QĐND Online - Triển lãm mỹ thuật toàn quốc 2010 trưng bày tại Triển lãm Vân Hồ, Hà Nội đã thu hút sự chú ý của đông đảo công chúng yêu nghệ thuật và dư luận xã hội. Đây thực sự là một sân chơi lớn, bổ ích không chỉ của riêng những người cầm cọ mà còn là sự nhìn nhận đánh giá về mỹ thuật đương đại Việt Nam nói chung.

Tính chuyên nghiệp cao, đề tài phong phú

Triển lãm mỹ thuật toàn quốc 2010 được đánh giá là triển lãm lớn nhất từ trước đến nay cả về quy mô tổ chức lẫn giá trị nghệ thuật, đồng thời là dịp hội tụ văn hóa độc đáo của nhiều vùng miền Tổ quốc.

5 năm, một chặng đường đủ để nhìn nhận, đánh giá chung các khuynh hướng nghệ thuật, và qua đó thấy được đời sống mỹ thuật ngày càng phong phú và đa dạng.

Tác phẩm "Những lá thư thời chiến" của Nguyễn Quốc Thắng (Huy chương Vàng)

Xét tổng thể, ta thấy sự lao động nghệ thuật nghiêm túc của mỗi tác giả đã cho ra những tác phẩm có hàm lượng nghệ thuật cao. Bên cạnh những tên tuổi lớn, những cây đa cây đề của làng mỹ thuật Việt Nam cũng xuất hiện nhiều gương mặt mới, nhiều cái tên lạ thoáng nghe lần đầu nhưng tác phẩm thì chững chạc, bước đầu khẳng định tài năng và cái tôi của mình.

Triển lãm lần này cũng ghi nhận sự đóng góp tích cực của các nữ họa sĩ. Con số 123 nữ trong tổng số 735 tác giả cho thấy chị em thực sự đã hòa mình vào sân chơi vốn rất khó khăn và gai góc này. Ngoài những tác phẩm hội họa và đồ họa ra thì điêu khắc và nghệ thuật sắp đặt cũng chiếm tỷ lệ cao.

Đặc biệt trong triển lãm lần này, ta thấy đa dạng về đề tài. Nếu thời chiến, chủ thể trong tác phẩm được khắc họa chủ yếu là con người, tình quân dân thì hôm nay, mỗi tác giả lại cảm nhận cuộc sống qua nhiều góc độ khác nhau. Chủ thể thậm chí chỉ là những hiện tượng xã hội, thiên nhiên, môi trường, hay biến đổi khí hậu...

Nghệ thuật sắp đặt lần đầu cũng được đưa vào triển lãm và có vị trí như một tác phẩm. Đây là loại hình còn khá mới và càng mới hơn đối với triển lãm lớn có tầm quy mô lớn. Lâu nay, công chúng yêu mỹ thuật mới chỉ được thưởng thức tranh giá vẽ, nay có thêm nghệ thuật sắp đặt càng làm cho mỹ thuật Việt Nam phong phú hơn, đồng thời là sân chơi cho nhiều họa sĩ có ý tưởng độc đáo muốn thể hiện bằng ngôn ngữ của nghệ thuật sắp đặt.

Đề tài về người lính cũng được nhiều tác giả quan tâm, nhưng so với quy mô triển lãm thì còn khá khiêm tốn. Các tác phẩm thiên về hoài niệm quá khứ, thiếu những tác phẩm đề cập đến đời sống người lính hôm nay.

Triển lãm mỹ thuật toàn quốc 2010 được đánh giá là sàng lọc kỹ càng, nghiêm túc, không vị nể, không cào bằng. Những tác phẩm lọt vào triển lãm đều là những tác phẩm có chất lượng và nội dung khá. Vì vậy nhiều tỉnh, thành không có tác phẩm nào được treo, một số tỉnh khác chỉ có duy nhất một tác phẩm đại diện. Số lượng tác giả và tác phẩm đông đảo nhất vẫn là hai thành phố lớn là Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, không chỉ là cái nôi đào tạo, mà còn tạo được sân chơi thường xuyên cho những người yêu nghệ thuật giao lưu, học hỏi.

Thiếu những tác phẩm xứng tầm

Mỗi triển lãm, điều công chúng mong ngóng nhất là được xem những tác phẩm đạt giải thưởng cao. Từ đó có thể suy xét, đánh giá đúng đắn hơn về đời sống mỹ thuật hôm nay. Cuộc triển lãm toàn quốc này cũng không ngoại lệ.

Tác phẩm "Hà Nội có cầu Long Biên" của Nguyễn Trường Linh (Huy chương Vàng).

Trong công cuộc đổi mới của đất nước và xu hướng hội nhập toàn cầu thì mỹ thuật có vai trò đặc biệt quan trọng. Thế mạnh của mỹ thuật là dùng cái đẹp để quảng bá bản sắc văn hóa, tinh hoa của dân tộc ra thế giới. Vậy nhìn lại những tác phẩm đọat giải thưởng cao nhất cũng chưa thực sự mang lại thỏa mãn như mong đợi. Tác phẩm sơn mài "Hà Nội có cầu Long Biên" của Nguyễn Trường Linh (huy chương Vàng) thể hiện cây cầu trăm tuổi với những mảng miếng khúc triết, bố cục mạch lạc, gam màu trầm mặc, nhưng vẫn theo cách truyền thống. Tác phẩm điêu khắc "Những lá thư thời chiến" của Nguyễn Quốc Thắng (huy chương Vàng) lại có cách nhìn về quá khứ theo cách hiện đại, hình khối khỏe khoắn, đường nét uyển chuyển, nhưng chúng vẫn chưa bứt phá ra khỏi nhịp điệu quen thuộc. Hoặc tác phẩm "Mầm đá" của Vũ Cương (huy chương Vàng) thể hiện trên chất liệu sơn dầu, được đánh giá có cách tìm tòi mới lạ, các nhân vật trong tranh có khuôn mặt rất gần gũi với chú tễu trong dân gian Việt Nam, tuy nhiên nó cũng chỉ dừng lại ở đó. Ba tác phẩm đoạt giải cao nhất này thực sự là những tác phẩm có nội dung tốt, sức sáng tạo nghệ thuật cao nhưng chúng vẫn chưa thoát ra khỏi chính mình, chưa tạo bước đột phá.

Ngoài ra còn 6 tác phẩm đoạt giải Bạc, 9 tác phẩm đoạt huy chương Đồng cũng chỉ dừng lại ở cái đẹp được trau chuốt.

Triển lãm đã khép lại, công chúng yêu mỹ thuật lại trông đợi và hy vọng trong tương lai gần sẽ thấy được sự cách tân của nền mỹ thuật đương đại Việt Nam.

Bài và ảnh Hà Chuyên