thần tượng âm nhạc”. Phiên bản “Pop Idol” trên thế giới vốn đã được khán giả yêu thích từ lâu, vì vậy, khi được đưa về Việt Nam thì mọi sự thu hút và lôi kéo đều dồn về phía Vietnam Idol.

Sự thành công của “Sao Mai điểm hẹn”, rồi tiếp đến là “Vietnam Idol” đã khuyến khích các nhà đài liên tiếp tung ra các chương trình THTT. Đặc biệt, 2012 được xem là năm bùng nổ của THTT. Bắt đầu từ ngày 5-1, chương trình hài “Thư giãn cuối tuần” trên kênh VTV3 ngừng phát sóng và thay vào đó là chương trình THTT “Gương mặt thân quen”. Ngay sau khi kết thúc “Giọng hát Việt” thì “Vua đầu bếp” lên sóng lúc 20 giờ trên VTV3 từ ngày 8-3. Trong khi đó, các chương trình THTT “Thần tượng âm nhạc”, “Tìm kiếm tài năng – Vietnam’s got talent”, “Bước nhảy hoàn vũ”, “Tìm kiếm người mẫu Việt Nam – Vietnam’s next top model”, “Tìm kiếm siêu đầu bếp – The next iron chef”, “Cặp đôi hoàn hảo”… đã và tiếp tục diễn ra.

“Sao Mai điểm hẹn”- chương trình THTT đang mất dần sự hấp dẫn vì thiếu  “gia vị” mới.

Chưa hết, còn vô số những chương trình THTT thi nhau lên sóng, như: “Thử thách cùng bước nhảy”,  “Tôi là người dẫn đầu”, “Cuộc đua kỳ thú - Amazing Race”... Thậm chí, với chương trình “Gương mặt thân quen”, VTV và Công ty TNHH Sóng Vàng đã lập kỷ lục về thời gian sản xuất. Chương trình do Công ty Endemol của Hà Lan giữ bản quyền, được Việt Nam mua lại và chỉ mất 3 tháng để lên sóng. Trong khi đó, nước Mỹ cũng đã mua bản quyền chương trình này cùng thời gian với Việt Nam nhưng phải mất 6 tháng để chuẩn bị.

Để trở thành những "món ngon"

THTT là xu hướng chính của truyền hình thế giới. Ở đó, tính tương tác giữa nhà sản xuất chương trình và người xem được chú trọng. Vì thế, người xem có cơ hội hòa mình vào chương trình, thậm chí là trở thành một phần tạo nên sự thành công của chương trình thông qua những ý kiến, bình chọn...

Truyền hình Việt Nam cũng không thể đứng ngoài xu thế đó. Và thực tế, các chương trình THTT đã làm thay đổi diện mạo của truyền hình trong nước, tạo được sức hút với người xem.

Tuy nhiên, trong giai đoạn gần đây, khi “trăm hoa đua nở”, một số chương trình THTT đã không đáp ứng được lòng mong mỏi của khán giả. Trong đó, đặc biệt là hai vấn đề: Nội dung và những scandal.

Với vấn đề nội dung, có thể lấy “Sao Mai điểm hẹn” làm ví dụ. Ra đời trong hoàn cảnh thuận lợi, khi chưa gặp phải sự cạnh tranh, “Sao Mai điểm hẹn” đã tạo được dấu ấn mạnh mẽ. Tuy nhiên, chương trình đã không giữ được “phong độ”, dần dần chìm đi trước sự cạnh tranh của các chương trình khác.

Nguyên nhân lớn nhất khiến “Sao Mai điểm hẹn” mất dần tính hấp dẫn, ngoài việc khán giả có nhiều “món ăn” hơn, có lẽ là do chương trình không tạo ra được những “gia vị” mới mẻ, nên đã không tạo thêm được sự hào hứng của khán giả.

Ngoài vấn đề thiếu “gia vị” mới, một số chương trình THTT còn gây ra sự phản cảm đối với khán giả bởi những scandal đủ dạng, như: Những trò đùa hơi lố của giám khảo, những chiêu trò của thí sinh, của các fan...

Hiện nay, một buổi tối và trên cùng một sóng truyền hình có đến hai chương trình THTT diễn ra liên tiếp nhau, chưa kể các đài địa phương cũng có hàng loạt chương trình lớn nhỏ của riêng mình, từ chương trình tự sản xuất đến chương trình mua bản quyền nước ngoài. Sự xuất hiện ngày càng nhiều các chương trình THTT đã góp phần làm phong phú đời sống giải trí của công chúng. Đó là nhân tố tích cực không thể phủ nhận được của các chương trình THTT. Sự ra đời của nhiều chương trình THTT cũng tạo nên sức ép cạnh tranh cho các nhà sản xuất. Từ đó, đòi hỏi nhà sản xuất phải chăm chút hơn cho sản phẩm của mình để khán giả đón nhận.

Tuy nhiên, thực tế hiện tại, có lẽ vì đang ở giai đoạn chạy theo số lượng nên những chương trình THTT tạo nên dấu ấn chưa nhiều, phần lớn na ná nhau và thường lấy âm nhạc làm nội dung chủ đạo. Vậy làm gì để các chương trình THTT luôn là những “món ngon” được khán giả nhớ đến? Có lẽ, nhà sản xuất nên bắt đầu tập trung vào “chất” nhiều hơn là “lượng”. Các nhà sản xuất cần phải quan tâm, đầu tư cho các “món ăn” của mình những loại "gia vị" chất lượng thay đổi mỗi năm để THTT không còn là những “món ăn” nhàm chán trong mắt khán giả.

Bài và ảnh: HUY ĐĂNG