Khai ấn, không phải cứ muốn là làm!
QĐND - Ngày 10-2, Cục Văn hóa cơ sở, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã có công văn gửi Sở Văn hóa-Thể thao tỉnh Quảng Ninh yêu cầu xác minh thông tin về việc Hội Văn học-Nghệ thuật (VHNT) tỉnh tổ chức khai ấn... bằng chiếc ấn lỗi. Từ đây, dư luận mới có dịp nhìn lại trong những năm gần đây, nhiều địa phương khác cũng tự ý chế tác, tự tổ chức khai ấn mặc dù không có hạt nhân tâm linh hay truyền thống gắn liền với mỹ tục đẹp này. Điều này gióng lên hồi chuông về “vấn nạn” khai ấn và công tác quản lý lễ hội tại các địa phương.
Từ việc khai ấn ở Quảng Ninh
Mấy ngày gần đây, dư luận vẫn chưa hết xôn xao về việc Hội VHNT tỉnh Quảng Ninh tự ý “chế tác” một chiếc ấn đồng và cũng tổ chức khai bút, khai ấn đầu năm. Không chỉ là hoạt động nội bộ của các hội viên Hội VHNT tỉnh Quảng Ninh, mà ấn cũng được phát cho cả người dân. Việc sẽ chẳng có nhiều điều để nói nếu như nó chỉ là một hoạt động mang tính “chơi cho vui” đầu Xuân của Hội VHNT tỉnh Quảng Ninh.
Tuy nhiên, khi xem xét lại nguồn gốc của việc khai ấn này, người ta mới tá hỏa. Hóa ra, nghi thức này được bắt đầu từ năm 2014. Đây được coi là một "sáng kiến" của Hội VHNT tỉnh Quảng Ninh. Ban đầu, ấn được làm bằng gỗ, bên dưới đáy có 6 chữ Hán khắc kiểu chữ triện là: “Hồng Đức hiệu, Tao đàn hội”. Đến năm nay (2017), để cho thêm phần long trọng, Hội VHNT tỉnh Quảng Ninh đã cho đúc hẳn một chiếc ấn bằng đồng với các chữ được khắc nổi cả trên mặt và thành ấn. Theo giới chuyên môn thì chiếc ấn này sai cả về ký tự được khắc lẫn cách thức trình bày trên ấn và không theo một chuẩn mực nào.
Khoan xét đến những lỗi mang tính “hàn lâm” về câu chữ, thì việc tự ý khắc ấn, tổ chức rềnh rang nghi lễ khai ấn, phát ấn như một ngày hội ngay tại địa phương mà không có kế hoạch, báo cáo hay xin phép khiến cho các cơ quan chức năng cũng hết sức “bất ngờ” sau khi sự việc diễn ra thì hẳn là khó chấp nhận. Minh chứng cho điều đó là ngày 7-2-2017, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Quảng Ninh đã phải “tuýt còi” Hội VHNT tỉnh với công văn số 495/CV-BTG về việc yêu cầu rà soát công tác tổ chức lễ khai bút, khai ấn đầu Xuân Đinh Dậu 2017. Trong đó, công văn do Trưởng ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Quảng Ninh ký yêu cầu Hội VHNT tiến hành chấn chỉnh những sai sót và nghiêm túc rút kinh nghiệm, báo cáo. Đồng thời, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Quảng Ninh cũng yêu cầu những lần tổ chức sau, Hội VHNT tỉnh phải xây dựng kế hoạch, kịch bản chi tiết, chặt chẽ, xin ý kiến các chuyên gia đầu ngành nhằm bảo đảm về các yếu tố văn hóa, lịch sử, tâm linh và trình các cấp có thẩm quyền phê duyệt trước khi tổ chức thực hiện.
