Bộ đội Tăng-Thiết giáp vượt sông. Ảnh: MINH HUỆ

Trong những ngày này, cả nước đang chuẩn bị đón Xuân 2008, chúng tôi được về thăm vùng đất thép Củ Chi, gặp gỡ những người mà những ngày tết 40 năm về trước đã tham gia chuyển bộ đội, cán bộ ta vào thành phố Sài Gòn, trong Tổng tiến công và nổi dậy xuân Mậu Thân 1968.

Bác Trần Trọng Tân, nguyên Trưởng ban Tư tưởng-Văn hóa Trung ương, một trong những người lãnh đạo một mũi tấn công của T.4 vào nội thành Sài Gòn trong mùa xuân 1968 kể lại: “Lúc đó Khu ủy Sài Gòn - Gia Định (T4) chỉ đạo mỗi cán bộ khi vào đến nội ô Sài Gòn phải nắm và hiểu cho được sự ủng hộ của nhân dân thành phố với cách mạng. Khi tôi được tổ chức bố trí vào ở trong nhà một công nhân cơ sở ta tại nội ô, hỏi các anh công nhân và nhiều người trong xóm mới thấy được sức sáng tạo của nhiều bà con ta khi được biết kế hoạch táo bạo này. Một anh công nhân cho biết cách đánh phá các đường dây điện của Mỹ là tạo tiếng nổ đơn giản, dễ làm, song tiếng vang lại rất lớn, nhất là lúc giao thừa đang về”.

Ở Sài Gòn-Gia Định, chiến dịch đợt 1 được phân thành hai cao điểm: cao điểm 1 từ đến ; cao điểm 2 từ đến . Ngay giờ phút đầu, từ yếu tố bất ngờ, chúng đã bị ta đánh vào nhiều địa điểm và bị thiệt hại nặng. Từ nhiều hướng, các cánh quân bí mật của cách mạng đã áp sát vào đô thành Sài Gòn, nhất là bộ đội Biệt động thành, các tiểu đoàn vào ngay trước Tết, được bà con Sài Gòn hỗ trợ, đã bám ngay các nhà dân chờ giờ G. Các loại vũ khí được bố trí trên nhiều loại phương tiện do chính nhân dân Sài Gòn và các tỉnh xung quanh sáng tạo mọi cách để đưa vào nội đô. Đại tá Tư Chu, Tư lệnh Bộ đội Biệt động thành cho biết: “Có những đám ma, với đủ người, quan tài, chạy công khai từ ngoại ô vào trung tâm thành phố. Song trong quan tài không phải người chết, mà cũng có đủ người mặc áo tang đưa khóc. trong quan tài là súng, vũ khí cho bộ đội ta”.

Kế hoạch của từng mũi phải tính cho được sự an toàn cho nhân dân trong đêm đón Tết, lối đi lại, cách chuyên chở vũ khí, bảo đảm an toàn, nhanh chóng nhất. Nhân dân Sài Gòn đã sát cánh với lực lượng bảo vệ, đưa chuyển người, vũ khí, chỉ đường các mục tiêu nhanh chóng, an toàn và đúng kế hoạch nhất.

Anh Trần Trung Sơn, nguyên Phó văn phòng Ban Tư tưởng-Văn hóa Thành ủy, người được lãnh đạo Ban Tuyên huấn Khu ủy Sài Gòn – Gia Định cử vào tuyến nội ô từ trước Tết Mậu Thân cho biết: “Lãnh đạo Ban Tuyên huấn Khu ủy đã chuẩn bị rất kỹ cho các hướng của khối thông tấn, báo chí, tuyên truyền, văn nghệ sĩ… của Ban Tuyên huấn Khu ủy khi vào bí mật trong nội thành. Mọi cán bộ các khối của Ban Tuyên huấn Khu ủy vào nội thành được cơ sở của ta bố trí cho ăn nghỉ tại các nhà dân và được nhân dân nuôi chứa rất an toàn, bí mật tuyệt đối”.

Có một mũi chị em Biệt động Thành tranh thủ ngay đêm 30 Tết của ngày Tổng tiến công cùng bà con chợ Bến Thành ủng hộ, bắc một bàn nhỏ và đứng diễn thuyết, rồi đọc bài ca chúc Xuân Mậu Thân của Bác gửi cả nước và đồng bào miền Nam. Chị Hồng Nga, Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn Lê Thị Riêng trong đêm đó đã đọc cho bà con nghe bài chúc tết:

Xuân này hơn hẳn mấy

Xuân qua

Thắng trận tin vui khắp

nước nhà

Nam-Bắc thi đua đánh giặc Mỹ

Tiến lên!

Toàn thắng ắt về ta!

Có những nhà văn, nhà thơ, họa sĩ, cán bộ của Ban Tuyên huấn Khu ủy Sài Gòn – Gia Định, bây giờ vẫn chưa quên hình ảnh nhân dân đã che chở họ và bộ đội vào thành phố yên tâm chờ giờ “G” để lao vào cuộc Tổng tiến công và nổi dậy cùng nhân dân Sài Gòn. Nhiều người đã nằm lại với Sài Gòn như nhà thơ Lê Anh Xuân, họa sĩ Dương Hoàng Anh… Tiến sĩ Trang Phượng, Bí thư Đảng đoàn Liên hiệp văn học-nghệ thuật thành phố, xúc động nói: “Khi chúng tôi về Sài Gòn, anh Hoàng Anh đang chuẩn bị cùng anh em họa sĩ, chiến sĩ của Ban tuyên huấn T4 vào cuộc, thì anh lại trúng đạn của địch ngay tại khúc sông bộ đội ta và anh em văn nghệ sĩ vừa vượt qua. Lấy tấm võng dù của mình đắp lên thi hài anh ngay trước khi xuân đang về, chúng tôi lòng ai cũng đau đớn…”.

Nhà văn Lê Văn Thảo, Tổng thư ký Hội nhà văn TP Hồ Chí Minh nhớ lại những trận đánh từ sáng tới chiều mà anh em văn nghệ sĩ của T4 không ai từ bỏ chiến trường. Nhà thơ Lê Anh Xuân, trong một trận chiến đấu tại ấp Phước Quảng, xã Phước Lợi (nay là Gò Đen) đã nằm lại cùng với mảnh đất quê hương anh, ngay khi xuân đang về trên đất Nam Bộ.

Những nhà văn, nhà thơ, cán bộ của Ban Tuyên huấn Khu ủy Sài Gòn - Gia Định tham gia Tổng tiến công Xuân Mậu Thân 1968, nay trẻ nhất tuổi cũng đã lục tuần, tóc đã bạc. Họ đã đi vào cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc, sáng tác nên những áng văn, câu thơ bất hủ cho Tổ quốc và nhân dân.

PHẠM BÁ NHIỄU