Trao tặng danh hiệu cho các công dân Thủ đô ưu tú. Ảnh: TTXVN

QĐND - Ngày 28-8 vừa qua, lần đầu tiên Hà Nội tuyển chọn 11 công dân ưu tú của Thủ đô để tôn vinh. Với một thủ đô nghìn năm thì bên cạnh các công trình vật thể, con người là chân giá trị cần được nâng niu, dung dưỡng để tỏa hương thơm ngát. Giá trị con người cũng là điểm nhấn để phân biệt Thủ đô  với các địa phương khác.

Nhìn danh sách các công dân Thủ đô ưu tú, ta có thể thấy họ có mặt trên nhiều lĩnh vực, đại diện cho nhiều tầng lớp công dân. Đó là những giáo sư, tiến sĩ, nhà nghiên cứu, học giả như: Giáo sư Vũ Khiêu; Giáo sư sử học, nhà giáo nhân dân Phan Huy Lê; nhà nghiên cứu Nguyễn Vinh Phúc; đó là nhà quản lý như Phó giáo sư, tiến sĩ Lê Anh Tuấn (Giám đốc Sở Y tế Hà Nội), ông Hoàng Vĩnh Giang, Tổng thư ký Ủy ban Ô-lim-píc Việt Nam; hoặc là doanh nhân như ông Vũ Ngọc Minh, Chủ tịch HĐQT Công ty Kim khí Thăng Long. Đó là những con người hết sức bình dị như chị Nguyễn Thị Thu Thủy, họa sĩ Báo Hà Nội mới (người khởi xướng ý tưởng “Con đường gốm sứ ven sông Hồng”; chị Trần Mai Anh, người phụ nữ có tấm lòng nhân ái đã nhận nuôi bé Nguyễn Thiện Nhân; ông thương binh già Lê Văn Bằng, 30 năm làm Tổ trưởng tổ dân phố giữ bình yên cuộc sống; ông nông dân giỏi Nguyễn Đắc Hải… Và đặc biệt là Giáo sư Ngô Bảo Châu, người vừa được giải thưởng toán học Fields, một bộ óc, một giá trị không chỉ là của Thủ đô, không chỉ là của nước Việt Nam mà đã mang tầm thế giới. Giáo sư Ngô Bảo Châu chính là trường hợp đặc biệt, được đặc cách vinh danh, mặc dù trước đó danh sách 10 công dân ưu tú đã được duyệt.

11 con người nêu trên rất xứng đáng được tôn vinh là công dân ưu tú. Họ đang ngày đêm cống hiến tài năng, công sức, trí tuệ của mình để làm rạng danh Thủ đô và đất nước. Trong số 11 gương mặt tiêu biểu ấy, tôi đặc biệt khâm phục và ngưỡng mộ ba người. Đó là Giáo sư Ngô Bảo Châu, “nhà Hà Nội học” Nguyễn Vinh Phúc và chị Trần Mai Anh, người mẹ tuyệt vời của bé Nguyễn Thiện Nhân.  

“Nhà Hà Nội học”, chỉ riêng cái tên ấy cũng đủ thấy nhà giáo Nguyễn Vinh Phúc rất xứng đáng có tên trong danh sách công dân ưu tú của Thủ đô.  Ông Nguyễn Vinh Phúc đã dành cả cuộc đời để chuyên nghiên cứu về Hà Nội. Mặc dù đã bước sang tuổi 84, nhưng ông vẫn đầy nhiệt thành, say mê mỗi khi ai đó đề nghị ông kể những câu chuyện xưa cũ về Hà Nội.