Cần xem xét “vấn nạn” khai ấn và công tác quản lý hội Xuân
Từ lâu, Lễ Khai ấn đền Trần (tỉnh Nam Định) được biết đến như một mỹ tục đẹp cầu cho quốc thái dân an, thiên hạ thái bình thịnh trị, mọi người bước vào năm mới mạnh khỏe, lao động hăng say, sáng tạo, học tập, công tác tốt. Trước sức ảnh hưởng ngày càng lớn của lễ hội này, không ít vấn đề đã nảy sinh như hiện tượng trục lợi từ ấn, tự ý tổ chức làm ấn để phát cho người dân đã xuất hiện ở nhiều địa phương khác. Không chỉ có ở Quảng Ninh mà ngay dịp đầu Xuân Đinh Dậu 2017, nhiều chuyên gia và giới nghiên cứu văn hóa, người dân cũng không khỏi ngỡ ngàng khi biết thông tin tại Nghệ An có tới 15.000 ấn được in ra để phát cho người có nhu cầu tại đền Quang Trung, thành phố Vinh. Và tại đây, trong ngày mồng 5 Tết, ngày khai ấn của đền này cũng đã xảy ra tình trạng chen lấn, xô đẩy... Việc khai ấn dường như trở thành một trào lưu khi mà ở đền Côn Sơn-Kiếp Bạc (tỉnh Hải Dương) cũng có phát ấn, rồi đền Trần Thương (tỉnh Hà Nam) hay tại đền Linh Từ (Tràng Kênh, TP Hải Phòng) cũng phát ấn...
Thường ở một số địa phương, "mốt" khai ấn, phát ấn mới xuất hiện do một số đền, chùa, hoặc một số người tự nghĩ ra để thu hút du khách thập phương. Và chúng ta cũng hoàn toàn có thể đặt ra hoài nghi về mục đích thương mại, trục lợi từ các hoạt động này. Ngay như việc khai ấn của Hội VHNT tỉnh Quảng Ninh thì hội viên cũng không được xin ý kiến mà có lẽ các cơ quan chức năng của tỉnh cũng không được thông báo, xin phép. Điều này đã được ông Đoàn Đức Chính, hội viên Hội VHNT tỉnh Quảng Ninh khẳng định: Việc làm ấn không được chủ tịch Hội đưa ra đại hội để lấy ý kiến tất cả mọi người. Đồng thời ông cũng cho rằng, theo quan điểm của riêng tôi thì không nên tổ chức khai ấn nữa, chỉ nên giữ lại việc khai bút như thời trước đã làm.
Tiến sĩ Trần Hữu Sơn, Phó chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam bày tỏ quan điểm: Thực tế ở nhiều nơi, việc phát ấn mang yếu tố thương mại rất rõ khi nhà tổ chức dùng các yếu tố thiêng để thu hút du khách. Vì thế đã tới lúc cần phải có biện pháp để hạn chế tình trạng trục lợi gây ảnh hưởng xấu tới đời sống. Các lễ hội phát ấn, khi có tranh cướp, nhốn nháo đã làm ảnh hưởng đến sự kết nối con người trong lễ hội gây ra tác động xấu. Điều đó là không thể chấp nhận được!
Có thể thấy, việc tổ chức lễ hội, trong đó có các nghi thức mang tính tâm linh là một nét đẹp văn hóa cần được gìn giữ và phát huy. Song việc biến tướng trong một số lễ hội, lợi dụng sức hút của lễ hội, niềm tin tâm linh của người dân để trục lợi cá nhân cần phải được loại bỏ. Trong đó, "trào lưu" chế tác ấn, khai ấn đang manh nha và có dấu hiệu bùng phát ở một số địa phương cũng cần phải được các cơ quan chức năng xem xét, quản lý một cách chặt chẽ, nghiêm túc. Điều này chỉ được thực hiện khi cơ quan chức năng, cơ quan quản lý Nhà nước về văn hóa rốt ráo vào cuộc. Có như vậy mới tránh được sự phát sinh của những biểu hiện tiêu cực trong các mùa lễ hội Xuân năm sau.
Bài và ảnh: MAI SƠN
Ý kiến bạn đọc
0 bình luận