Bình gốm khai quật tại Bãi Cọi

Tài liệu đồ gốm luôn nhận được sự quan tâm của các nhà nghiên cứu, cho dù, sự ứng xử đối với nó chưa thực sự công bằng, khi những mảnh gốm chỉ được thống kê, dập hoa văn và miêu tả, mà chưa có sự phục dựng đầy đủ dáng hình. Có thể nói, đồ gốm tiền - sơ sử là những hiện vật rất thiếu trong sưu tập hiện vật của các bảo tàng Việt Nam. Nhận thức được điều đó, nhiều năm trở lại đây các nhà khảo cổ học của Bảo tàng Lịch sử Việt Nam luôn coi trọng việc phục dựng hiện vật gốm, theo đó, nhiều sưu tập gốm của di chỉ Giống Cá Vồ (TP Hồ Chí Minh), Nghĩa Lập (Vĩnh Phúc), Bãi Cọi (Hà Tĩnh),... được khôi phục, đã làm cho công tác nghiên cứu và trưng bày của bảo tàng sinh động hơn rất nhiều.

Đồ gốm là loại di vật dễ vỡ, mong manh, nằm dưới lòng đất hàng nghìn năm đã không được bảo toàn. Thêm nữa, theo quan niệm cổ xưa của nhiều dân tộc, trong đó có người Việt cổ, thường đập vỡ để làm đau những đồ vật chôn theo người chết, làm cho người chết cắt lìa với ngưòi sống, do đó, đồ gốm và nhiều đồ vật khác thường không còn vẹn nguyên.

Nhiều thập niên trước, do kinh phí khai quật khảo cổ học hạn hẹp, theo đó, nhiều đồ gốm, đặc biệt là các mảnh gốm không được phục dựng và theo thời gian, những mảnh gốm tiền - sơ sử bị mủn vỡ, mất hết các đồ án hoa văn khiến cho chúng luôn thiếu vắng trong các cuộc trưng bày và càng thiếu hơn đối với công tác nghiên cứu. Thực tế, sưu tập gốm Đông Sơn trưng bày trong phòng Tiếng vọng Đông Sơn, đã gây được sự chú ý đối với các nhà nghiên cứu, khách tham quan, càng khiến cho công tác sưu tầm đối tượng hiện vật ngày có thêm sự khích lệ với Bảo tàng Lịch sử Việt Nam và sẽ là một nhiệm vụ cần được quan tâm thích đáng.

Phạm Quốc Quân