Trước đây đã có một số người nghiên cứu về Hà Nội, song mỗi người thường chỉ đi vào một mảng đề tài, khía cạnh nào đó, còn để cả đời nghiên cứu tỉ mỉ, sâu và toàn diện về Hà Nội thì có lẽ chỉ có Nguyễn Vinh Phúc. Quê gốc Hưng Yên nhưng Nguyễn Vinh Phúc từng học rồi dạy học ở Hà Nội. Cũng từ ý định nâng chất lượng những bài giảng của mình đã khiến ông bỏ công tìm tòi về văn hóa, phong tục của mảnh đất kinh kỳ và say mê Hà Nội, văn hóa Hà Nội, con người Hà Nội từ lúc nào không biết. Cho tới nay, ông đã in riêng tới 13 tập sách về Hà Nội, chủ biên 5 bộ sách khác và còn vài trăm bài báo viết về Hà Nội. Nhiều đề tài nghiên cứu khoa học về Hà Nội của ông được nghiệm thu, đánh giá cao. Có thể nói không ngoa rằng, Nguyễn Vinh Phúc là một đỉnh cao của tình yêu đối với Hà Nội. Và qua ông, tình yêu ấy đã được lan tỏa đến cả những người lần đầu đến Hà Nội. Họ sẽ hiểu và yêu Hà Nội, thấy ở đâu đó tại Hà Nội như có tổ ấm của mình. 

Trong số 10 người được vinh danh dịp này, “mẹ bé Thiện Nhân” là người trẻ nhất. Chị không có những công trình nghiên cứu đồ sộ, cũng không có thành tích trong quản lý nhà nước, trong làm kinh tế, hay một đóng góp lợi ích trực tiếp nào khác, nhưng chị có một đóng góp không gì có thể so sánh được, đó là tâm hồn đẹp, lòng nhân ái. Lòng nhân ái của chị không chỉ nổi tiếng trong nước mà đã được bạn bè nhiều nước trên thế giới biết đến. Các thông tin về “Cậu bé kỳ diệu đến từ Việt Nam xa xôi cùng người mẹ trẻ giàu lòng nhân ái“ đã xuất hiện tràn ngập trên các phương tiện thông tin đại chúng ở Mỹ, Anh, Đức, Nhật, Xin-ga-po, Thái Lan, Hàn Quốc… khiến độc giả, người xem truyền hình xúc động mạnh, trở thành hình tượng của lòng nhân ái.

Điều thiêng liêng, cao quý, đánh dấu nhân cách, tâm hồn cao đẹp của chị Trần Mai Anh là ở chỗ chị đã tạo một kết thúc có hậu, đầy tình người cho một câu chuyện tàn nhẫn, phi nhân tính. Một bé trai xinh xắn đỏ hỏn bị người mẹ nhẫn tâm vứt chỏng chơ ở vườn, mặc cho muỗi, côn trùng tấn công, rồi bị chó dữ cắn nát chân và bộ phận sinh dục… Thế mà cậu bé ấy vẫn sống, chứng tỏ sức sống mãnh liệt của con người và vợ chồng chị Trần Mai Anh đã mở rộng vòng tay đón cậu bé về trong lúc họ cũng đã có 2 trai. Chẳng thể kể hết những nỗi cực nhọc để nuôi một đứa trẻ, nhất là đứa trẻ ấy lại không lành lặn, bình thường như bao đứa trẻ khác. Ấy thế mà nghị lực phi thường đã giúp người phụ nữ gầy yếu về mặt thể chất ấy vượt qua tất cả. Chị đã cho bé cuộc sống, tình yêu, niềm tin. Nhìn bức ảnh chị và bé tươi cười hạnh phúc, đầy tin tưởng vào tương lai, bất cứ ai cũng phải ứa nước mắt trước sự kỳ diệu của tình người. Qua hình ảnh của chị, lòng nhân ái của người Hà Nội, của dân tộc Việt Nam một lần nữa lung linh trong mắt bạn bè quốc tế.

Hà Nội nghìn năm có biết bao công trình văn hóa, kiến trúc, lịch sử mang giá trị không chỉ của Việt Nam mà còn là giá trị của nhân loại. Thế nhưng giá trị con người có lẽ mới là yếu tố chính tạo nên sự khác biệt của Hà Nội. Con người Hà Nội giàu trí tuệ, tài năng, đầy tinh tế, giàu tình yêu và lòng nhân ái là hình ảnh đẹp, thơm thảo, tiêu biểu cho giá trị nghìn năm.  

Hồ Quang Phương