QĐND - Từ 19-9 đến 19-10-2010, Hà Nội có một triển lãm vườn cảnh tư nhân tại Thành Công Kỳ Viên ở quận Hoàng Mai. Ở triển lãm, ngoài những danh hoa, dị thảo độc đáo còn phải kể đến câu chuyện chủ vườn Nguyễn Trọng Thành, người đàn ông kỳ lạ đã dám đánh đổi “đất vàng”, nhà cửa để có một… kỳ viên!

Anh Thành tu chỉnh tác phẩm “Hồn quê” triển lãm mừng Đại lễ

“Bốn kỳ” và “mười kỳ” trong “một kỳ”

Tới vườn cảnh mang tên hai cha con chủ nhân, chúng tôi thật sự “choáng” bởi độ hoành tráng. Quả là nơi ngàn năm hội tụ khi có tới hàng trăm “cụ cây” tuổi đời vài trăm năm. Hỏi tổng trị giá bao nhiêu, chủ nhân chỉ khiêm tốn mỉm cười nhưng nhà nghiên cứu Lê Quang Khang thì định giá hàng trăm tỷ đồng. Từng làm giám khảo nhiều cuộc thi cây cảnh quốc gia, ông Khang không ngần ngại xếp vườn thuộc hạng “đương kim đệ nhất Hà thành”. Với diện tích gần 3.000m², riêng số cây “tuyển tập” về dự triển lãm đã là 200 cây, thuộc hơn 40 chủng loại. Vườn có đủ “tứ kỳ”: mộc, thạch, ngư, cầm (cây, đá, cá, chim) và đáp ứng được đòi hỏi “thập kỳ”: Kỳ mỹ, kỳ lạ, kỳ tuyệt, kỳ dị, kỳ quái, kỳ diệu, kỳ khôi, kỳ ảo, kỳ thú, kỳ công…

Vườn còn có nhiều tác phẩm mang hồn cốt văn hóa Thăng Long để mừng đại lễ. Tôi lặng ngắm một cây sanh cổ thụ hơn 200 tuổi, thân nhánh sum suê nhưng dáng vẻ y chang một… cây đa. “Đó chính là tác phẩm “Chốn xưa”, tái hiện hình ảnh những cây đa Hà Nội: Cây đa Nhà Bò, cây đa hàng Gai, cây đa ở tứ trấn Thăng Long với các vị thần phá Tống, bình Nguyên, dẹp Minh, đạp Thanh. Dưới gốc “đa” là hồ Gươm, có cả tượng rùa thần nhận gươm” – anh Thành vừa nói vừa chỉ vào tác phẩm giải thích. Để thổi hồn cho cây từ “sanh” thành “đa”, từ “đa” thành “đa” Hà Nội, anh đã mất nhiều năm, vừa làm vừa suy ngẫm…

Đẹp cho mình, đẹp cho đời

Khác với nhiều đại gia cây cảnh Hà thành như Toàn “đô-la”, Thọ “nhựa”, Cường “Thạch Bàn”, đa số là doanh nhân, Thành chỉ là một công chức bình thường. Anh đến với nghề cây cảnh từ cái chất người lính đã muốn làm gì thì quyết làm cho bằng được và thích làm những việc cho cộng đồng. Năm 1984, anh vào bộ đội đặc công, có chút hoa tay hay vẽ báo tường cho đơn vị, ít nhiều biết tới cây cảnh, trang trí. Xuất ngũ, anh về làm cán bộ ở Ban giải phóng mặt bằng quận Hai Bà Trưng. Một bữa đi làm việc, thấy người chủ nhà di chuyển cả vườn cảnh, anh bỗng bị hút hồn. Trước đó, dù đã là một đại gia bất động sản, anh không “gửi tình yêu vào đất” nữa mà lẳng lặng giấu vợ mua gom phôi cây, miệt mài chế tác. Sợ vợ xót của, anh báo… giá ảo, mua 10 nói 1, mua 100 nói… 10. Cứ thế, bộ sưu tập của anh ngày một phong phú. Trong số cây của anh, cây tùng là nhiều nhất. Anh thích cái vẻ can trường, vượt lên sương gió của tùng như cuộc đời bộ đội “người lính gian khổ lẽ thường”.

Một góc Thành Công Kỳ Viên

Năm 2006, Thành vào Hà Tây vì nghe tin đồn, ở đó có một cây tùng La Hán đẹp như trong… Tây Du ký. Cận cảnh cây quý, anh chợt thấy gai người vì cây quá đẹp với “cánh tay” to bè đã qua vài thế kỷ. Anh năn nỉ xin mua nhưng chủ cây chỉ lẳng lặng lắc đầu. Hôm sau, anh quay lại, kiên trì thuyết phục. Phải đến khi anh chân thành: “Thôi em không dám dùng từ “mua” chỉ xin anh “nhường” lại cho em được làm bạn với cây” thì chủ cây mới cảm kích đồng ý nhượng cho anh.

Trên đường trở về, anh mới giật mình: Mua cây tùng về thì để ở đâu

Thế là vợ chồng bán 2 ngôi nhà trên phố Lò Đúc để mua cây, chuyển về Yên Sở lúc đó còn khá hoang vu, liền kề những ruộng rau muống.

Bây giờ, dẫu không còn nhà cao cửa rộng ở khu phố sầm uất nhưng Thành rất vui khi có những động viên ấm lòng như chuyện bác chủ tịch phường tới tận nhà khen ngợi: “Chú đâu chỉ làm đẹp cho chú mà còn làm đẹp cho phường, cho mọi người”.

Bài và ảnh: Minh Sơn