QĐND Online - Năm nào cũng vậy, khi những đám mạ gieo trước Tết Nguyên đán đã đủ tốt là dân làng tôi lại chuẩn bị bước vào mùa cấy mới. Ngày còn nhỏ, hễ bước vào mùa cấy là mẹ con tôi lại tranh thủ cấy nhanh ruộng nhà để dành khoảng thời gian còn lại trong mùa đi cấy thuê cho hàng xóm, cho những gia đình neo đơn thiếu lao động.

Cuộc sống vất vả nên gia đình tôi ai cũng tất bật lao động mới mong đủ cái ăn cái mặc. Cha tôi thường đi cày bừa thuê, nên suốt ngày quần quật ngoài đồng, chỉ khi nào đồng áng phủ xanh lúa cấy ông mới được ngơi nghỉ. Mẹ và anh chị em chúng tôi cũng vậy, cấy ruộng của nhà, cấy thuê suốt mùa, khiến cho ai đó đều đen nhẻm vì cháy nắng, nhất là dịp cấy lúa hè - thu, trời nắng chang chang.

Việc định giá cả cấy thuê có thể là cấy công nhật theo chủ nhà, nghĩa là đi cấy cùng chủ, được ăn cơm và cuối buổi chủ trả tiền công theo thoả thuận. Cũng có thể, chủ khoán theo hình thức làm xong rồi nhận tiền công.

Ảnh minh họa/internet.

Tôi còn nhớ kỷ niệm ngày lớp 5, mặc dù nhỏ thó, việc làm chưa thật thạo vậy mà mẹ đã nói tôi ra đồng để cấy cùng. Tôi cấy đám ruộng nào thì đám đó lúa ngả nghiêng, nát bươm. Nhưng mẹ vừa cấy vừa dạy bảo tôi từng chút một nên chỉ sau mấy hôm tôi đã khá thành thạo, tuy không thể cấy nhanh bằng chị, bằng mẹ nhưng hàng lối cũng ngay ngắn, thẳng tăm tắp.

Vì “đào tạo” được thêm tôi cấy thạo, nên có hôm một sào ruộng cấy khoán thuê, mẹ, chị và tôi chỉ cấy loáng trong buổi sáng là xong. Nhiều hôm, gặp phải chân ruộng đất sục bùn, dễ cấy, cả nhà tôi cấy xong mấy sào liền. Thấy chị em tôi vất vả mẹ thường động viên an ủi: “Nhà mình nghèo, vì vậy các con cũng phải cố gắng làm cùng mẹ. Tranh thủ mùa cấy có nhiều việc mẹ mới nhận lời người ta để cấy thuê…”.

Thường thường ba mẹ con cấy thông trưa và cha tôi vừa lo việc đồng áng, vừa tranh thủ về nấu cơm mang ra đồng cho mẹ con tôi ăn. Trong tâm trí của tôi vẫn còn hình ảnh của ngày xưa ấy, những trưa hè ăn cơm trên đồng, những đêm cùng mẹ, cùng chị cấy lúa thuê dưới ánh trăng quê.

Mỗi mùa cấy thường kéo dài khoảng hơn chục hôm, đó là quãng thời gian vất vả, mệt mỏi, nhưng bù lại nhà tôi cũng kiếm được tiền, quy ra thóc cũng có thể mua được vài ba tạ.

Khi buổi cấy thuê cuối cùng trong mùa kết thúc, mẹ tôi thường đi chợ mua đồ ăn ngon về bồi bổ cho cả nhà, gọi là buổi tổng kết. Bao giờ cũng vậy, mẹ tôi không quên mua bộ quần áo mới, gọi là “thưởng công” cho chúng tôi. Bố tôi cũng là người có phần, vì mẹ là người chu đáo, tâm lý. Thế nhưng, tôi thấy chỉ mình mẹ là chẳng có gì, quanh năm suốt tháng vẫn chỉ vài bộ áo quần sờn nâu, vá víu bạc màu thời gian.

Bao mùa cấy thuê tiếp nối qua đi và trong một khoảng thời gian dài trở lại đây, gia đình tôi đã đủ đầy hơn. Cha mẹ tôi đã già nua hơn, chúng tôi đã lớn khôn và dần thoát li ra ngoài xã hội nhưng thi thoảng tôi vẫn trở về quê vào mùa cấy để được cùng mẹ cấy lúa trên vài vạt ruộng nhà còn sót lại sau trào lưu đô thị hóa. Những lúc được dầm bùn lội ruộng như vậy, ký ức tuổi thơ đầy gian khó, vất vả nhưng vô cùng đẹp đẽ lại hiện về như một thước phim quay chầm chậm trong tôi – ký ức mùa cấy thuê…

Nguyễn Long