Giao lưu quan họ, một nét đẹp văn hoá. Ảnh: Thái Sơn

KHÁC với đêm biểu diễn của các đoàn văn công trong và ngoài quân đội đã từng đến Học viện, đêm giao lưu văn hóa và nói chuyện quan họ của Đoàn dân ca quan họ Bắc Ninh tại thành phố Hà Đông càng về sau càng cuốn hút, gần gũi, gắn kết và hấp dẫn. Nghệ sĩ Quí Mùi, Đoàn phó kiêm vai người dẫn chuyện, khéo léo cài các câu chuyện vui về dân ca quan họ Bắc Ninh khiến cho các học viên thế hệ 8X hiểu kỹ hơn về quan họ, các làn điệu từ làn điệu quan họ cổ đến các làn điệu quan họ mới. Vi Hồng Thuận, học viên phân đội 8, người dân tộc Tày, quê ở Lạng Sơn tâm sự: “Quê em cứ sau Tết, vào dịp trảy hội mùa xuân, mọi người cùng giao lưu các điệu hát then truyền thống. Về Học viện học tập, chúng em được giao lưu và nghe nói chuyện về một làn điệu quan họ nổi tiếng. Nghe và xem trên truyền hình, băng đĩa nhạc đã nhiều nhưng thực sự hôm nay bọn em mới hiểu sâu hơn về gốc tích, những điều sâu xa trong giao duyên quan họ”.

Những làn điệu mượt mà được các liền anh, liền chị quần áo tứ thân, nón quai thao ngân vang làn điệu Mời trầu tạo cho những chàng trai 8X như đang lạc vào một đêm hát canh trong hội Lim hay một sân hát đối. “Giá em đừng hát hay, giá em đừng nền nã…”, câu hát như một lời tâm sự sâu kín của những người con gái dịu dàng, e ấp, kín đáo. Câu chuyện về các cách hát quan họ đã gợi cho những chàng học viên trẻ nhớ về một làng quê yên bình bên dòng sông Cầu nước trong xanh lững lờ trôi. Theo lời người dẫn chuyện, một canh quan họ bao giờ cũng bắt đầu từ làn điệu Mời trầu, tiếp đến là các làn điệu Giao duyên và cuối cùng là làn điệu Giã bạn. Người quan họ hát Giã bạn quyến luyến, da diết, khiến người đi lưu luyến mà nhớ mãi: “Người về em chẳng cho về/ Em mượn vạt áo em đề câu thơ” hay: “Người về em vẫn khóc thầm/ Đôi bên vạt áo ướt đầm như mưa”. Cái se lạnh được sưởi ấm hơn bởi những làn điệu mượt mà mà thế hệ học viên 8X giờ đây vừa được nghe, được cảm nhận và được hiểu sâu sắc hơn.

Chia tay với đêm giao lưu quan họ, nhiều học viên thế hệ 8X như còn tiếc nuối. Chưa bao giờ những âm hưởng của đêm diễn lại lắng sâu trong họ đến vậy. Học viên Trần Anh Tuấn, phân đội 3, đang theo học lớp văn bằng đại học thứ 2 nói: “Chúng em đã từng học ở đại học bên ngoài quân đội, việc định hướng văn hóa nghe, nhìn, ngoài giờ lên lớp ít có trường nào làm được. Vào quân đội, chúng em được định hướng giá trị một cách thiết thực. Nghe gì, xem gì, đọc gì cũng phải xuất phát từ một cái “gu thẩm mỹ” đúng. Không phải chúng em quay lưng lại với các bài hát trẻ, mà cũng cần xác định lại giá trị đích thực từ những ca từ, giai điệu của các bài hát đó”. Nhìn những cuốn sổ tay âm nhạc mà chính các học viên 8X sưu tầm, chép lại, mới thấy được cái “gu thẩm mỹ” của họ đã được định hướng và có hiệu quả sâu rộng. Những bài ca truyền thống, những làn điệu dân ca, những bài hát tự biên trong các mùa hội diễn được họ ghi lại một cách cẩn thận. Những giá trị đó còn nằm trong chương trình đào tạo: một học phần trang bị cho họ những kiến thức nền tảng từ quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa; một học phần về văn hóa văn nghệ ở đơn vị cơ sở. Thượng tá Nguyễn Văn Thanh, chủ nhiệm bộ môn Văn hóa học cho biết: “Đêm giao lưu văn hóa và nói chuyện quan họ như là một minh chứng sinh động cho học viên hiểu sâu hơn, rõ hơn về giá trị bản sắc văn hóa dân tộc khi họ được trang bị kiến thức thông qua các bài giảng của môn Văn hóa học”.

NGUYỄN XUÂN SINH