(ảnh minh hoạ. Nguồn: internet)

Sau mỗi kỳ thi tốt nghiệp THPT hay vào đại học, môn Văn được quan tâm nhiều nhất bởi những “giai thoại” cười ra nước mắt của những bài văn ngô nghê, những câu văn kiểu như “Chí Phèo vác dao đến nhà Thống lý Pá Tra đòi vào làm ở HTX” (!), những kiến thức “râu ông nọ cắm cằm bà kia”…

Mùa thi tốt nghiệp THPT năm nay chứng kiến hiện tượng: nhiều địa phương “nhảy dựng” khi biết kết quả thi tốt nghiệp của học trò mình quá tệ. Có tỉnh tìm cách hoãn công bố kết quả thi, nhiều người bàn luận về cách ra đề, thang điểm, đáp án…

Những phản hồi trái chiều nóng rẫy về hai cách học văn: học để lấy điểm và học để cảm thụ. Một phía cho rằng, học lấy điểm sẽ giết chết sự sáng tạo của học sinh làm “máy tính hóa” tâm hồn các em. Phía khác lại cho rằng, học để cảm thụ và sáng tạo không đem lại kết quả cao trong kỳ thi vì bài làm sẽ không giống với đáp án đề ra.

Bài văn nên đặt vấn đề đúng/sai trước hay vấn đề hay/dở trước?

Khảo sát học sinh ở nhà trường thì thấy rằng, đa phần học sinh có điểm khá môn Văn là những em chăm chỉ, giỏi học thuộc lòng, nắm vững (có khi học vẹt) những bài văn mẫu, bài giảng văn trên lớp… khi gặp phải tác phẩm mới lạ là mù tịt. Lại có nhiều học sinh tìm kiếm những cảm thụ nghệ thuật thuần túy bỏ qua những kiến thức cơ bản nền tảng.

Tiếp cận dưới góc độ là một môn khoa học (khoa học về văn chương) thì môn Văn cần có những tiêu chí, tiêu chuẩn, quy tắc, tác phẩm văn học cũng có “mẫu số chung” cho sự cảm nhận.

Ngữ Văn trong nhà trường là môn truyền đạt và lĩnh hội về cách cảm thụ nghệ thuật đúng hướng, cũng có nghĩa là dạy đọc hiểu văn bản- tác phẩm một cách khoa học, không vu vơ, mơ hồ. Sự đa nghĩa của tác phẩm văn học cần khuyến khích học sinh có nhiều cách cảm nhận độc đáo, sáng tạo nhưng phải có hướng, có căn cứ.

Đáp án, thang điểm trong các kỳ thi là cần thiết để bảo đảm sự thống nhất và công bằng. Vấn đề là đề thi cần chi tiết biểu điểm ở mức nào, những đề thi mở thì cần vai trò cảm thụ sáng tạo, cần dành một số điểm cho những phát hiện cá nhân, những sáng tạo của người viết…

Rõ ràng một bài văn đúng và hay sẽ hoàn toàn thiết thực hơn một bài văn hay mà… sai.

Dạy và học đúng, hấp dẫn sẽ tạo nên những bài văn đẹp với tất cả ý nghĩa của một khoa học về văn chương.

MÃ PÍ LÈNG